Władysław Walter

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Władysław Walter
Władysław Walter w rewii Tego jeszcze nie było, teatr "Morskie Oko", 1928
Władysław Walter w rewii Tego jeszcze nie było, teatr "Morskie Oko", 1928
Imię i nazwisko Władysław Walterejt
Data
i miejsce urodzenia
6 kwietnia 1887
Warszawa
Data
i miejsce śmierci
4 listopada 1959
Łódź
Zawód aktor
Współmałżonek Eugenia z Pożerskich (od 1910)
Halina Szymborska (od 30 X 1922), aktorka.
Lata aktywności 1906–1957
Commons Multimedia w Wikimedia Commons

Władysław Walter, właściwie Władysław Walterejt (ur. 6 kwietnia 1887 w Warszawie, zm. 4 listopada 1959 w Łodzi) – polski aktor teatralny, filmowy, artysta kabaretowy, śpiewak (bas).

Życiorys[edytuj | edytuj kod]

Był synem Juliusza Walterejta i Katarzyny z Podbielskich. Najpierw studiował rysunek i rzeźbę w Muzeum Przemysłu i Rolnictwa w Warszawie, później związał się z zespołem aktorskim S. i W. Jarszewskich. Zadebiutował w 1906 w Krzyżopolu pod Odessą w roli Mandatariusza w Karpackich góralach. Z tym zespołem wyruszył na roczne tournée, objeżdżając Podole i Ukrainę, grając m.in. w Kijowie i w Białej Cerkwi. Po powrocie dzięki namowom matki ukończył klasę śpiewu w konserwatorium muzycznym (1910). Był też jednym z założycieli i czynnych członków warszawskiego chóru "Harfa", znanego również pod nazwą "chór Lachmana".

W sezonie 1911/12 został przyjęty do zespołu H. Czarneckiego w Lublinie i z nim występował w Wilnie. Z kolei w sezonie 1912/13 był członkiem towarzystwa dramatycznego J. Myszkowskiego. Od połowy 1913 aż do wybuchu II wojny światowej występował głównie w warszawskich teatrach i kabaretach: Nowoczesnym - jako śpiewak-basista (1913), Małym (1914) i w Nowościach (od 1914 z przerwami do 1924). W kwietniu 1914 został ranny w wypadku samochodowym na moście Poniatowskiego w Warszawie. W maju wystąpił z cyklem pieśni Schumanna i Schuberta, a w czerwcu w Teatrze Nowoczesnym brał udział w rewii motoryzacyjnej luźno opartej na swoim wypadku.

Podczas I wojny światowej był ochotnikiem na froncie. Ponieważ zachorował na tyfus, najpierw leczył się w szpitalu we Lwowie, a później powrócił do Warszawy jako niezdolny do służby i od października zaczął występować w Teatrze Małym, jedynym czynnym wówczas w Warszawie teatrze.

Po I wojnie światowej[edytuj | edytuj kod]

W rewii Warszawka i Krakusik grał Aleksandra Macedońskiego ucharakteryzowany na cesarza Wilhelma, śpiewającego Marsyliankę z polskim tekstem. Zachwycony jego występem Ludwik. Śliwiński zaangażował go do operetkowego Teatru Nowości, którego wkrótce stał się filarem.

31 grudnia 1918 Walter i Julian Krzewiński założyli w restauracji "Oaza" na Wierzbowej kabaret artystyczny. Od czerwca 1921 występował gościnnie na scenach teatrów: "Bagatela", "Miraż", "Qui Pro Quo", Teatru Rozmaitości i w "Stańczyku" (sezon 1923/24). 16 sierpnia 1924 Walter otworzył knajpę artystyczną przy ul. Śniadeckich "Cafe Walter".

Kolejno występował w teatrach i kabaretach: Letnim (1924/25, X-XII 1932, IX-XIII 1933), Narodowym (1926, X 1932, IV 1938), U Ćwiklińskiej i Fertnera, "Nietoperzu", "Wodewilu" (1927), "Nowym Perskim Oku" (listopad 1927), "Morskim Oku" (1929-31, 1933), "Wesołym Oku", "Alhambrze", "Hollywoodzie" (1933), Rozmaitości (październik 1933), "Wielkiej Operetce" (1934), "8.15" (1937), "Wielkiej Rewii" (1937-39), "Ali Babie" i "Tip-Topie" (1939). Występował także gościnnie w wielu innych miastach Polski (Częstochowie, Kaliszu).

Okres okupacji spędził grając w jawnych teatrach Warszawy ("Komedia", "Kometa", "Niebieski Motyl", "Stara Mewa", "Bohema", "Skala", "Nowy Miraż", "Wesoła Banda"). W marcu 1944 grał gościnnie w krakowskim teatrze Powszechnym.

