Władysław Ludwik Anczyc

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, szukaj
Władysław Ludwik Anczyc
Władysław Ludwik Anczyc
Data i miejsce urodzenia 12 grudnia 1823
Wilno
Data i miejsce śmierci 28 lipca 1883
Kraków
Commons Multimedia w Wikimedia Commons
Źródła Władysław Ludwik Anczyc w Wikiźródłach
Wikicytaty Władysław Ludwik Anczyc w Wikicytatach

Władysław Ludwik Anczyc, pseudonim literacki Kazimierz Góralczyk, W.A. Lassota (ur. 12 grudnia 1823 Wilno – zm. 28 lipca 1883 Kraków) – polski poeta, dramatopisarz, wydawca, tłumacz, działacz ludowy. Syn Zygmunta i Barbary z Hrehorowiczów.

Spis treści

[edytuj] Biografia

Pochodził z rodziny szlacheckiej. Jego pradziad Jan von Anschütz pełnił urząd chorążego wojsk saskich. Władysław Ludwik Anczyc był synem aktorów – Zygmunta Anczyca i Barbary Anczycowej z Hrehorowiczów. Ojciec występował na scenach teatrów w Wilnie, Grodnie, Warszawie i Krakowie; w latach 1838-1839 był także dyrektorem teatru krakowskiego. Matka zaś była aktorką teatru wileńskiego, a po opuszczeniu sceny działaczką dobroczynną[1].

Uczęszczał do szkoły średniej w Krakowie. W tym mieście w roku 1847 ukończył z tytułem magistra farmację na Uniwersytecie Jagiellońskim. Brał udział w powstaniu krakowskim w 1846, za co w latach 1846–1847 więziony był przez władze austriackie. W 1849 był adiunktem katedry Chemii i Farmacji. Debiutował w redagowanym przez siebie piśmie satyrycznym Dodatek do Świstka w 1848.

W latach 1858–1867 przebywał w Warszawie. W roku 1863 założył, a następnie przez rok redagował pismo Wędrowiec. Tam też w tym czasie redagował tajne pisma powstańcze Kosynier i Partyzant. W latach 1858-1861 działał w Towarzystwie Rolniczym w Królestwie Polskim. W trakcie pobytu w Warszawie był także redaktorem pisma dla ludu Kmiotek (1861-1866) i Przyjaciela Dzieci (1866–1867).

Od 1861 często bywał w Zakopanem i Tatrach jako turysta. Swoimi artykułami, np. Zwóz żentycy w Tatrach, Zakopane i lud podhalski, Wspomnienia z Tatr, przyczyniał się do popularyzacji Tatr w społeczeństwie.

W 1863 napisał cykl Pieśni zbudzonych – w tym Marsz strzelców, którego tekst w czasach PRL był prawie w całości zafałszowany.

W roku 1868 powrócił do Krakowa Prowadził tam ożywioną działalność literacką i oświatową, uczestnicząc w wydawnictwach Czytelni Ludowej, Towarzystwa Oświaty Ludowej i in. W 1875 został właścicielem drukarni, działającej do czasów powojennych, którą przekształcił w ceniony zakład.

W 1876 wystawił w teatrze krakowskim dramat Emigracja chłopska, nagrodzony w krakowskim konkursie dramatycznym. W roku 1880 wystawił dramat Kościuszko pod Racławicami, który stał się najbardziej popularnym widowiskiem przez wiele lat, granym na scenach teatralnych Krakowa. Kolejną nagrodę otrzymał w 1883 za "szkic dramatyczny" Jan III pod Wiedniem.

Jego synowie: Stanisław Anczyc (1868-1927) był metaloznawcą i technologiem. Wacław Anczyc (1866-1938) był drukarzem i wydawcą.

[edytuj] Dzieła

[edytuj] Twórczość literacka

  • 1848 – Emisariusz
  • 1850 – Chłopi arystokraci
  • 1854 – Łobzowianie
  • 1855 – Flisacy
  • 1856 – Błażek opętany
  • 1861 – Tyrteusz (1861/wyd. w 1862/pełny tekst w 1883[2])
  • 1862 – Uczta wyzwoleńca (całość w 1908)
  • 1862 – 24 obrazki z dziejów Polskich
  • 1863 – Pieśni zbudzonych (w tym Pieśń strzelców)
  • 1873 – Obrazki dramatyczne ludowe
  • 1876 – Emigracja chłopska
  • 1876 – W Tatry
  • 1881 – Kościuszko pod Racławicami
  • 1899 – Duchy czarnego boru, czyli kamienne serce
  • 1908 – Pieśni zbudzonych
  • 1916 – Pieśni zbudzone (zbiór poezji)

[edytuj] Działalność popularyzatorska

  • 1862 – Elementarz dla dzieci polskich
  • 1862 – Pierwsza książeczka dla wiejskich dziatek, które już elementarz skończyły
  • 1863 – Dzieje Polski w dwudziestu czterech obrazkach
  • 1869 – ABC, pierwsza nauka dla dzieci

Przypisy

  1. ↑ Władysław Ludwik Anczyc – pisarz i wydawca, naszdziennik.pl, 4-5 kwietnia 2009
  2. ↑ Mały słownik pisarzy polskich, Wiedza Powszechna, Warszawa, 1969

[edytuj] Bibliografia

  1. Marian Szyjkowski, Władysław Ludwik Anczyc: Życie i pisma, Tom I – Monografia, II-VI – Pisma, Kraków 1908
  2. Zofia Radwańska-Paryska, Witold Henryk Paryski: Wielka encyklopedia tatrzańska. Poronin: Wyd. Górskie, 2004. ISBN 83-7104-009-1. 
  3. Henryk Markiewicz: Pozytywizm. Wyd. VII. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN, 2008, s. 446-447, seria: Wielka Historia Literatury Polskiej. ISBN 978-83-01-13849-3. 

[edytuj] Linki zewnętrzne

[edytuj] Literatura uzupełniająca

Źródło „http://pl.wikipedia.org/w/index.php?title=W%C5%82adys%C5%82aw_Ludwik_Anczyc&oldid=29508387”
Osobiste
Przestrzenie nazw
Warianty
Działania
Nawigacja
Dla czytelników
Dla wikipedystów
Drukuj lub eksportuj
Narzędzia
W innych językach