Władimir Majakowski

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Władimir Majakowski
Fotografia Majakowskiego, 1929
Fotografia Majakowskiego, 1929
Podpis Władimir Majakowski
Imiona i nazwisko Władimir Władimirowicz Majakowski (ros. Владимир Владимирович Маяковский)
Data i miejsce urodzenia 19 lipca 1893
Imperium Rosyjskie Baghdati
Data i miejsce śmierci 14 kwietnia 1930
Rosyjska Federacyjna Socjalistyczna Republika Radziecka Moskwa
Zawód poeta, malarz
Narodowość rosyjska
Język rosyjski
Obywatelstwo rosyjskie, radzieckie
Okres 1912–1930
Gatunki liryka, dramat, agitprop, publicystyka
Ważne dzieła Obłok w spodniach, Włodzimierz Iljicz Lenin
Muzeum artysty Państwowe Muzeum Majakowskiego w Moskwie
Commons Multimedia w Wikimedia Commons
Wikicytaty Władimir Majakowski w Wikicytatach

Władimir Władimirowicz Majakowski (ros. Владимир Владимирович Маяковский; ur. 7 lipca?/19 lipca 1893 w Baghdati, Imperium Rosyjskie – zm. 14 kwietnia 1930 w Moskwie, Rosyjska Federacyjna SRR) – rosyjski poeta i dramaturg, przedstawiciel kubofuturyzmu okresu rosyjskiego srebrnego wieku, współautor (z Dawidem Burlukiem, Wielimirem Chlebnikowem i Aleksiejem Kruczonychem) futurystycznych manifestów poetyckich (1910-1913).

Biografia[edytuj | edytuj kod]

Urodził się w Baghdati (obecnie część Gruzji). Po śmierci ojca, w 1906 roku, wraz z matką i rodzeństwem przeniósł się do Moskwy. Już od wczesnej młodości sympatyzował z ruchem bolszewickim, za co kilkakrotnie był aresztowany, a w 1908 roku więziony.

W latach 1911-1914 studiował w Szkole Malarstwa, Rzeźby i Architektury w Moskwie.

Odkrywcą jego talentu był Dawid Burluk, który wprowadził go również w kręgi futurystów. Wraz z nim oraz Wielemirem Chlebnikowem i Aleksiejem Kruczonychem wydał manifest rosyjskiego futuryzmu Policzek smakowi powszechnemu.

W pierwszych latach po rewolucji malował plakaty propagandowe. Współtworzył pismo Lef (ЛЕФ), reaktywowane po jego zamknięciu pod nazwą Nowy lef (Новый ЛЕФ). Działalność obu została przerwana z powodu konfliktu ze środowiskiem literatów w sposób dogmatyczny traktujących rewolucję. Wstąpienie Majakowskiego do Rosyjskiego Stowarzyszenia Pisarzy Proletariackich (Российская Aссоциация Пролетарских Писателей) nie tylko nie uchroniło tych pism, ale przyczyniło się jeszcze do odsunięcia się od niego niektórych przyjaciół.

Wydany w Polsce zbiór poezji Majakowskiego ok. 1930. Projekt okładki Teresa Żarnowerówna

Z czasem coraz bardziej krytycznie oceniał wyniki rewolucji. W jego twórczości nastąpił pewien rozdźwięk, nie porzucił bowiem swych dawnych poglądów, a mimo to, dostrzegając w jakim kierunku podążał w Rosji komunizm, ośmielił się na otwarte polemiki z socrealistami. Wreszcie padł pod jego adresem klasyczny w owych czasach zarzut o wypaczenia i odejście od doktryny.

Zginął w nie do końca jasnych okolicznościach[1]. Oficjalną przyczyną zgonu ogłoszono samobójstwo. Został pochowany na Cmentarzu Nowodziewiczym w Moskwie.

Po swojej śmierci, jako piewca Lenina i rewolucji, stał się wygodnym materiałem propagandowym. Szczególnie często poezja Majakowskiego przywoływana była w epoce stalinizmu.

Debiut jego przypadł na czas przełomowy w literaturze rosyjskiej, kiedy odchodzono od symbolicznego i pełnego metafor opisu świata na korzyść futurystycznych wizji. O ile jednak wiele powstających w tym czasie utworów miało dość miałką treść i pokazowy charakter, będący jedynie afirmacją przynależności do tego ruchu (m.in. sposób pisania z pominięciem zasad ortograficznych), o tyle Majakowski rzeczywiście angażował się w głoszenie postulatów, z którymi się identyfikował. Głosił pochwałę techniki, współczesności i następujących przemian, sprzeciwiał się kultywowaniu tradycji. Tkwiła w tym pewna sprzeczność, ponieważ wizję nowego świata opiewał z pomocą środków negowanych przez futurystów. Podczas gdy animatorzy tego ruchu uciekali od treści na rzecz formy, tworząc zdania pozbawione sensu i skupiając się na fonetycznym brzmieniu zestawionych ze sobą wyrazów, Majakowski używał tych samych środków w sposób kreatywny.

