Władysław Pogrobowiec

Władysław Pogrobowiec król Czech i Węgier
Król Węgier
Koronacja	15 maja 1440
Okres panowania	od 1453 do 1457
Poprzednik	Władysław III Warneńczyk
Następca	Maciej Korwin
Król Czech
Koronacja	28 października 1453
Okres panowania	od 1440 do 1457
Poprzednik	Albrecht II Habsburg
Następca	Jerzy z Podiebradów
Książę Austrii
Okres panowania	od 1440 do 1457
Poprzednik	Albrecht V
Następca	Fryderyk III Habsburg
Dane biograficzne
Dynastia	Habsburgowie
Urodzony	22 lutego 1440 Komárom
Zmarł	23 listopada 1457 Praga
Ojciec	Albrecht II Habsburg
Matka	Elżbieta Luksemburska
Rodzeństwo	Anna Habsburg Jerzy Elżbieta Rakuszanka
Galeria w Wikimedia Commons

Władysław Pogrobowiec (ur. 22 lutego 1440 w Komarnie, zm. 23 listopada 1457 w Pradze) – arcyksiążę Austrii w latach 1440-1457, król Czech ("Ladislav Pohrobek") i Węgier (jako Władysław V) w latach 1453-1457 z dynastii Habsburgów. Syn króla niemieckiego, Czech i Węgier Albrechta II Habsburga i Elżbiety Luksemburskiej, córki cesarza Świętego Cesarstwa Rzymskiego Narodu Niemieckiego, króla Czech i Węgier Zygmunta Luksemburskiego.

Urodził się cztery miesiące po śmierci ojca i dlatego został nazwany Pogrobowcem.

Węgierscy posiadacze ziemscy wybrali Władysława III Warneńczyka, króla Polski, na swojego króla jako Władysława I (węg. I. Ulászló), ale matka Władysława Pogrobowca uknuła spisek, w ramach którego jej dwórka, Helena Kottannerin ukradła koronę z Wyszegradu i zawiozła ją do Wiener Neustadt. Według legendy, krzyż na koronie jest krzywy, ponieważ został uszkodzony podczas transportu. Elżbieta wymusiła na prymasie koronację niemowlęcia w Székesfehérvárze 15 maja 1440, gdzie, ze względów bezpieczeństwa, umieściła swoje dziecko pod ochroną jego wuja, króla niemieckiego Fryderyka III Habsburga (władcy Styrii i Karyntii), który to w rzeczywistości trzymał Władysława jako więźnia na Zamku Orth i sam rządził Austrią.

W sferze wojskowej obronę praw Władysława Pogrobowca do korony węgierskiej złożyła Elżbieta w ręce doświadczonego kondotiera, Czecha Jana Jiskry. Ten, na czele pięciotysięcznego wojska, złożonego w znacznej części z byłych żołnierzy wojsk husyckich, zajął wkrótce zachodnią i północną część kraju, w tym Spisz i bogate miasta górnicze środkowej Słowacji. Po śmierci Elżbiety (1442) pozwoliło mu to na występowanie jeszcze przez dłuższy czas w obronie interesów nieletniego króla.

Po śmierci Władysława Warneńczyka podczas Bitwy pod Warną (10 listopada 1444), węgierscy możnowładcy, nie bez znaczącej opozycji, wybrali Władysława Pogrobowca na swojego króla oraz wysłali delegację do Wiednia, która żądała od cesarza oddania dziecka i korony, lecz Fryderyk pierwotnie odmówił spełnienia tych żądań. W Czechach jako regent rządził Jerzy z Podiebradów, natomiast na Węgrzech - tzw. Rada Siedmiu, w skład której weszli m. in. Jan Jiskra i Jan Hunyady. Po rozwiązaniu Rady przez Sejm w 1446 r. władzę w imieniu Pogrobowca - jako regent - objął Hunyady. Pozostawał on w stanie permanentnej wojny z Janem Jiskrą, występującym w dalszym ciągu jako obrońca nieobecnego króla i dzierżącym w jego imieniu ziemie dzisiejszej Słowacji.

Od roku 1450 rósł nacisk wywierany przez arystokrację na cesarza, by uwolnił dziecko. W roku 1452 znaczący posiadacze ziemscy dołączyli do konfederacji ustanowionej w mieście Mailberg pod przywództwem Ulricha z Eyczing i Ulryka II Cylejskiego, przy pomocy której uwolnili go siłą. Cillei, kuzyn matki Władysława, zwyciężył później Eyczinga i sam został obrońcą dziecka, co oznaczało również zostanie rzeczywistym władcą.

28 października 1453 Władysław Pogrobowiec - w wieku 13 lat - został koronowany na króla Czech i od tego czasu większość czasu spędzał w Pradze i Wiedniu. W związku z tym, że Cillei stawał się coraz bardziej nieprzyjazny Janowi Hunyadyemu, który to ponosił największy ciężar wojny z Turkami, był on (a więc Władysław razem z nim) neutralny w stosunku do groźby tureckiej. Po śmierci Hunyadyego, Władysław mianował Cillei naczelnikiem Węgier podczas zgromadzenia ustawodawczego w Futtak (październik 1456). Kiedy podczas oblężenia Belgradu Cillei został zamordowany przez Władysława Hunyadyego (w akcie zemsty za próbę morderstwa na nim z 9 listopada 1456), Władysław zarządził ścięcie młodego Węgra, które zostało przeprowadzone 16 marca 1457. Spowodowało to tak duże niepokoje na terenie Węgier, że Władysław musiał uciekać do Pragi, gdzie spędził ostatni rok swojego życia.

Zmarł nieoczekiwanie 23 listopada 1457, w trakcie aranżowania mariażu z Magdaleną, córką Karola VII, króla Francji. Podejrzenie, że został zamordowany przez Jerzego z Podiebradów lub innego wroga politycznego, obalono dopiero w 80. latach XX wieku. Z badań antropologicznych wynika, że umarł na białaczkę. Jego następcą na tronie austriackim był Fryderyk III Habsburg, na węgierskim - Maciej Korwin z rodziny Hunyadych, na czeskim - wcześniej wspomniany Jerzy z Podiebradów, jedyny husycki władca jego królestwa.

Genealogia

Albrecht IV Habsburg ur. 19 IX 1377 zm. 14 IX 1404

Joanna Wittelsbach 1) ur. 1373 zm. 17 X 1410

Zygmunt Luksemburski ur. 14/15 II 1368 zm. 9 XII 1437

Barbara Cylejska ur. 1390/95 zm. 11 VII 1451

Albrecht II Habsburg ur. 16 VIII 1397 zm. 27 X 1439

Elżbieta Luksemburska ur. 28 II 1409 zm. 19/25 XII 1442

				Władysław Pogrobowiec ur. 22 II 1440 zm. 23 XI 1457

córka Albrechta I Wittelsbacha, syna Ludwika IV Bawarskiego, i Małgorzaty Brzeskiej, córki Ludwika I brzeskiego

Poprzednik Albrecht V Habsburg

Książę Austrii 1440–1457

Następca Fryderyk III Habsburg

Poprzednik Albrecht II Habsburg

Król Czech 1440–1457

Następca Jerzy z Podiebradów

Poprzednik Władysław III Warneńczyk

Król Węgier 1453–1457

Następca Maciej Korwin