Władysławowo

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Inne znaczenia Ten artykuł dotyczy miasta w województwie pomorskim. Zobacz też: inne znaczenia tej nazwy.
Władysławowo
Widok z wieży Domu Rybaka w kierunku zachodnim
Widok z wieży Domu Rybaka w kierunku zachodnim
Herb Flaga
Herb Władysławowa (województwo pomorskie) Flaga Władysławowa (województwo pomorskie)
Dewiza: Më trzimómë z Bògã (My trzymamy z Bogiem)
Państwo  Polska
Województwo  pomorskie
Powiat pucki
Gmina Władysławowo
gmina miejsko-wiejska
Aglomeracja gdańska
Data założenia XII wiek
Prawa miejskie 1963
Burmistrz Roman Kużel
Powierzchnia 12,59 km²
Wysokość 0-68 m n.p.m.
Populacja 
• liczba ludności
• gęstość

10 175
808 os./km²
Strefa numeracyjna
58
Kod pocztowy 84-120
Tablice rejestracyjne GPU
Położenie na mapie powiatu puckiego
Mapa lokalizacyjna powiatu puckiego
Władysławowo
Władysławowo
Położenie na mapie Polski
Mapa lokalizacyjna Polski
Władysławowo
Władysławowo
Ziemia 54°47′35,13″N 18°24′51,69″E/54,793092 18,414358
TERC
(TERYT)
2211041
SIMC 0935015
Hasło promocyjne: Wakacje nad morzem. Tylko we Władysławowie
Urząd miejski
ul. Gen. Hallera 19
84-120 Władysławowo
Strona internetowa

Władysławowo (do roku 1952 Wielka Wieś, kaszb. Wiôlgô Wies, niem. Großendorf)[1]miasto w północnej Polsce, w województwie pomorskim, w powiecie puckim, w gminie Władysławowo. Położone na Pobrzeżu Gdańskim, nad Morzem Bałtyckim i Zatoką Pucką. Mieści się tutaj port morski.

Z dniem 1 stycznia 2015 roku gminie miejskiej Władysławowo zostały odebrane prawa miejskie i nadane miejscowości Władysławowo[2]. Był to zabieg administracyjny związany ze zmianą typu gminy z miejskiej na miejsko-wiejską.

Położenie[edytuj | edytuj kod]

Miasto znajduje się w północnej części województwa pomorskiego, w powiecie puckim w gminie Władysławowo. Od 1 stycznia 2015 r. powierzchnia miasta wynosi 12,59 km²[2] (32% powierzchni gminy).

Władysławowo jest położone w północnej części Pobrzeża Kaszubskiego, od północnej strony nad Morzem Bałtyckim, a od południowo-wschodniej nad Zatoką Pucką.

Administracyjnie miasto graniczy z gminą Puck, oraz z Chałupami i Chłapowem.

Historia[edytuj | edytuj kod]

Władysławowo – główki portu na falochronie

W XII i XIV wieku odnotowano miejscowość rybacką o nazwie (łac.) Vela Ves (Wielka Wieś) oraz wsie pomocnicze Cetniewo i Poczernino[3].

W roku 1638 sejm elekcyjny zadecydował o wzmocnieniu militarnym Pucka poprzez wybudowanie portu floty wojennej. Władysław IV wystawił nad morzem dwa forty: Władysławów i Kazimierzów. Następnie w niewielkiej odległości od fortu powstał port notowany w latach 1635 i 1636 jako Władysławowo.

11 lutego 1920 roku generał Józef Haller przybył do Wielkiej Wsi, gdzie odbył rejs kutrem po Bałtyku. Jeden z jego oficerów – ppłk Henryk Bagiński postanowił kupić tu 20 ha ziemi, nadając nowej osadzie nazwę Hallerowo. Według spisu powszechnego z 1921 r. Wielka Wieś miała 641 mieszkańców[4].

15 czerwca 1927 roku powstał przystanek kolei „Hallerowo”, który został zamknięty po niespełna dwóch latach i dnia 15 maja 1929 oddano do użytku stację „Wielka Wieś – Hallerowo”, obecnie Władysławowo.

Wiosną 1936 roku rozpoczęto budowę portu rybackiego, którego otwarcie nastąpiło 3 maja 1938 roku; na cześć króla Władysława IV port nazwano Władysławowem.