Po II wojnie światowej[edytuj | edytuj kod]

Po wyzwoleniu występował w Łodzi w "Gongu" (1945-47), a także w krakowskim teatrze Kameralnym TUR (1946/47). W 1948 powrócił do Łodzi, gdzie występował do końca życia w teatrach: Osa (1948/49), Powszechnym (1949/50) i w teatrze im. Jaracza (1950–57).

26 I 1957 obchodził jubileusz pięćdziesięciolecia pracy artystycznej w roli Szambelana w Panu Jowialskim A. Fredry w Teatrze im. Stefana Jaracza w Łodzi. Ostatni raz wystąpił w Warszawie w marcu 1957, dając w Sali Kongresowej pięć koncertów 50 lat wspomnień W. Waltera i Spacerkiem po dawnej Warszawie.

Podsumowanie[edytuj | edytuj kod]

Był znakomitym aktorem charakterystycznym. Tworzył wybitne kreacje w teatrze, operze, operetce, kinie a także w kabarecie. Był uwielbiany przez publiczność. Z powodu utraty głosu, wcześnie zakończył śpiewanie. W repertuarze miał ponad pięćset ról. Na scenie stworzył wiele kreacji w rolach komediowych i farsowych oraz dramatycznych, był też uznanym aktorem filmowym kina międzywojennego. Od 1918 zagrał prawie w 90 filmach. Były to role drugoplanowe, w których stworzył niezapomniane wybitne kreacje. Najczęściej wcielał się w postaci warszawskich proletariuszy, cwaniaków, andrusów, dozorców, woźnych. Ponadto był autorem licznych monologów i skeczów, które wykonywał na scenie, oraz felietonów drukowanych w prasie codziennej. Komponował także pieśni.

Władysław Walter spoczywa na Cmentarzu Powązkowskim w Warszawie[1].

Filmografia[edytuj | edytuj kod]

Spektakle teatralne (wybór)[edytuj | edytuj kod]

  • 1913 – Loteria, Teatr Nowoczesny
  • 1914 – Oszukany Kadi, Teatr Nowoczesny
  • 1914 – Warszawka i Krakusik, Teatr Mały
  • 1915 – Generał huzarów, Teatr Nowości
  • 1915 – Żydówka, Teatr Letni, Wilno
  • 1915 – Baron Kimmel, Teatr Nowości
  • 1916 – Królowa kinematografu, Teatr Nowości
  • 1916 – Cnotliwa Zuzanna, Teatr Nowości
  • 1916 – Zemsta nietoperza, Teatr Nowości
  • 1916 – Trzy panny, Teatr Nowości
  • 1917 – Robert i Bertrand, Teatr Nowości
  • 1920 – Gri–gri, Teatr Nowości
  • 1920 – Major ułanów, Teatr Nowości
  • 1920 – Skowronek, Teatr Nowości
  • 1921 – Róża Stambułu, Teatr Nowości
  • 1921 – Kuzynek z Honolulu, Teatr Nowości
  • 1922 – Nasi suwereni, Teatr Nowości
  • 1921 – Papo, ja chcę Chińczyka, Qui Pro Quo
  • 1924 – Ele mele dudki, Teatr "Stańczyk"
  • 1927 – Nareszcie się bawimy, Teatr "Nietoperz"
  • 1927 – Pojutrze pogoda, Teatr "Wodewil"
  • 1931 – Halo, Malicka i Sawan, "Morskie Oko"
  • 1932 – Kobiety mają szanse, "Wesołe Oko"
  • 1937 – Wiktoria i jej huzar, Teatr "8.15"
  • 1937 – Narzeczona zginęła, Teatr "8.15"
  • 1938 – Dudek, "Wielka Rewia"
  • 1938 – Dla ciebie Warszawo, "Wielka Rewia"
  • 1939 – Szukamy gwiazd, "Wielka Rewia"

Przypisy

  1. Cmentarz Powązkowski w Warszawie. (red.). Krajowa Agencja Wydawnicza, 1984. ISBN 83-03-00758-0.

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Andrzej Androchowicz: Władysław Walter. [dostęp 2013-01-07].
  • Ludwik Sempoliński: Wielcy artyści małych scen. Warszawa: Czytelnik, 1977.
  • Syrena Record : pierwsza polska wytwórnia fonograficzna = Poland's first recording company : 1904-1939. ISBN 83-917189-0-5.
  • Zbigniew Adrjański: Kalejdoskop estradowy : leksykon polskiej rozrywki 1944-1989 : artyści, twórcy, osobistości. Warszawa: Bellona, 2002. ISBN 83-11-09191-9.

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]