Władisław Ardzinba

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
(Przekierowano z Władysław Ardzinba)
Skocz do: nawigacja, szukaj
Władisław Ardzinba
Psark10rev.jpg

Moneta abchaska z postacią Ardzinby
Data i miejsce urodzenia 14 maja 1945
Jaszyra, ZSRR
Data i miejsce śmierci 4 marca 2010
Moskwa
Prezydent Abchazji
Okres urzędowania od 26 listopada 1994
do 12 lutego 2005
Kolekcja cytatów w Wikicytatach Kolekcja cytatów w Wikicytatach

Władisław Ardzinba (ros. Владислав Ардзинба, ur. 14 maja 1945, Jaszyra koło Suchumi, zm. 4 marca 2010 w Moskwie) — abchaski polityk. Pierwszy prezydent nieuznawanej na arenie międzynarodowej[a], ale faktycznie niepodległej Abchazji (wchodzącej de jure w skład Gruzji) od 26 listopada 1994 do 12 lutego 2005.

Biografia[edytuj | edytuj kod]

Historyk z wykształcenia[1], specjalizował się w historii i mitologii Bliskiego Wschodu[2]. Pracował do 1987 w Instytucie Orientalistycznym w Moskwie[1]. W 1989 został wybrany na deputowanego do Rady Najwyższej ZSRR, od końca 1990 przewodniczył także Radzie Najwyższej Autonomicznej Republiki Abchazji[1]. W parlamencie związkowym należał do zachowawczej grupy deputowanych sprzeciwiających się postulatom pierestrojki i polityce Michaiła Gorbaczowa[3]. W znaczący sposób przyczynił się do zmiany ordynacji wyborczej do Rady Najwyższej Abchazji, która umożliwiła objęcie większości mandatów przez Abchazów, mimo przewagi liczebnej Gruzinów w republice[4].

W lipcu 1992 kierowana przez Ardzinbę Rada Najwyższa Abchazji proklamowała niepodległość prowincji[4]. Sam Ardzinba zapowiedział, iż 14 sierpnia 1992 Rada Najwyższa omówi problem uporządkowania relacji bilateralnych z Gruzją, która dążyła do zachowania integralności terytorialnej i nie miała zamiaru zgodzić się na secesję Abchazji. 14 sierpnia na terytorium Abchazji wkroczyły siły gruzińskie, rozpoczynając wojnę w Abchazji[4]. W walce z Gruzją Ardzinba aktywnie rekrutował do abchaskich sił zbrojnych ochotników z Północnego Kaukazu, w tym Czeczeńców, dowodzonych przez Szamila Basajewa[2]. Latem 1993 Ardzinba brał udział w rozmowach pokojowych z gruzińskim prezydentem Eduardem Szewardnadze, pod auspicjami rosyjskiego prezydenta Borysa Jelcyna[5], jednak już 15 września 1993, po wejściu wojsk Tengiza Kitowaniego do Abchazji (pod pretekstem walki ze zwolennikami obalonego prezydenta Zwiada Gamsachurdii[b], zerwał rozejm. Ofensywa Abchazów zakończyła się ich sukcesem. W rezultacie klęski Gruzinów 250 tys. przedstawicieli tej narodowości zostało zmuszonych do opuszczenia prowincji[6].

Ardzinba został w 1994 pierwszym prezydentem nieuznawanej na arenie międzynarodowej Abchazji[2]. Rządził nią de facto jednoosobowo, podpisał w maju 1994 układ gwarantujący wycofanie wojsk walczących stron ze strefy buforowej między Abchazją i Gruzją i zapewniający uchodźcom możliwość powrotu do dawnych miejsc zamieszkania. Prezydent Abchazji utrudniał jednak realizację tego ostatniego zobowiązania, przez co jedynie 20% wypędzonych Gruzinów wróciło do swoich domów, nie odzyskując przy tym całości lub części utraconego mienia[7]. Ardzinba nie zgodził się w tym samym roku na uznanie Abchazji za autonomiczną republikę w granicach Gruzji, żądając, by kraj ten przyjął ustrój konfederacyjny, a Abchazja została uznana za jej człon równorzędny z Gruzją. Rozwiązanie to było niemożliwe do przyjęcia dla rządu gruzińskiego[7].

Po wybuchu I wojny czeczeńskiej Rosja ochłodziła swoje stanowisko wobec aspiracji rządu abchaskiego. Przewodniczący Dumy Władimir Szumiejko w czasie oficjalnej podróży na Zakaukazie w 1995 nazwał Ardzinbę bandytą, porównując go z Dżocharem Dudajewem, analogicznie wypowiadał się o prezydencie nieuznawanej Abchazji premier Rosji Wiktor Czernomyrdin w czasie swojej wizyty w Tbilisi w tym samym roku. Równocześnie Rosja nie podjęła bardziej zdecydowanych kroków progruzińskich[7].

3 października 1999 Ardzinba został wybrany na drugą kadencję prezydencką. Dzień później Rada Bezpieczeństwa ONZ potwierdziła swoje stanowisko wobec Abchazji, także władze gruzińskie określiły wybory jako bezprawne[8]. Z powodu pogarszającego się stanu zdrowia Ardzinba był coraz mniej aktywny w bieżącej polityce, a w 2005 odszedł z urzędu. Zmarł w 2010 w klinice w Moskwie[2]. Mimo że w ostatnich latach życia tracił popularność w społeczeństwie abchaskim ze względu na niski poziom życia w republice, wciąż cieszy się znacznym szacunkiem jako twórca współczesnej Abchazji[9].

Uwagi

  1. Niepodległość uznana jedynie przez Rosję i Nikaraguę od 2008.
  2. Równocześnie z wojną abchaską trwała wojna domowa w Gruzji.

Przypisy

  1. 1,0 1,1 1,2 W. Materski: Gruzja. Warszawa: TRIO, 2010, s. 450. ISBN 9788374362191.
  2. 2,0 2,1 2,2 2,3 First Abkhaz Leader Ardzinba Dead at 64
  3. Rafał Czachor, Abchazja, Osetia Południowa, Górski Karabach: geneza i funkcjonowanie systemów politycznych, Wrocław 2014, s. 158.
  4. 4,0 4,1 4,2 W. Materski: Gruzja. Warszawa: TRIO, 2010, s. 295-296. ISBN 9788374362191.
  5. W. Materski: Gruzja. Warszawa: TRIO, 2010, s. 298. ISBN 9788374362191.
  6. W. Materski: Gruzja. Warszawa: TRIO, 2010, s. 304-306. ISBN 9788374362191.
  7. 7,0 7,1 7,2 W. Materski: Gruzja. Warszawa: TRIO, 2010, s. 314-315. ISBN 9788374362191.
  8. W. Materski: Gruzja. Warszawa: TRIO, 2010, s. 433. ISBN 9788374362191.
  9. Rafał Czachor, Abchazja, Osetia Południowa, Górski Karabach: geneza i funkcjonowanie systemów politycznych, Wrocław 2014, s. 172-173.