Władysław Beksiński
| Władysław Beksiński | |
| Data i miejsce urodzenia | 16 czerwca 1850 Sanok |
| Data i miejsce śmierci | 9 kwietnia 1929 Sanok |
| Miejsce spoczynku | Cmentarz Centralny w Sanoku |
| Zawód | architekt |
| Narodowość |  Polska |
| Tytuł | inżynier |
| Uczelnia | Politechnika Lwowska |
| Stanowisko | architekt miejski |
| Pracodawca | Magistrat Sanok |
| Rodzice | Mateusz Beksiński Karolina (z d. Machalska) |
| Partnerka | Helena Zajchowska |
| Dzieci | Stanisław, Zygmunt, Władysława, Karolina |
| Krewni i powinowaci | Franciszek Orawiec |
 Multimedia w Wikimedia Commons |
|
Władysław Beksiński (ur. 16 czerwca 1850 w Sanoku, zm. 9 kwietnia 1929 tamże [1]) – inżynier architekt.
Spis treści |
Życiorys [edytuj]
Syn Mateusza (1814-1886, założyciela Zakładów Kotlarskich, które dały początek późniejszej fabryce wagonów i autobusów Autosan) i Karoliny z Machalskich. Mąż Heleny Zajchowskiej z Dynowa. Ojciec Stanisława Mateusza (ur. 28 lutego 1887, zm. 20 października 1953), Zygmunta Jana (ur. 1888)[2] (Marii) Władysławy (ur. 1899) i Karoliny Zofii (ur. 1900). Dziadek Zdzisława (1929-2005), pradziadek Tomasza (1958-1999). Jego córka Władysława w 1922 roku wyszła za mąż za Franciszka Orawca i razem zamieszkali w Poroninie (wiosną 1940 roku Franciszek został zamordowany w Katyniu; był stryjem Bronisławy Orawiec-Löffler, która 10 kwietnia 2010 roku zginęła w katastrofie lotniczej w Smoleńsku[3]). Władysława Orawiec po powstaniu warszawskim została wywieziona do III Rzeszy, a po powrocie wskutek ciężkiej choroby zmarła[4]. Druga córka została żoną S. Wahla (dyrektor rafinerii ropy naftowej we Wróbliku Szlacheckim). Młoda para otrzymała jako wiano kamienicę przy ul. Sobieskiego 10, którą następnie odsprzedali Parafii Przemienienia Pańskiego w Sanoku[5]. Jego syn Stanisław, inżynier geometra, także uzyskał wykształcenie na Politechnice Lwowskiej, i podobnie jak jego ojciec pracował w Wydziale Budowlanym sanockiego Urzędu Miejskiego.
Władysław Beksiński ukończył gimnazjum realne w Tarnowie[6]. Absolwent architektury na Politechnice Lwowskiej. Po studiach pracował jako inżynier miejski w Nadwórnej. W 1886 roku, po śmierci ojca, przeprowadził się ponownie do Sanoka i objął stanowisko kierownika wydziału budowlanego w miejscowym magistracie. Po wieloletniej, niespełna 40-letniej pracy na stanowisku architekta miejskiego i kierownika Wydziału Budowlanego 5 stycznia 1928 przeszedł na emeryturę. Tego samego dnia na posiedzeniu Rady Miejskiej w Sanoku przyznano mu tytuł Honorowego Obywatela Królewskiego Wolnego Miasta Sanoka jako uczczenie całokształtu pracy zawodowej i społecznej[7].
W 1890 roku wszedł w skład Komisji Wodociągowej w Sanoku, zmierzającej do opracowania projektu wodociągów w mieście[8]. W 1904 roku sporządził „Memoriał do Rady Gminnej Królewskiego Wolnego Miasta Sanoka w sprawie mających się urządzić wodociągów”, który powstał w wyniku jego badań lokalizacji ujęć wody.
Był członkiem i zasiadał we władzach Towarzystwa Gimnastycznego Sokół w Sanoku[9], mieszczącym się w gmachu przy ulicy Mickiewicza 13. Był także jednym z najaktywniejszych członków Towarzystwa Upiększania Miasta Sanoka[10]. Jego nazwisko znajduje się na na drzewcu sztandaru TG Sokół w Sanoku, na jednym z 125 gwoździ upamiętniających członków[11].
