Władysław Raginis
| Władysław Raginis | |
 |
|
 kapitan |
|
| Data i miejsce urodzenia | 27 czerwca 1908 Dźwińsk |
| Data i miejsce śmierci | 10 września 1939 Wizna |
| Przebieg służby | |
| Stanowiska | dowódca odcinka "Wizna" |
| Główne wojny i bitwy | Obrona Wizny w wojnie obronnej 1939 r. |
| Odznaczenia | |
  |
|
 Multimedia w Wikimedia Commons |
|
Władysław Raginis (ur. 27 czerwca 1908 w Dźwińsku na Łotwie, zm. 10 września 1939 w Wiźnie) – polski dowódca wojskowy, kapitan Korpusu Ochrony Pogranicza, heroiczny dowódca obrony Wizny.
Spis treści |
[edytuj] Życiorys
Po ukończeniu Gimnazjum w Wilnie, w 1927 wstąpił do Szkoły Podchorążych Piechoty w Komorowie k. Ostrowi Mazowieckiej. Po jej ukończeniu kontynuował edukację wojskową w Oficerskiej Szkole Piechoty, którą ukończył w stopniu podporucznika ze starszeństwem od 15 sierpnia 1930[1]. Następnie pełnił służbę w 76 Lidzkim Pułku Piechoty w Grodnie jako dowódca plutonu. W połowie lat 30. pełnił również funkcję instruktora-wykładowcy w Szkole Podchorążych Piechoty, której był absolwentem.
W 1939 jako wyróżnienie otrzymał przydział do Korpusu Ochrony Pogranicza na stanowisko dowódcy 3 kompanii batalionu ciężkich karabinów maszynowych Pułku KOP "Sarny" pod komendą ppłk. Nikodema Sulika[2].
27 sierpnia 1939 obsadził wraz ze swoją kompanią schrony bojowe twierdzy Osowiec. 2 września 1939 mjr Jakub Fober, opuszczając ze swym batalionem "Wiznę", przekazał kpt. Raginisowi dowództwo nad całością obrony odcinka "Wizna", tj. pasa o szerokości 9 km, który był fragmentem linii obronnej Samodzielnej Grupy Operacyjnej „Narew” gen. Czesława Młot-Fijałkowskiego na rzekach Narwi i Biebrzy, osłaniającej prawe skrzydło polskiego ugrupowania. „Wizna” zamykała ważną arterię komunikacyjną, szosę Łomża–Białystok i drogę Zambrów–Osowiec. Dowodząc 720 żołnierzami (w tym 20 oficerów), bronił powierzonego sobie odcinka przed nacierającym XIX Korpusem Armijnym pod komendą gen.Heinza Guderiana, liczącym 42 200 żołnierzy, w tym 1200 oficerów[3]. Podczas obrony Wizny, zwanej również polskimi Termopilami, kpt. Władysław Raginis oraz jego zastępca, por. Stanisław Brykalski, złożyli przysięgę, że żywi nie oddadzą bronionych pozycji. W polskiej historiografii istnieje niepotwierdzony przekaz, iż po trzech dniach niemieckiego natarcia gen. Heinz Guderian zagroził, że jeśli polscy żołnierze się nie poddadzą, rozstrzela jeńców wojennych. Pomimo groźby, obrona ostatniego punktu oporu – bunkra dowodzenia na Górze Strękowej – trwała nadal, aż do wyczerpania się zapasów amunicji. Wówczas Raginis, około godziny 12 w południe 10 września, rozkazał swoim żołnierzom złożyć broń i oddać się do niewoli. Następnie, ciężko ranny, dopełnił słów złożonej przysięgi – pozostał na stanowisku dowodzenia i popełnił samobójstwo, rozrywając się granatem.
W Wiźnie po wojnie umieszczono tablicę z napisem: Przechodniu, powiedz Ojczyźnie, żeśmy walczyli do końca, spełniając swój obowiązek.
Rodzina kpt. Raginisa została oficjalnie powiadomiona o jego śmierci pod Wizną dopiero po 3 latach – w 1943 Maria Morawska, siostra kapitana, otrzymała zawiadomienie poprzez PCK z określeniem, że Władysław Raginis służył w Korpusie Ochrony Pogranicza.