1 lipca 1952 roku połączono Wielką Wieś, Hallerowo i osadę przyportową w jednostkę administracyjną – gminę Władysławowo[5]. Dwa lata później otrzymała ona status osiedla.

Władysławowo (cały obszar gminy) otrzymało prawa miejskie 30 czerwca 1963 roku[6], zaś w 1973 – herb. 1 stycznia tego roku do Władysławowa włączono obszar osiedla Jastrzębia Góra oraz części obszaru miejscowości Chłapowo i Tupadły o powierzchni 1045,62 ha i Swarzewo o powierzchni 66,60 ha[7].

W latach 1975–1998 miasto administracyjnie należało do województwa gdańskiego.

W 2000 roku miejską promenadę przemianowano na aleję Gwiazd Sportu.

Statut Miasta informował, że miasto Władysławowo obejmuje obszar miejscowości, Chałupy, Chłapowo, Jastrzębia Góra, Rozewie, Tupadły, Ostrowo, Karwia i Władysławowo[8]. Zgodnie z oficjalnym wykazem miejscowości ustalanym przez ministra odpowiedzialnego za administrację jednostki te (z wyjątkiem Władysławowa wspomnianego tylko jako miasto) miały status części miasta Władysławowo. Ponadto istniały tu jeszcze trzy jednostki urzędowo posiadające taki sam status lecz nieuwzględniane w statusie miasta (Poczernino, Lisi Jar i Cetniewo)[9].

1 stycznia 2015 gmina Władysławowo zmieniła rodzaj z miejskiego na miejsko-wiejski[2]. W praktyce oznaczało to wyłączenie poza administrację miasta obszarów miejscowości Chałupy, Chłapowo, Jastrzębia Góra, Karwia, Rozewie (województwo pomorskie), Tupadły, i Ostrowo, nadając im status wsi. Z wyłączonych terenów powstał obszar wiejski gminy miejsko-wiejskiej Władysławowo. 1 stycznia 2015 odebrany został też status miasta gminie miejskiej Władysławowo z równoczesnym (tego samego dnia) nadaniem statusu miasta miejscowości Władysławowo. Był to dwuetapowy zabieg administracyjny związany ze zmianą rodzaju gminy z miejskiej na miejsko-wiejską.

Po odłączeniu siedmiu sołectw i osiedli miasto Władysławowo składa się z 5 dzielnic: Cetniewo, Hallerowo, Śródmieście, Szotland i Żwirowa. Odłączone północne i zachodnie wsie (Chłapowo, Jastrzębia Góra, Karwia, Ostrowo, Rozewie i Tupadły) stanowią terytorialnie spójny wiejski obszar gminy Władysławowo, natomiast Chałupy na Mierzei Helskiej stanowią jego eksklawę, pomiędzy miastem Władysławowem a Jastarnią (gmina miejska). Na uwagę zasługuje fakt, że w granicach miasta Władysławowa nadal pozostaje znaczny odcinek Mierzei Helskiej (6 km od nasady), wchodzący w skład dzielnicy Szotland.

We Władysławowie swoją pierwszą siedzibę miała pierwsza w historii kaszubskojęzyczna rozgłośnia radiowa – Radio Kaszëbë, działająca od grudnia 2004 roku. Następnie siedziba radia została przeniesiona do Rumi.

Architektura[edytuj | edytuj kod]

Widok z wieży Domu Rybaka na centrum miasta

Układ urbanistyczny[edytuj | edytuj kod]

Administracyjnie miasto dzieli się na pięć dzielnic: Cetniewo, Hallerowo, Śródmieście, Szotland, Żwirowa[10]. Oficjalnie wyróżnia się jeszcze jako część miasta Poczernino[11], niestanowiące jednak osobnej dzielnicy i wchodzące w skład Cetniewa. Mieszkańcy wyróżniają także Osiedle 1000-lecia i Sosnowo.

Zabytki[edytuj | edytuj kod]

Kościół Wniebowzięcia NMP

Lista zabytków chronionych prawnie we Władysławowie[12]:

Lista obiektów o walorach historycznych:

  • dom modernistyczny z 1939 r., ul. Nadmorska 11
  • Dom Rybaka – budynek wzniesiony w latach 50. XX w. jako hotel dla rybaków. Obecnie pełni funkcję budynku urzędu miasta, a wieża stanowi punkt widokowy. Niższy taras położony jest na wysokości 45 m n.p.m., a wyższy – 63 m n.p.m. Z wieży widać panoramę miasta, morze, przylądek Rozewie, Zatokę Pucką i Mierzeję Helską.

