Władimir Szatałow

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
Władimir Szatałow

Władimir Aleksandrowicz Szatałow[1][2], ros. Владимир Александрович Шаталов (ur. 8 grudnia 1927 roku w Pietropawłowsku w ZSRR (obecnie Kazachstan)) – radziecki kosmonauta, Lotnik Kosmonauta ZSRR[3].

Przed przyjęciem w 1963 roku do oddziału kosmonautów (grupa WWS 2) był pilotem w siłach powietrznych byłego ZSRR. W czasie kariery wojskowej pełnił różne funkcje począwszy od pilota-instruktora do zastępcy dowódcy pułku lotniczego. W 1956 roku ukończył Wojskową Akademię Lotniczą (obecnie im. J. Gagarina).

Od 10 stycznia 1963 roku rozpoczął przygotowania do udziału w lotach kosmicznych na statkach typu Woschod i Sojuz.

W 1965 roku razem z Jurijem Artiuchinem wchodził w skład trzeciej załogi rezerwowej planowanego na listopad 1965 roku lotu statku Woschod 3. Lot wielokrotnie odkładano i ostatecznie nie doszedł do skutku z uwagi na decyzję o zakończeniu programu Woschod już po dwóch lotach.

W 1966 roku wspólnie z Gieorgijem Bieriegowojem był dublerem załogi podstawowej wyznaczonej do planowanego lotu Woschod 4. Misja miała mieć charakter wojskowy, a planowany czas pobytu kosmonautów na orbicie miał wynieść co najmniej 16 dni. Lot został jednak ostatecznie odwołany w momencie zakończenia programu Woschod.

Po zakończeniu wspomnianego programu Szatałow zaczął przygotowania do lotów na statkach kosmicznych typu Sojuz.

26 października 1968 r. został dublerem G. Bieriegowoja, który udał się w kosmos na statku kosmicznym Sojuz 3.

Pierwszy lot kosmiczny odbył w 1969 roku. 14 stycznia wyruszył w kosmos jako dowódca Sojuza 4[4]. Dzień później na orbicie znalazł się drugi radziecki statek kosmiczny Sojuz 5[5] z trzyosobową załogą – Borys Wołynow, Aleksiej Jelisiejew i Jewgienij Chrunow. 16 stycznia doszło do połączenia obu statków i dwaj kosmonauci Jelisiejew i Chrunow poprzez otwarty kosmos przeszli na pokład Sojuza 4. Był to manewr wykonany po raz pierwszy w historii załogowych lotów kosmicznych. Wraz ze swoimi kolegami Szatałow wylądował na Ziemi 17 stycznia 1969 roku. Przebywał w kosmosie przez 2 dni 23 godziny 20 minut i 47 sekund. Jego koledzy z załogi o dobę krócej.

Jeszcze w tym samym roku poleciał w kosmos po raz drugi. 11 października był razem z A. Jelisiejewem dublerem załogi Sojuza 6[6]. 12 października również z A. Jelisiejewem oraz P. Kołodinem był dublerem załogi Sojuza 7[7]. W kosmos wystartował 13 października na pokładzie Sojuza 8[8], razem z A. Jelisiejewem. Oficjalnie został wyznaczony dowódcą grupy radzieckich statków kosmicznych, które wtedy znalazły się w kosmosie. Plan lotu przewidywał połączenie się na orbicie statków Sojuz 7 i Sojuz 8. Z powodu awarii systemów pokładowych jednego ze statków manewru tego nie udało się zrealizować. Szatałow powrócił na Ziemię 18 października po 4 dniach 22 godzinach 50 minutach i 49 sekundach.

