Władimir Diekanozow

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania

Władimir Diekanozow, Владимир Георгиевич Деканозов (ur. w czerwcu 1898 w Baku, zm. 23 grudnia 1953) – działacz partyjny WKP(b), m.in. zastępca przewodniczącego Rady Komisarzy Ludowych Gruzji, zastępca członka Komitetu Centralnego WKP(b) wybrany na XVIII Zjeździe (1939) oraz członek Rady Najwyższej ZSRR pierwszej i drugiej kadencji. Wysoki funkcjonariusz radzieckich organów bezpieczeństwa.

Wykształcenie i działalność polityczna oraz wstąpienie do Armii Czerwonej[edytuj | edytuj kod]

Urodzony w rodzinie urzędnika przedsiębiorstwa naftowego. Studiował medycynę na uniwersytetach w Saratowie i Baku. Podczas pobytu w Tbilisi w 1918 związał się z grupą marksistowską. Do partii komunistycznej wstąpił w 1920 roku. W czerwcu 1920 wstąpił do Armii Czerwonej, w której już w latach 1918-1919 działał ochotniczo. Od czerwca 1920 do czerwca 1921 roku, kiedy to oficjalnie stał się żołnierzem Robotniczo-Chłopskiej Armii Czerwonej, został naczelnikiem Oddziału specjalnego odkomenderowanego z 20 dywizji 11 Armii do Baku. Różne źródła mówią, że Diekanozow był wykorzystywany przez miejscową Czekę, rozpracowując m.in. Ministerstwo Zdrowia krótko istniejącej Azerbejdżańskiej Republiki Demokratycznej.

Działalność w organach bezpieczeństwa CzeKa,GPU,OGPU,NKWD[edytuj | edytuj kod]

W. Diekanozow w czerwcu 1921 roku oficjalnie wstąpił do organów bezpieczeństwa, tj. pierwszej policji politycznej nowego państwa sowieckiego nazywanej Wszechrosyjską Komisją Nadzwyczajną do Walki z Kontrrewolucją i Sabotażem, od sierpnia 1918 roku Wszechrosyjska Komisja Nadzwyczajna do Walki z Kontrrewolucją, Spekulacją i Nadużyciami Władzy, którą kierował Feliks Dzierżyński (tzw. żelazny Feliks), z pochodzenia Polak.
Swoją długoletnią służbę rozpoczął w Azerbejdżańskiej Socjalistycznej Republice Radzieckiej, w tamtejszej Czeka, jako komisarz Oddziału do Walki z Bandytyzmem (OBB). Jeszcze pod koniec 1921 roku został przesunięty także jako komisarz do Oddziału Ekonomicznego (EKO) Azerbejdżańskiej Czeka. Już rok później został zastępcą naczelnika tego Oddziału (EKO), a pod koniec 1922 roku został przeniesiony jako komisarz do Oddziału Tajno-Operacyjnego (СОЧ) Czeka. Po bardzo krótkiej służbie został przeniesiony na to samo stanowisko w Oddziale Tajno-Operacyjnym Gruzińskiej i Zakaukaskiej Czeka, gdzie służył aż do grudnia 1926 roku.
W międzyczasie nastąpiła reorganizacja aparatu represji ZSRR, m.in. pod koniec 1922 roku zlikwidowano Czeka i został powołany Państwowy Zarząd Polityczny (GPU) przy Ludowym Komisariacie Spraw Wewnętrznych Rosyjskiej Socjalistycznej Federacyjnej Republiki Radzieckiej, Państwowy Zarząd Polityczny przy NKWD RFSRR, lecz i ten stan nie utrzymał się długo. Po utworzeniu Związku Radzieckiego pod koniec 1922 roku kierownictwo zrozumiało, że potrzebuje organu dla scentralizowania działania aparatu bezpieczeństwa państwowego działającego na całym odległym terytorium nowo powołanego państwa.
W listopadzie 1923 roku Państwowy Zarząd Polityczny (GPU) wyodrębniono ze struktur Ludowego Komisariatu Spraw Wewnętrznych RFSRR, a na jego bazie powołano Zjednoczony Państwowy Zarząd Polityczny (OGPU) i podporządkowano pod Radę Komisarzy Ludowych już ZSRR.
Od 20 grudnia 1926 do 17 kwietnia 1927 Diekanozow służył jako naczelnik Oddziału Ogólnoadministracyjnego(ОАЧ) przy Pełnomocnym Przedstawicielstwie (ПП/PP) OGPU Zjednoczonego Państwowego Zarządu Politycznego w Zakaukaskiej Federacyjnej Socjalistycznej Republice Radzieckiej, wykonywał tę samą pracę w Gruzji należącej wówczas aż do 1936 roku do ZFSRR.

Kiedy pod koniec września 1938 roku Ławrientij Beria został naczelnikiem Głównego Zarządu Bezpieczeństwa Państwowego NKWD, tym samym zastępcą Nikołaja Jeżowa ówczesnego szefa NKWD, swoją pracę rozpoczął od usunięcia ludzi Jeżowa z kluczowych stanowisk w GUGB (a później ich fizycznej likwidacji) i zastępowaniem ich swoją kliką.
Byli to głównie Gruzini wywodzący się z Gruzińskiej Czeka/OGPU, lub funkcjonariusze organów bezpieczeństwa służący na Zakaukaziu, jak: Siergiej Goglidze, Wsiewołod Mierkułow, Ławrientij Canawa, Bogdan Kobułow, Sołomon Milsztejn i Władimir Diekanozowitd . Beria będąc już szefem NKWD mianował ich na kluczowe stanowiska w NKWD w centrali i w terenie, Mierkułow został jego I-wszym zastępcą i naczelnikiem GUGB, w terenie Canawa został szefem Białoruskiego NKWD a Amajak Kobułow brat Bogdana Kobułowa, bardzo bliskiego współpracownika Berii p.o szefa Ukraińskiego NKWD.

Diekanozow został ściągnięty do centrali NKWD w listopadzie 1938 roku z Gruzińskiej SSR gdzie był przedstawicielem członka Rady Komisarzy Ludowych Gruzińskiej SSR. 2 grudnia 1938 roku został naczelnikiem Oddziału 5 GUGB, (tzw. INO ИНОстранный отдел, Oddział Zagraniczny) zajmującym się wywiadem zagranicznym. Kierował nim do maja 1939 roku, kiedy został zastąpiony przez majora BP Pawła Michajłowicza Fitina absolwenta SZON pierwszej oficjalnej szkoły wywiadu w ZSRR. Diekanozow w stopniu Komisarza BP 3 rangi został zastępcą szefa GUGB Mierkułowa oraz naczelnikiem Oddziału 3 (KRO) GUGB NKWD odpowiedzialnego za kontrwywiad.

Jeszcze jak kierował kontrwywiadem GUGB NKWD został zastępcą Ludowego Komisarza Spraw Zagranicznych Mołotowa następnie ambasadorem ZSRR w Berlinie. Kiedy po śmierci Stalina Beria zlikwidował Ministerstwo Bezpieczeństwa Państwowego ZSRR a jego komórki włączył do kierującego przez siebie Ministerstwa Spraw Wewnętrznych ZSRR mianował Diekanozowa ministrem SW Gruzinskiej SSR.

Diekanozow został aresztowany po upadku Ławrientija Berii, został uznany przez Sąd Najwyższy za winnego próby odbudowy kapitalizmu i przywrócenia rządów burżuazji. Rozstrzelany w 1953.