Władysław Beksiński jest pochowany w rodzinnym grobowcu na Cmentarzu Centralnym w Sanoku.
W 2011 otwarto w Sanoku ścieżkę spacerową pod nazwą „Śladami Rodu Beksińskich”, wytyczoną i przebiegającą przez miejsca w mieście związane z rodziną Beksińskich. Na jej trasie umieszczono jedenaście tablic informujących o dokonaniach przedstawicieli rodziny. Tablice wykonano w formie sztalug malarskich z uwagi na działalność Zdzisława Beksińskiego i artystyczne profesje innych członków rodziny[12].
Projekty [edytuj]
Władysław Beksiński nadzorował i budował oraz był autorem wielu projektów budowy i planów przebudowy budynków mieszkalnych i użyteczności publicznej, zrealizowanych w Sanoku, które do dziś są ozdobą miasta[13].
- Plan zabudowy przestrzennej miasta w 1890[14],
- Dokumentacja techniczna z projektem cmentarza komunalnego i kaplicy pogrzebowej w Sanoku (obecnie Cmentarz Centralny przy ul. Rymanowskiej). Dodatkowo projekt został wydany drugiem jako ogólne zasady zakładania i urządzania nowych cmentarzy[15] i opublikowany w „Czasopiśmie Technicznym” (1896)[16] – miał służyć za wzór do naśladowania przy tworzeniu cmentarzy w Galicji[17]. Kaplica jest w stylu neogotyckim, na planie prostokąta z dwoma ściętymi narożnikami[18].
- Projekt przebudowy starego ratusza z XVIII w., opracowanie jednolitej fasady z przejętym przez miasto budynkami przy rynku i stworzenie nowego ratusza o jednolitym charakterze (1892)[19][20] (obecnie ratusz znajduje się pod adresem Rynek 14).
- Kamienica przy ul. Sobieskiego 8-10, dom rodziny Beksińskich za życia Władysława. Z okazji ślubu córki Karoliny z Franciszkiem Orawcem została przekazana jej jako wiano. Elewację ozdabiają dekoracyjne fryzy z płytek ceramicznych z ornamentem floralnym. W szczycie fasady frontowej znajduje się zniszczony herb Polski. W elewacji północnej umieszczona jest tablica z napisem „Pod Białym Orłem”. W sieni znajduje się sklepienie kolebkowe z lunetami[21]. W latach 70. XX wieku został przeprowadzony generalny remont gmachu, dobudowano drugie piętro[22].
- Projekt willi rodziny Zaleskich (1894), położona przy placu św. Jana w Sanoku. Została wybudowana latach 1896-1910. Jej właściciel, ceniony sanocki lekarz, dr Karol Zaleski miał zamiar, aby rodowa siedziba nawiązywała architektonicznie do pałaców weneckich[23]. Zwana także „Sokole Gniazdo” z uwagi na umiejscowienie tuż nad 40-metrową skarpą. Drugim projektantem był Wilhelm Szomek.
- Gmach Towarzystwa Gimnastycznego Sokół w Sanoku – przyjmuje się, że autorem projektu Władysław Beksiński (zwyczajowo odpowiedzialni za budynki Polskiego Towarzystwa Gimnastycznego Sokół byli architekci miejscy[24].
- Współbudowniczy pomnika Tadeusza Kościuszki na Placu św. Jana w Sanoku, wykonanego przez rzeźbiarza Juliana Markowskiego ze Lwowa, odsłoniętego w 1902, zburzonego w kwietniu 1941 przez nazistowskich okupantów (obecny, inny pomnik Kościuszki od września 1962 znajduje się przy ul. Kościuszki).
- Przebudowa XIX w. kamienicy przy ul. Grzegorza 2 w Sanoku, zwanej także Ramerówka lub Arkady (dawniej mieściła m.in. „Czytelnię Mieszczańską, kino).
- Projekt parku miejskiego im. Adama Mickiewicza w Sanoku stworzony pod koniec XIX w. na ówczesnej górze Stróżnia (obecnie Góra Parkowa).
- Projekt budynku Szkoły Ludowej im. Franciszka Józefa I, otwartej w 1898, obecnie II Liceum Ogólnokształcące im. Marii Skłodowskiej-Curie w Sanoku.