Lista pomników znajdujących się we Władysławowie:

  • Pomnik-popiersie Antoniego Abrahama w Hallerowie
  • Pomnik generała Józefa Hallera w Hallerowie
  • Pomnik Męczenników Wielkiej Wsi na Szotlandzie
  • Cmentarz pomordowanych we wrześniu 1939 r. (Sosnowo, ul. Gdańska; cmentarz choleryczny)

Gospodarka[edytuj | edytuj kod]

Widok na port z wieży widokowej Domu Rybaka

W porcie Władysławowo prowadzone jest przetwórstwo ryb, fabryka lodu i mączki rybnej, stocznia remontowa. Od maja do października cumują przy jego nabrzeżu jachty sportowe i żaglówki.

W związku z propozycją lokalizacji elektrowni jądrowej w pobliskich gminach: Choczewo i Żarnowiec, Rada Miasta Władysławowa podjęła w 2012 roku uchwałę sprzeciwiającą się budowie elektrowni na Pomorzu ze względu m.in. na zagrożenia dla turystyki, będącej ważnym źródłem dochodów mieszkańców[13].

Turystyka[edytuj | edytuj kod]

Władysławowo jest miejscowością z rozbudowaną infrastrukturą turystyczną. Położenie nad otwartym morzem i Zatoką Pucką, a także w pobliżu Nadmorskiego Parku Krajobrazowego stanowi jeden z walorów turystycznych. W mieście znajduje się port morski położony nad otwartym morzem, którego część stanowi zachodni falochron pełniący także funkcję turystycznego mola.

We Władysławowie zostało zorganizowanych 5 kąpielisk nadmorskich[14].

Przy. ul. gen. Józefa Hallera znajduje się Lunapark Sowiński, w którym można skorzystać z młyna widokowego, gokartów. Istnieje także możliwość skorzystania z przejażdżki „ciuchcią” szosą Władysławowo – Jastrzębia Góra. Atrakcją dla dzieci jest Ocean Park – w którym znajdziecie eksponaty w skali 1:1 większości ssaków morskich.

Jednym z deptaków jest aleja Gwiazd Sportu, na której znajdują się chodnikowe gwiazdy z wypisanymi imionami i nazwiskami słynnych sportowców polskich i trzech zagranicznych. Promenada rozciąga się od ul. Księdza Merkleina aż do zejścia nad morze.

Na plaży znajduje się siedziba Radia Władek.[potrzebne źródło]

Kultura[edytuj | edytuj kod]

Aleja Gwiazd Sportu we Władysławowie – "Korona Himalajów"[15]
Pomnik gen. Józefa Hallera

W mieście odbywa się corocznie kilka wydarzeń kulturalnych. Od 1973 r. przez cały okres wakacyjny w czwartki odbywają się Letnie Koncerty Organowe i Kameralne, we władysławowskim kościele. Wykonawcami są instrumentaliści, wokaliści oraz zespoły z całego świata. Z Władysławowa pochodził zespół – Nocne Szczury, który w 1980 r. jako pierwszy zespół punkowy zagrał na festiwalu w Jarocinie[16]. Przy ul. Sportowej w sezonie letnim ma miejsce Jarmark Morski.

Lista obiektów kulturalnych:

Sport i rekreacja[edytuj | edytuj kod]

We Władysławowie znajduje się Ośrodek Przygotowań Olimpijskich „Cetniewo” Centralnego Ośrodka Sportu. Ośrodek dysponuje kortami tenisowymi o nawierzchni ziemnej oraz kortem na hali, boiskami sportowymi, pływalnią, posiada wypożyczalnię sprzętu sportowego. 30 maja 2012 roku we Władysławowie na ulicy Żwirowej został otwarty jedyny w Polsce „Ocean Park”. Największą atrakcją Ocean Parku jest 34 metrowy płetwal błękitny, oraz dziesiątki innych ssaków morskich i oceanicznych oraz ryb, takich jak: kaszalot, rekin wielorybi, żarłacz biały, kałamarnica olbrzymia i inne. Wszystkie eksponaty są naturalnych rozmiarów.

MKS Władysławowo[edytuj | edytuj kod]

Klub piłkarski we Władysławowie, założony w 1995 roku. Od sezonu 2014/15 klub występuje w rozgrywkach pomorskiej IV Ligi[17].

