Władysław Tatarkiewicz

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Władysław Tatarkiewicz
Data i miejsce urodzenia 3 kwietnia 1886
Warszawa
Data i miejsce śmierci 4 kwietnia 1980
Warszawa
Miejsce spoczynku Cmentarz Powązkowski w Warszawie
Rodzice Ksawery Tatarkiewicz i Maria Brzezińska
Małżeństwo Teresa Tatarkiewicz
Odznaczenia
Krzyż Komandorski Orderu Odrodzenia Polski
Commons Multimedia w Wikimedia Commons
Wikicytaty Władysław Tatarkiewicz w Wikicytatach
Tablica pamiątkowa na warszawskiej kamienicy przy ul. Chocimskiej 35, w której w latach 1960–1980 mieszkał Władysław Tatarkiewicz

Władysław Tatarkiewicz (ur. 3 kwietnia 1886 w Warszawie, zm. 4 kwietnia 1980 tamże) – filozof i historyk filozofii, estetyk i etyk, historyk sztuki, członek Polskiej Akademii Umiejętności i Polskiej Akademii Nauk.

Biografia[edytuj | edytuj kod]

Ukończył gimnazjum filologiczne w Warszawie. Studiował na różnych kierunkach (prawo, psychologię, filozofię, antropologię, zoologię, historię sztuki) i na różnych uczelniach – PW, UW, tajne komplety tzw. Uniwersytetu Latającego, w Berlinie, Marburgu (u Hermana Cohena i Paula Natorpa, gdzie przejął się neokantyzmem, który jednak później porzucił), Paryżu, a także na Uniwersytecie Lwowskim, gdzie w 1919 roku zrobił habilitację.

Prowadził wykłady z historii filozofii, etyki, estetyki na Uniwersytecie Warszawskim, w latach 1919–1921 wykłady z historii filozofii na Uniwersytecie Stefana Batorego w Wilnie, później wykłady z historii sztuki i estetyki w seminarium historii sztuki Uniwersytetu Poznańskiego.

Od 1924 był redaktorem naczelnym Przeglądu Filozoficznego, w latach 1960–1963 redaktorem naczelnym pisma „Estetyka”. Jeszcze w 1974 wykładał estetykę w Lozannie.

Opracował semantyczną analizę szczęścia. Przeprowadził rozważania psychologiczne na temat przeżyć człowieka szczęśliwego i nieszczęśliwego. Dowodził, że nie istnieją wartości poza konkretnymi dobrami, choć mają charakter obiektywny[potrzebne źródło].

W swych pracach zawarł zagadnienia z teorii muzyki, poezji i plastyki. Zajmował się również estetyką i historią sztuki. Omówił szczegółowo genezę, rozwój i znaczenie podstawowych pojęć estetyki: sztuki, piękna, formy, twórczości, odtwórczości i przeżycia estetycznego.

Zapisał się w historii nauki polskiej głównie jako etyk i aksjolog, autor tłumaczonych na wiele języków[potrzebne źródło] dzieł, m.in. 3-tomowej Historii filozofii, monumentalnej i nowatorskiej[potrzebne źródło] Historii estetyki oraz z przystępnej filozofii moralności.

Był członkiem lwowsko-warszawskiej szkoły filozoficznej, stworzonej przez Kazimierza Twardowskiego, która przyniosła odrodzonej z niewoli Polsce wielu wybitnych naukowców: filozofów, logików, psychologów, socjologów, a także organizatorów życia akademickiego.

Sygnatariusz Listu 34 oraz listu do The Times.

Wyróżnienia[edytuj | edytuj kod]

Dzieła[edytuj | edytuj kod]

  • O bezwzględności dobra, Warszawa, 1919
  • Pięć studiów o Łazienkach Stanisława Augusta, Lwów 1925
  • Historia filozofii I–III, Lwów 1931, III, Kraków 1950
  • O szczęściu, Kraków, 1947
  • Skupienie i marzenie. Studia z zakresu estetyki, Kraków, 1951
  • Dominik Merlini Warszawa, 1955
  • Historia estetyki I–III, Wrocław 1960–1967
  • O sztuce polskiej XVII i XVIII wieku. Architektura, rzeźba, Warszawa, 1966
  • Pisma zebrane I–II, Warszawa, 1971–1972
  • Dzieje sześciu pojęć, Warszawa, 1975
  • O doskonałości, Warszawa, 1976
  • Parerga, Warszawa, 1978
  • Wspomnienia, Warszawa, 1979 (razem z żoną Teresą Tatarkiewicz)
  • O filozofii i sztuce, Warszawa, 1986
  • Dobro i oczywistość. Pisma etyczne, Lublin, 1989
  • Pisma z etyki i teorii szczęścia, Wrocław, 1992
  • Wybór pism estetycznych, Kraków, 2004

Upamiętnienia[edytuj | edytuj kod]

  • Ulice Władysława Tatarkiewicza m.in. na warszawskim Gocławiu, w Częstochowie, Łodzi i Opolu.
  • Tablica pamiątkowa odsłonięta w 2012 w Warszawie na fasadzie kamienicy przy ul. Chocimskiej 35, w której w latach 1960–1980 mieszkał Władysław Tatarkiewicz.

Przypisy

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Jacek Jadacki, Rozdział z historii filozofii polskiej: Władysław Tatarkiewicz. Studia Filozoficzne 1986 nr 12 s. 179-194; Metodologia w ujęciu Władysława Tatarkiewicza. [W:] Czesław Głombik [red.], Władysław Tatarkiewicz: W siedemdziesięciolecie I wydania „Historii filozofii". Katowice 2003, Wydawnictwo Gnome, s. 77-89.

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]