[edytuj] Okres powojenny
13 maja 1970 kapitan został przez Radę Państwa pośmiertnie odznaczony Krzyżem Złotym Orderu Wojennego Virtuti Militari, zaś 28 sierpnia 2009 - Krzyżem Wielkim Orderu Odrodzenia Polski[4].
Ciało kpt. Raginisa odnaleźli i ekshumowali członkowie stowarzyszenia Wizna 1939[5]. Zidentyfikowano je po badaniach DNA, przeprowadzonych przez Zakład Medycyny Sądowej przy Uniwersytecie Medycznym w Białymstoku[6]. Po 72 latach kpt. Władysław Raginis i por. Stanisław Brykalski wreszcie spoczęli ze wszystkimi honorami. 10 września 2011 odbył się ich oficjalny pogrzeb. Kpt. Raginis i por. Brykalski spoczęli w bunkrze dowodzenia na Strękowej Górze pod Wizną[7].
[edytuj] Władysław Raginis w kulturze
Heroiczna walka i bohaterska śmierć kpt. Raginisa stała się inspiracją twórców kultury i oświaty, w tym m.in.:
- filmu dokumentalnego pt. "Wierność" (1969)[8] według scenariusza i w reżyserii Grzegorza Królikiewicza[9];
- filmu dokumentalnego pt. "Dzwony znad Wizny" (1969)[10] zrealizowany przez Franciszka Burdzego;
- harcerzy 31. Szczepu Drużyn Harcerskich i Zuchowych ZHP w Białymstoku, którzy wybrali w 1969 r. kpt. Raginisa na swojego patrona[11];
- autorów utworu "40:1" (Czterdzieści do jednego) - szwedzkiego zespołu metalowego Sabaton[12]; przed swoim koncertem w Polsce, 23 października 2008 r., członkowie Sabatonu odwiedzili Wiznę, aby oddać tam hołd żołnierzom kpt. Raginisa[13].
- filmu dokumentalnego z serii "Było... nie minęło" z dnia 25 września 2010 r.[14]
- Wizerunek kpt. Władysława Raginisa znalazł się również na znaczku pocztowym z serii pt. „Wojna Obronna Polski 1939” wydanej przez Pocztę Polską dla upamiętnienia 50 rocznicy napaści na Polskę i wybuchu II wojny światowej (1989).
[edytuj] Zobacz też
- Kampania Wrześniowa 1939 – obrona przed agresją niemiecką (3-17 września)
- Samodzielna Grupa Operacyjna "NAREW"
Przypisy
- ↑ Rocznik Oficerski 1932. Warszawa: Ministerstwo Spraw Wojskowych, 1932, s. 126.
- ↑ Muzeum Polskich Formacji Granicznych, Kadra 1918-1939 - Władysław Raginis
- ↑ Bitwa pod Wizną na podst. Apoloniusz Zawilski, Bitwy polskiego września, Warszawa 1973
- ↑ M.P. z 2010 r. Nr 27, poz. 253
- ↑ "POWRÓCILI DO SWOJEJ REDUTY ..." artykuł ze stron Stowarzyszenia Wizna 1939, 10-10-2011
- ↑ DNA kapitana Raginisa, Piotr Zychowicz, Rzeczpospolita,10-10-2011
- ↑ Bohater polskich Termopil uroczyście pochowany (pol.). polskieradio.pl, 2011-09-11. [dostęp 2011-09-16].
- ↑ opis filmu "Dzwony znad Wizny" w portalu FilmPolski.pl
- ↑ Roman Pawłowski: Przypadek Królikiewicza, Gazeta Wyborcza, 17 maja 2003 r.
- ↑ opis filmu "Wierność" w portalu FilmWeb.pl
- ↑ oficjalna strona 31. Szczepu ZHP im. Władysława Raginisa w Białymstoku
- ↑ Składamy hołd bohaterom – rozmowa z Joakimem Brodenem, autorem muzyki i tekstów szwedzkiego zespołu Sabaton, Rzeczpospolita,14.06.2008
- ↑ fakty-po-faktach, wiadomosc.html relacja reporterska w Faktach, TVN, 23.10.2008
- ↑ strona TVP z filmem "Było...nie minęło
[edytuj] Linki zewnętrzne
- Rzeczpospolita Awans dla Raginisa