- Przebudowa wieży kościoła franciszkanów w Sanoku ukończona w 1895 roku[25].
- Kierowanie budową siedziby garnizonu 57. batalionu Landwehry (w czasie II Rzeczypospolitej w budynku stacjonował I batalion 2 Pułku Strzelców Podhalańskich, obecnie mieści się w nim Zespół Szkół nr 1 w Sanoku, popularny „Ekonomik”)[26].
- Projekt grobowca rodzinnego Beksińskich na cmentarzu przy ulicy Rymanowskiej[27]. Nagrobek, poza lakoniczną inskrypcją zawierającą nazwisko rodziny, nie posiada informacji dotyczących jej członków i danych dotyczących dat narodzin i śmierci.
Zobacz też [edytuj]
Przypisy
- ↑ E. Zając, Sanockie biografie, Sanok 2009, s. 112-118.
- ↑ Andrzej Romaniak, Sanok. Fotografie archiwalne – Tom I. Katalog zbiorów, Sanok 2009, s. 8.
- ↑ Bronisława Orawiec-Loffler.
- ↑ Będę tam wracać – Tygodnik Powszechny.
- ↑ Edward Zając, Sanockie biografie, Sanok 2009, s. 114.
- ↑ Waldemar Bałda, Sowa i bocian. Opowieść o Posadzie Olchowskiej – III dzielnicy Miasta Sanoka, Kraków 2012, s. 17.
- ↑ Edward Zając, Obywatele Honorowi Królewskiego Wolnego Miasta Sanoka, Sanok 2002, s. 79-80.
- ↑ http://www.biblioteka.sanok.pl/www/pdf/ujecia.pdf.
- ↑ http://www.sokolsanok.pl/zarzad.html.
- ↑ Edward Zając, 100 lat Towarzystwa Upiększania Miasta Sanoka 1904-2004, Sanok 2004, s. 29.
- ↑ http://www.sokolsanok.pl/sztandard.html Sokół.
- ↑ Sanocki szlak „Śladami Rodu Beksińskich” (pol.). esanok.pl. [dostęp 2012-02-05].
- ↑ http://www.tvp.pl/rzeszow/aktualnosci/spoleczne/w-sanoku-powstal-szlak-pamieci-rodu-beksinskich/5590493.
- ↑ Alojzy Zielecki, Rozwój przestrzenny miasta. W epoce autonomii galicyjskiej, w: Sanok. Dzieje miasta, Praca zbiorowa pod redakcją Feliksa Kiryka, s. 396.
- ↑ Edward Zając, Szkice z dziejów Sanoka, Sanok 1998, s. 165.
- ↑ Nowy cmentarz w Sanoku, Czasopismo Techniczne nr 9 (1896).
- ↑ http://www.starecmentarze.sanok.pl/ocmen.htm.
- ↑ Ścieżka Beksińskiego. 6. Cmentarz, Epilog.
- ↑ Alojzy Zielecki, Rozwój przestrzenny miasta. W epoce autonomii galicyjskiej w: Sanok. Dzieje miasta, Praca zbiorowa pod redakcją Feliksa Kiryka, s. 374.
- ↑ Ścieżka Beksińskiego. 2. Plac św. Jana, Rynek.
- ↑ Ścieżka Beksińskiego. 4. Szkoła.
- ↑ Andrzej Romaniak, Sanok. Fotografie archiwalne Tom I, Sanok 2009, s. 262.
- ↑ Urząd Miasta Sanoka.
- ↑ Ścieżka Beksińskiego. 5. Park Miejski.
- ↑ Andrzej Romaniak, Sanok. Fotografie archiwalne – Tom I. Katalog zbiorów, Sanok 2009, s. 160.
- ↑ Andrzej Romaniak, Sanok. Fotografie archiwalne Tom I, Sanok 2009, s. 262.
- ↑ Historia rodu Beksińskich. beksinski.com.pl, 2012-07-12. [dostęp 2012-07-12].
Bibliografia [edytuj]
- Historia rodu Beksińskich
- Oficjalna strona „Ścieżki Beksińskich” w Sanoku
- Edward Zając, Obywatele Honorowi Królewskiego Wolnego Miasta Sanoka, Sanok 2002, s. 79-80
- Edward Zając, Sanockie biografie, Sanok 2009, s. 114-116
