Władysław Raginis

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Władysław Raginis
Władysław Raginis
kapitan kapitan
Data i miejsce urodzenia 27 czerwca 1908
Zariny
Data i miejsce śmierci 10 września 1939
Wizna
Przebieg służby
Stanowiska dowódca odcinka "Wizna"
Główne wojny i bitwy Obrona Wizny w wojnie obronnej 1939 r.
Odznaczenia
Krzyż Złoty Orderu Virtuti Militari Krzyż Wielki Orderu Odrodzenia Polski
Commons Multimedia w Wikimedia Commons
Kościół w inflanckiej miejscowości Nejborn[1], gdzie ochrzczono W. Raginisa
Schron kpt. Władysława Raginisa k. Góry Strękowej
Pogrzeb odnalezionych szczątków kpt. Władysława Raginisa i por. Brykalskiego na Górze Strękowej

Władysław Raginis (ur. 27 czerwca 1908 w Zarinach niedaleko Dźwińska, zm. 10 września 1939 w Wiźnie) – polski dowódca wojskowy, kapitan Korpusu Ochrony Pogranicza, heroiczny dowódca obrony Wizny. 8 września 2012 został pośmiertnie awansowany do stopnia majora przez ministra obrony narodowej Tomasza Siemoniaka[2].

Biografia[edytuj | edytuj kod]

Był synem Kazimierza i Genowefy z Sokołowskich[3]. Po ukończeniu Gimnazjum w Wilnie, w 1927 wstąpił do Szkoły Podchorążych Piechoty w Komorowie k. Ostrowi Mazowieckiej. Po jej ukończeniu kontynuował edukację wojskową w Oficerskiej Szkole Piechoty, którą ukończył w stopniu podporucznika ze starszeństwem od 15 sierpnia 1930[4]. Następnie pełnił służbę w 76 Lidzkim Pułku Piechoty w Grodnie jako dowódca plutonu. W połowie lat 30. pełnił również funkcję instruktora-wykładowcy w Szkole Podchorążych Piechoty, której był absolwentem.

W 1939 jako wyróżnienie otrzymał przydział do Korpusu Ochrony Pogranicza na stanowisko dowódcy 3 kompanii batalionu ciężkich karabinów maszynowych Pułku KOP "Sarny" pod komendą ppłk. Nikodema Sulika[5]. 27 sierpnia 1939 obsadził wraz ze swoją kompanią schrony bojowe twierdzy Osowiec.

Kampania wrześniowa[edytuj | edytuj kod]

2 września 1939 mjr Jakub Fober, opuszczając ze swym batalionem "Wiznę", przekazał kpt. Raginisowi dowództwo nad całością obrony odcinka "Wizna", tj. pasa o szerokości 9 km, który był fragmentem linii obronnej Samodzielnej Grupy Operacyjnej „Narew” gen. Czesława Młot-Fijałkowskiego na rzekach Narwi i Biebrzy, osłaniającej prawe skrzydło polskiego ugrupowania. „Wizna” zamykała ważną arterię komunikacyjną, szosę ŁomżaBiałystok i drogę ZambrówOsowiec. Dowodząc 360 żołnierzami (w tym 20 oficerów,[6] bronił powierzonego mu odcinka przed nacierającym XIX Korpusem Armijnym pod komendą gen. Heinza Guderiana, liczącym 42 200 żołnierzy, w tym 1200 oficerów[7]. Podczas obrony Wizny, zwanej również polskimi Termopilami, kpt. Władysław Raginis oraz jego zastępca, por. Stanisław Brykalski, złożyli przysięgę, że żywi nie oddadzą bronionych pozycji. W polskiej historiografii istnieje niepotwierdzony przekaz, iż po trzech dniach niemieckiego natarcia gen. Heinz Guderian zagroził, że jeśli polscy żołnierze się nie poddadzą, rozstrzela jeńców wojennych[potrzebne źródło]. Pomimo groźby, obrona ostatniego punktu oporu – bunkra dowodzenia na Górze Strękowej – trwała nadal, aż do wyczerpania się zapasów amunicji. Wówczas Raginis, około godziny 12 w południe 10 września, rozkazał swoim żołnierzom złożyć broń i oddać się do niewoli. Następnie, ciężko ranny, dopełnił słów złożonej przysięgi – pozostał na stanowisku dowodzenia i popełnił samobójstwo, rozrywając się granatem.

W Wiźnie po wojnie umieszczono tablicę z napisem: Przechodniu, powiedz Ojczyźnie, żeśmy walczyli do końca, spełniając swój obowiązek.

Rodzina kpt. Raginisa została oficjalnie powiadomiona o jego śmierci pod Wizną dopiero po 3 latach – w 1943 Maria Morawska, siostra kapitana, otrzymała zawiadomienie poprzez PCK z określeniem, że Władysław Raginis służył w Korpusie Ochrony Pogranicza.

Pamięć po śmierci[edytuj | edytuj kod]

13 maja 1970 kapitan został przez Radę Państwa pośmiertnie odznaczony Krzyżem Złotym Orderu Wojennego Virtuti Militari.

Pośmiertnie, postanowieniem prezydenta Lecha Kaczyńskiego z 28 sierpnia 2009 "za wybitne zasługi dla niepodległości Rzeczypospolitej Polskiej" został odznaczony Krzyżem Wielkim Orderu Odrodzenia Polski[8], order został przekazany 6 września tego roku podczas uroczystości upamiętniającej obronę Wizny[9].

