Władysław Machejek

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj

Władysław Machejek (ur. 25 lutego 1920 w Chodowie k. Miechowa, zm. 21 grudnia 1991 w Krakowie) – pisarz, publicysta, poseł na Sejm PRL II, III, IV i V kadencji.

W czasie wojny współorganizator Gwardii Ludowej i Armii Ludowej.

8 września 1944 roku po starciu jego oddziału pod wsią Rząbiec z Brygadą Świętokrzyską NSZ, wstąpił w jej szeregi i przez kilka dni był ordynansem dowódcy Brygady, Antoniego Szackiego ps. „Bohun”. Następnie zbiegł z szeregów Brygady[1].

Po wojnie, jako sekretarz powiatowy PPR w Nowym Targu.

Był redaktorem naczelnym: w roku 1945Głosu Pracy”, w latach 1946-1948Echa Krakowa”, w roku 1950Dziennika Literackiego”, a w okresie 1952-1989Życia Literackiego”. Działacz komunistyczny, członek PZPR, był posłem na Sejm czterech kadencji. Pomimo tego drukował pisarzy objętych cenzurą, takich jak Czesław Miłosz. W 1983 wybrany w skład Krajowej Rady Towarzystwa Przyjaźni Polsko-Radzieckiej.

Tzw. machejkizm[edytuj | edytuj kod]

Stanisław Barańczak jeden z esejów ze zbioru Książki najgorsze poświęcił analizie stylu i języka używanego przez Machejka. Ze względu na, jego zdaniem, swoistość stylu pisarskiego redaktora Machejka, Barańczak proponował określenie machejkizm (czasem także znany jako machejcyzm) na całokształt jego pisarskiej twórczości.

To właśnie stanowi o istocie machejkizmu: nic nie powiedzieć sugerując jednocześnie, że coś się wie albo że sprawa jest powszechnie znana i oczywista. [...] Bardziej typowe dla machejkizmu są większe całości zdaniowe, w których chłopsko-partyzancka pieprzność i dosadność zderza się z partyjno-urzędniczym brakiem logiki i pustym frazesem. Produktem końcowym jest bełkot, przy którego pomocy tworzy się pozór jakiejś aktywnej i samodzielnej interwencji publicystycznej w „określonych” sprawach, jednocześnie zaś nie mówi się nic określonego, co pozwala skutecznie uniknąć kłopotów. Zdania takie tworzą prozę, która przeznaczona jest przede wszystkim do zapełniania wyznaczonego miejsca w gazecie czy czasopiśmie; nie należy jej natomiast czytać, a już zwłaszcza – wgłębiać się w nią i próbować zrozumieć, o co chodzi i jakie jest stanowisko autora. Nie jest to nawet język ezopowy, wypowiedź dla wtajemniczonych, pisanie między wierszami: jest to raczej język, którego ideał stanowi pustka znaczeniowa, zupełna asemantyczność

– analizował i dowodził Barańczak[2].

W powieści Rano przeszedł huragan autor zawarł fragmenty rzekomego dziennika Józefa Kurasia, kilkakrotnie cytowane w różnych wydawnictwach jako autentyczne np. Strach. Antysemityzm w Polsce tuż po wojnie. Historia moralnej zapaści[3][4].

Zobacz w Wikicytatach kolekcję cytatów
z pisarza

Wybrana twórczość[edytuj | edytuj kod]

  • Chłopcy z lasu (1950)
  • Dzisiejsi chłopi (tom 1-2, 1953-1954)
  • Rano przeszedł huragan (1955)
  • Raport nie będzie wysłany (1959)
  • Spiskowcy (1961)
  • Niespokojny człowiek (1964)
  • Partyzant sługa boży (1970)
  • Czekam na słowo ostatnie (tom 1-4, 1975)

Odznaczenia[edytuj | edytuj kod]

Przypisy

  1. W. Muszyński, Brygada Świętokrzyska NSZ, „Żołnierze wyklęci 1943-1963. Historia antykomunistycznego podziemia niepodległościowego w Polsce”, nr 5 „Obóz narodowy w walce” dodatek do „Rzeczpospolitej” z 27 IV 2011.
  2. Stanisław Barańczak, U źródeł machejkizmu [w] Książki Najgorsze i parę innych esejów krytycznoliterackich, Wydawnictwo a5, Poznań 1990, s. 91-94.
  3. Partyzant nie nadstawia policzka
  4. Horror podmalowany
  5. 16 lipca 1954 „za zasługi w dziedzinie kultury i sztuki” M.P. z 1954 r. Nr 112, poz. 1565

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]