Kolejnym etapem kariery kosmonauty były przygotowania do lotów na statkach typu Sojuz i stacji kosmicznej Salut. Swój trzeci lot odbył w 1971 roku. 23 kwietnia wystartował w kosmos na pokładzie Sojuza 10[9]. Był dowódcą misji. Razem z nim poleciał A. Jelisiejew oraz N. Rukawisznikow. Załoga miała połączyć się ze znajdującą się na orbicie pierwszą stacją orbitalną Salut, przejść na jej pokład i prowadzić na niej eksperymenty podczas długotrwałego lotu kosmicznego. 24 kwietnia oba obiekty połączyły się w kosmosie. Niestety na skutek awarii kosmonauci nie znaleźli się na pokładzie Saluta i musieli awaryjnie odłączyć się od stacji i niezwłocznie wracać na Ziemię. Lądowanie miało miejsce 25 kwietnia 1971 roku po 1 dniu 23 godzinach 45 minutach i 54 sekundach pobytu w kosmosie.

W sumie Władimir Szatałow spędził w kosmosie podczas swoich trzech lotów 9 dni 21 godzin 57 minut i 30 sekund.

Po zakończeniu swojej ostatniej misji W. Szatałow opuścił oddział kosmonautów i przeszedł do pracy do Centrum Wyszkolenia Kosmonautów im. J. Gagarina.

W latach 1971–1987 pełnił ważną funkcję kierownika przygotowań kosmonautów. Od 1987 roku przez 4 lata (do 1991) roku był Naczelnikiem Centrum Wyszkolenia Kosmonautów im. J. Gagarina.

W 1992 roku w randze generała został przeniesiony do rezerwy.

Dwukrotnie otrzymał tytuł Bohatera Związku Radzieckiego, trzykrotnie order Lenina i order Rewolucji Październikowej. Uhonorowany przez Akademię Nauk ZSRR złotym medalem im. K. Ciołkowskiego. FAI (Międzynarodowa Federacja Lotnicza) przyznała mu dyplom im. W. Komarowa i złoty medal im. J. Gagarina. Wiele medali i odznaczeń otrzymał również w innych krajach. Jego imieniem został nazwany krater na Księżycu.

Wykaz lotów[edytuj | edytuj kod]

Loty i starty kosmiczne, w których uczestniczył Władimir A. Szatałow
L.p.
Data startu
Statek kosmiczny
Data lądowania
Funkcja
Czas trwania
1
14 stycznia 1969
Sojuz 4
17 stycznia 1969
Dowódca
2 dni 23 godziny 20 minut i 47 sekund[10]
2
13 października 1969
Sojuz 8
18 października 1969
Dowódca
4 dni 22 godziny 50 minut i 49 sekund[11]
3
22 kwietnia 1971
Sojuz 10
24 kwietnia 1971
Dowódca
1 dzień 23 godziny 45 minut i 54 sekundy[12]
Łączny czas spędzony w kosmosie — 9 dni 21 godzin 57 minut i 30 sekund[1].

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Przypisy

  1. 1,0 1,1 Centrum Wyszkolenia Kosmonautów im. J. Gagarina: Władimir Szatałow (ros.). [dostęp 2014-05-16].
  2. Encyclopedia Astronautica: Władimir Szatałow - Encyclopedia Astronautica (ang.). [dostęp 2014-05-16].
  3. Federalna Agencja Kosmiczna Rosji: Encyklopedia kosmonautów (ros.). [dostęp 2014-05-16].
  4. National Space Science Data Center: Sojuz 4 (ang.). [dostęp 2014-05-16].
  5. National Space Science Data Center: Sojuz 5 (ang.). [dostęp 2014-05-16].
  6. National Space Science Data Center: Sojuz 6 (ang.). [dostęp 2014-05-16].
  7. National Space Science Data Center: Sojuz 7 (ang.). [dostęp 2014-05-16].
  8. National Space Science Data Center: Sojuz 8 (ang.). [dostęp 2014-05-16].
  9. National Space Science Data Center: Sojuz 10 (ang.). [dostęp 2014-05-16].
  10. Załogowa kosmonautyka w cyfrach i faktach: Misja Sojuz 4 (ros.). [dostęp 2014-05-16].
  11. Załogowa kosmonautyka w cyfrach i faktach: Misja Sojuz 8 (ros.). [dostęp 2014-05-16].
  12. Załogowa kosmonautyka w cyfrach i faktach: Misja Sojuz 10 (ros.). [dostęp 2014-05-16].

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]