Ciało kpt. Raginisa odnaleźli i ekshumowali członkowie stowarzyszenia Wizna 1939[10]. Zidentyfikowano je po badaniach DNA, przeprowadzonych przez Zakład Medycyny Sądowej przy Uniwersytecie Medycznym w Białymstoku[11]. Po 72 latach kpt. Władysław Raginis i por. Stanisław Brykalski pochowani zostali z wojskowymi honorami. 10 września 2011 odbył się ich oficjalny pogrzeb. Kpt. Raginis i por. Brykalski spoczęli w bunkrze dowodzenia na Strękowej Górze pod Wizną[12].

W plebiscycie na Wydarzenie Historyczne 2011 Roku, w którym wzięło udział ok. 5 tysięcy internautów, zwyciężył uroczysty pochówek kpt. Władysława Raginisa i por. Stanisława Brykalskiego, dowódcy obrony odcinka Wizna z honorami godnymi oficerów Wojska Polskiego[13]. Gala finałowa odbyła się 4 kwietnia 2012 r. w Wołominie.

21 sierpnia 2012 Minister Obrony Narodowej Tomasz Siemoniak podpisał decyzję o pośmiertnym mianowaniu Władysława Raginisa na stopień majora. Oficjalne ogłoszenie i przekazanie aktów mianowania odbyło się 8 września 2012, podczas uroczystości upamiętniających bitwę pod Wizną, na których odprawiono mszę polową oraz apel poległych[14].

Władysław Raginis w kulturze[edytuj | edytuj kod]

Heroiczna walka i bohaterska śmierć kpt. Raginisa stała się inspiracją twórców kultury i oświaty, w tym m.in.:

Upamiętnienie[edytuj | edytuj kod]

  • Harcerze 31. Szczepu Drużyn Harcerskich i Zuchowych ZHP w Białymstoku, którzy wybrali w 1969 r. kp . Raginisa na swojego patrona[23];
  • Patron 1. Podhalańskiej Drużyny Wędrowniczej "40:1" przy Podhalańskim Hufcu ZHP.
  • Patron 1 Kostrzyńskiej Drużyny Harcerzy "Gawra".
  • Utwór szwedzkiego zespołu Sabaton "40:1", opisujący wydarzenia z Wizny.

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Przypisy

  1. Nejborn w Słowniku geograficznym Królestwa Polskiego i innych krajów słowiańskich, Tom VI (Malczyce – Netreba) z 1885 r.
  2. K E. Bohaterowie Wizny awansowani. „Polska Zbrojna”, 21 sierpnia 2012. Warszawa: Wojskowy Instytut Wydawniczy (pol.). 
  3. https://www.facebook.com/photo.php?fbid=568800586502786 [dostęp: 2014-03-19]
  4. Rocznik Oficerski 1932. Warszawa: Ministerstwo Spraw Wojskowych, 1932, s. 126.
  5. Muzeum Polskich Formacji Granicznych, Kadra 1918-1939 – Władysław Raginis
  6. „Rzeczpospolita” nr 293 (9109) z 2011 r. s. A6
  7. Bitwa pod Wizną na podst. Apoloniusz Zawilski, Bitwy polskiego września, Warszawa 1973
  8. M.P. z 2010 r. Nr 27, poz. 253 – pkt 1.
  9. Odznaczenia dla bohaterów bitwy pod Wizną. prezydent.pl, 6 września 2009. [dostęp 2012-05-12].
  10. "Powrócili do swojej reduty..." artykuł ze stron Stowarzyszenia Wizna 1939, 10-10-2011
  11. DNA kapitana Raginisa, Piotr Zychowicz, Rzeczpospolita,10-10-2011
  12. Bohater polskich Termopil uroczyście pochowany (pol.). polskieradio.pl, 2011-09-11. [dostęp 2011-09-16].
  13. Ponowny pochówek bohaterów znad Wizny Wydarzeniem Historycznym 2011! (pol.). historia.org.pl, 2012-03-01. [dostęp 2012-08-28].
  14. Chwała bohaterom !!!. Stowarzyszenie "Wizna 1939", 2012-10-04. [dostęp 2013-09-19].
  15. opis filmu "Dzwony znad Wizny" w portalu FilmPolski.pl
  16. Roman Pawłowski: Przypadek Królikiewicza, Gazeta Wyborcza, 17 maja 2003 r.
  17. opis filmu "Wierność" w portalu FilmWeb.pl
  18. Składamy hołd bohaterom – rozmowa z Joakimem Brodenem, autorem muzyki i tekstów szwedzkiego zespołu Sabaton, Rzeczpospolita,14.06.2008
  19. fakty-po-faktach, wiadomosc.html relacja reporterska w Faktach, TVN, 23.10.2008
  20. strona TVP z filmem "Było... nie minęło
  21. Wołodyjowski znad Wizny
  22. http://www.forteca.net.pl/index.php?p=Discography
  23. oficjalna strona 31. Szczepu ZHP im. Władysława Raginisa w Białymstoku

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Tadeusz Jurga: Obrona Polski 1939. Warszawa: Instytut Wydawniczy PAX, 1990, s. 813. ISBN 83-211-1096-7.

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]