Majakowski w kulturze popularnej[edytuj | edytuj kod]

  • Postać Majakowskiego pojawia się epizodycznie w filmie Juliusza Machulskiego pt. Deja vu – jest jednym z pasażerów pierwszego rejsu Nowy Jork-Konstantynopol-Odessa. Po zejściu na ląd w Odessie recytuje fragment swego wiersza pt. Sowiecki paszport.

Wybrana twórczość[2][edytuj | edytuj kod]

Poematy[edytuj | edytuj kod]

  • 1915:
  • 1916 – Wojna i świat (ros. Война и мир)
  • 1918 – Człowiek[5] (ros. Человек)
  • 1920 – 150 000 000 (ros. 150 000 000)
  • 1922:
    • Kocham (ros. Люблю)
    • IV intiernacionał (ros. IV интернационал)
    • Piatyj intiernacionał (ros. Пятый интернационал)
  • 1923:
    • O tym[4] (ros. Про это)
    • Raboczim Kurska, dobywszym pierwuju rudu, wriemiennyj pamiatnik raboty Władimira Majakowskogo (ros. Рабочим Курска, добывшим первую руду, временный памятник работы Владимира Маяковского)
  • 1924 – Włodzimierz Iljicz Lenin[6] (ros. Владимир Ильич Ленин)
  • 1925 – Letajuszczij proletarij (ros. Летающий пролетарий)
  • 1927 – Dobrze[4][7] (ros. Хорошо!)
  • 1930 – Na cały głos (ros. Во весь голос)
  • 1928-1930 – „Nieokonczennoje” (ros. ‹Неоконченное›)

Dramaty[edytuj | edytuj kod]

  • 1913 – Włodzimierz Majakowski[4] (ros. Владимир Маяковский)
  • 1920:
    • A czto, jesli? (ros. А что, если?)
    • Pjeska pro popow, koi nie ponimajut, prazdnik czto takoje (ros. Пьеска про попов, кои не понимают, праздник что такое)
    • Kak kto prowodit wriemia, prazdniki prazdnuja (ros. Как кто проводит время, праздники празднуя)
    • Czempionat wsiemirnoj kłassowoj bor’by (ros. Чемпионат всемирной классовой борьбы)
  • 1918, 1920-1921 – Misterium – Buffo[8][4] (ros. Мистерия Буфф)
  • 1921 – Wczerasznij podwig (ros. Вчерашний подвиг)
  • 1929 – Pluskwa[9][10] (ros. Клоп)
  • 1930 – Łaźnia[10][11] (ros. Баня)

Scenariusze filmowe[edytuj | edytuj kod]

  • 1918 – W okowach filmu (ros. Закованная фильмой)

Zbiory wierszy[edytuj | edytuj kod]

  • 1913 – Ja (ros. Я)
  • 1916 – Prostoje kak myczanije (ros. Простое как мычание)
  • 1919 – Wsio soczinionnoje Władimirom Majakowskim. 1909-1919 (ros. Всё сочинённое Владимиром Маяковским. 1909–1919)
  • 1925 – Ispanija – Okiean – Gawana – Mieksika – Amierika (ros. Испания. – Океан. – Гавана. – Мексика. – Америка)

Wiersze[4][12][edytuj | edytuj kod]

Publicystyka[edytuj | edytuj kod]

  • 1924 – Moje odkrycie Ameryki[15] (ros. Моё открытие Америки) – szkic
  • 1922-1928 – Ja sam (ros. Я сам) – autobiografia
  • 1930 – Wsiem (ros. Всем)

Przypisy

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

Źródła w języku angielskim

Źródła w języku rosyjskim

Źródła w języku polskim

  • Wiktor Woroszylski: Życie Majakowskiego. Warszawa: PIW, 1965.
  • Bengt Jangfeldt: Majakowski. Stawką było życie. Warszawa: WAB, 2010.
  • Rafał Czachor: Włodzimierz Majakowski a socjalizm. Rocznik Instytutu Polsko-Rosyjskiego Nr 1 (2), 2012, s. 46-74.