Ochrona przyrody[edytuj | edytuj kod]

Administracja[edytuj | edytuj kod]

Dom Rybaka – siedziba Urzędu Miasta Władysławowa

Od 1 stycznia 2015 Władysławowo położone jest w gminie miejsko-wiejskiej (wcześniej wraz z innymi terenami innych miejscowości obecnej gminy stanowiło gminę miejską) Organem władz wykonawczych jest burmistrz. Po wyborach w 2014 r. burmistrzem Władysławowa jest Roman Kużel.

Mieszkańcy Władysławowa wybierają posłów na Sejm z okręgu wyborczego nr 26, a posłów do Parlamentu Europejskiego z okręgu wyborczego nr 1. Mieszkańcy Władysławowa (jeszcze jako gminy miejskiej) wraz z mieszkańcami Jastarni i Helu wybierali wspólnie 6 radnych do Rady Powiatu Puckiego (liczącej 19 radnych)[18].

Transport[edytuj | edytuj kod]

W mieście znajduje się stacja kolejowa Władysławowo oraz przystanek kolejowy Władysławowo Port.

W 2014 oddano do użytku prywatne lądowisko.

Wspólnoty wyznaniowe[edytuj | edytuj kod]

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Przypisy

  1. Dr F. Lorentz „Polskie i kaszubskie nazwy miejscowości na Pomorzu Kaszubskiem”, ISBN 978-83-60437-22-3.
  2. 2,0 2,1 2,2 Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 29 lipca 2014 r. w sprawie połączenia gmin, ustalenia granic niektórych gmin i miast, nadania niektórym miejscowościom statusu miasta oraz zmiany siedziby władz gminy. Rządowe Centrum Legislacji, 2014-07-31. [dostęp 2014-08-06].
  3. Witold Taszycki: Słownik staropolskich nazw osobowych. T. 5: Śmigaj-Uznanic(s)ki. Wrocław-Warszawa: Zakład Narodowy im. Ossolińskich, 1980, s. 59. ISBN 8304004755.
  4. Skorowidz miejscowości Rzeczypospolitej Polskiej: opracowany na podstawie wyników pierwszego powszechnego spisu ludności z dn. 30 września 1921 r. i innych źródeł urzędowych. T. 11, Województwo pomorskie, Warszawa: Główny Urząd Statystyczny, 1926, s. 40.
  5. Dz. U. z 1952 r. Nr 19, poz. 121.
  6. Rozporządzenie Prezesa Rady Ministrów z dnia 22 maja 1963 r. (Dz. U. z 1963 r. Nr 23, poz. 132).
  7. (§ 3.) Rozporządzenie Prezesa Rady Ministrów z dnia 30 listopada 1972 r. (Dz. U. z 1972 r. Nr 50, poz. 327).
  8. UCHWAŁA Nr XLI/386/2013 Rady Miejskiej Władysławowa z dnia 22 maja 2013r. (pol.). wladyslawowo.pl. [dostęp 2014-08-06].
  9. Dz. U. z 2013 r. poz. 200
  10. Załącznik Nr 1 do statutu Miasta przyjętego Uchwałą Nr XL/371/2013 Rady Miejskiej Władysławowa z dnia 10 kwietnia 2013 roku (pol.). wladyslawowo.pl. [dostęp 2014-08-23].
  11. Krajowy Rejestr Urzędowy Podziału Terytorialnego Kraju (TERYT).
  12. Narodowy Instytut Dziedzictwa: Rejestr zabytków nieruchomych – województwo pomorskie (pol.). 31 grudnia 2014.
  13. Sojusz antyatomowy nad morzem? Władysławowo nie chce jądrówki.
  14. Uchwała Nr XXV/211/2012 Rady Miejskiej Władysławowa z dnia 25 kwietnia 2012 r. (Dz. Urz. Woj. Pomorskiego z 2012 r. poz. 1677).
  15. Stoją wszystkie ośmiotysięczniki. „Korona Himalajów” w komplecie
  16. strona poświęcona polskiej muzyce lat 80.
  17. Debiut MKSu w IV lidze już w sobotę..
  18. Rada Powiatu Puckiego – Okręg wyborczy nr 1. W: Wybory samorządowe 2006 [on-line]. Państwowa Komisja Wyborcza. [dostęp 2010-03-08].
  19. Dane według wyszukiwarki zborów na oficjalnej stronie Świadków Jehowy (www.jw.org), dostęp z 7 czerwca 2014.

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]