Władysław Syrokomla
| Ludwik Władysław Franciszek Kondratowicz | |
  |
|
 Syrokomla |
|
| Data urodzenia | 29 września 1823 |
| Miejsce urodzenia | Smolhów |
| Data śmierci | 15 września 1862 |
| Miejsce śmierci | Wilno |
| Rodzina | Kondratowicz |
| Rodzice | Aleksander Kajetan Kondratowicz Wiktoria Złotkowska |
| Małżeństwo | Paulina Mitraszewska |
Władysław Syrokomla, właśc. Ludwik Władysław Franciszek Kondratowicz herbu Syrokomla (ur. 29 września 1823 w Smolhowie, zm. 15 września 1862 w Wilnie) – polski poeta i tłumacz epoki romantyzmu. Nazywany często lirnikiem wioskowym, autor ironicznych wierszy stylizowanych na XVIII-wieczną sielankę oraz przyśpiewek ludowych.
Spis treści |
Rodzina [edytuj]
Pochodził z niezamożnej rodziny szlacheckiej. Jego rodzicami byli Aleksander Kajetan prywatny komornik, a później dzierżawca jednej z wsi należących do Radziwiłłów[1] oraz Wiktoria z domu Złotkowska. Dnia 16 kwietnia 1844 w Nieświeżu Władysław Syrokomla zawarł związek małżeński z Pauliną Mitraszewską, która później urodziła mu czworo dzieci.
Życiorys [edytuj]
W latach 1833-1837 kształcił się w prowadzonej przez dominikanów szkole w Nieświeżu, a później w Nowogródku, ale ze względów finansowych zrezygnował z nauki i zaczął pracę jako kancelista w dobrach Radziwiłłów.
W latach 1844-1853 dzierżawił wieś Załucze. Od 1853 dzierżawca Borejkowszyzny pod Wilnem. Zwolennik uwłaszczenia chłopów, współpracownik Kuriera Wileńskiego, uczestniczył w manifestacjach patriotycznych. Uwięziony w 1861 przez władze rosyjskie i przymusowo osadzony w Borejkowszczyźnie. Został pochowany na cmentarzu na Rossie w Wilnie. W pogrzebie poety wzięło udział kilkanaście tysięcy osób.
Był członkiem honorowym Poznańskiego Towarzystwa Przyjaciół Nauk[2].
Tłumaczenia [edytuj]
Dokonał przekładów z języka niemieckiego: Goethego, Heinego, z języka rosyjskiego: Rylejewa, Lermontowa, Niekrasowa, Szewczenki, Berangera, a także licznych przekładów z łaciny staropolskich pisarzy Klemensa Janickiego, Jana Kochanowskiego, Mikołaja Smoguleckiego, Joachima Bielskiego, Sebastiana Klonowicza,
- Andrzeja Maksymiliana Fredro "Dzieje narodu polskiego pod Henrykiem Walezyuszem królem polskim a potém francuzkim" wydane w roku 1855.
- Przekłady poetów polsko-łacińskich epoki zygmuntowskiej m.in. Macieja Kazimierza Sarbiewskiego
Twórczość literacka [edytuj]
Pisał pod pseudonimem literackim Władysław Syrokomla wykorzystując do niego drugie imię oraz rodzinny herb Syrokomla. W 1844 zadebiutował gawędą poetycką Pocztylion. Często przypisuje mu się autorstwo tekstu piosenki Wlazł kotek na płotek, jednak jego tekst opiera się na oryginalnej, ludowej przyśpiewce.
Dzieła [edytuj]
poetyckie [edytuj]
- Gawędy i rymy ulotne (1853)
- Urodzony Jan Dęboróg (1854)
- Poezje ostatniej godziny
- Wyzwolenie włościan
- Margier. Poemat z dziejów Litwy (1855) – na jego podstawie powstało libretto do opery Margier Konstantego Gorskiego
- Wielki Czwartek (1856)
- Janko Cmentarnik (1857)
- Kasper Kaliński (1858)
- Chatka w lesie (1855-1856)
- Hrabia na Wątorach (1856)
- Możnowładcy i sierota (1859)
- Wiejscy politycy (1858)
- Wojnarowski
- Podróż swojaka po swojszczyźnie
naukowe [edytuj]
- Wędrówki po moich niegdyś okolicach: wspomnienia, studja historyczne i ... (1853)
- Istorli︠a︠ pol'skol literatury (1860)
- Dzieje literatury w Polsce od pierwiastkowych czasów do XVII wieku (1875)
Upamiętnienie [edytuj]
W Warszawie na Bródnie (dzielnica Warszawa-Targówek) znajdują się aż dwie ulice poświęcone poecie: ulica Ludwika Kondratowicza oraz ulica Władysława Syrokomli, jak również w Bydgoszczy w dzielnicy Jary, w Krakowie, Wodzisławiu Śląskim, Rzeszowie, w Ostrowcu Świętokrzyskim, w Lęborku, w Poznaniu na Piątkowie, a także we Wrocławiu na Karłowicach.
Bibliografia [edytuj]
- Józef Kraszewski, "Władysław Syrokomla", Warszawa. Księgarnia G. Gebethnera i R. Wolffa 1863.
- "Poezye Ludwika Kondratowicza (Władysława Syrokomli)", Tom I, Mikołów Warszawa 1908.
- Kościałkowska Wilhelmina Zyndram, "Władysław Syrokomla : studium literackie", Wilno 1881.
Zobacz też [edytuj]
Ilustracje i media w Wikimedia Commons
Teksty źródłowe w Wikiźródłach
Cytaty w Wikicytatach
