Władysławowo

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
Ujednoznacznienie Ten artykuł dotyczy miasta w województwie pomorskim. Zobacz też: inne znaczenia tej nazwy.
Władysławowo
Widok na zachodnią stronę miasta
Widok na zachodnią stronę miasta
Herb Flaga
Herb Władysławowa (województwo pomorskie) Flaga Władysławowa (województwo pomorskie)
Dewiza: Më trzimómë z Bògã (My wierzymy w Boga)
Państwo  Polska
Województwo  pomorskie
Powiat pucki
Gmina gmina miejska
Aglomeracja gdańska
Data założenia XII wiek
Prawa miejskie 1963
Burmistrz Grażyna Cern
Powierzchnia 39,22 km²
Wysokość 0-68 m n.p.m.
Populacja (2011)
• liczba ludności
• gęstość

15 328[1]
390,8 os./km²
Strefa numeracyjna
58
Kod pocztowy 84-120
Tablice rejestracyjne GPU
Położenie na mapie województwa pomorskiego
Mapa lokalizacyjna województwa pomorskiego
Władysławowo
Władysławowo
Położenie na mapie Polski
Mapa lokalizacyjna Polski
Władysławowo
Władysławowo
Ziemia 54°47′35,13″N 18°24′51,69″E/54,793092 18,414358Na mapach: 54°47′35,13″N 18°24′51,69″E/54,793092 18,414358
TERC
(TERYT)
2211041
SIMC 0935015
Hasło promocyjne: Wakacje nad morzem. Tylko we Władysławowie
Urząd miejski
ul. Gen. Hallera 19
84-120 Władysławowo
Commons Multimedia w Wikimedia Commons
Wikipodróże Informacje turystyczne w Wikipodróżach
Wikisłownik Hasło Władysławowo w Wikisłowniku
Strona internetowa

Władysławowo (do roku 1952 Wielka Wieś, kaszb. Wiôlgô Wies, niem. Großendorf)[2]miasto w północnej Polsce, w województwie pomorskim, największe miasto w powiecie puckim. Położone na Pobrzeżu Gdańskim, nad Morzem Bałtyckim i Zatoką Pucką. Mieści się tutaj port morski oraz 15 kąpielisk nadmorskich.

Statut Miasta informuje, że w skład Miasta Władysławowo wchodzi osiem miejscowości, tj. Chałupy, Chłapowo, Jastrzębia Góra, Rozewie, Tupadły, Ostrowo, Karwia i Władysławowo[3]. Z dniem 1 stycznia 2015 roku gminie miejskiej Władysławowo zostaną odebrane prawa miejskie i nadane miejscowości Władysławowo[4]. Doprowadzi to do zmiany typu gminy z miejskiej na miejsko-wiejską.

Położenie[edytuj | edytuj kod]

Położenie miasta w powiecie puckim

Miasto znajduje się w północnej części województwa pomorskiego, w powiecie puckim. Według danych z 1 stycznia 2009 r. powierzchnia miasta wynosi 39,22 km²[5]. Miasto stanowi 6,68% powierzchni powiatu.

Władysławowo jest położone w północnej części Pobrzeża Kaszubskiego, od północnej strony nad Morzem Bałtyckim, a od południowo-wschodniej nad Zatoką Pucką. Zachodni skrawek miasta leży na Wybrzeżu Słowińskim, a część miasta – Chałupy – znajduje się na Mierzei Helskiej.

Miasto graniczy z gminami: Jastarnia, Krokowa i Puck.

Według danych z 2002 roku użytki rolne obszaru Władysławowa wynoszą 54%, a użytki leśne – 18%[6].

Toponimia[edytuj | edytuj kod]

W XII i XIV wieku odnotowano miejscowość rybacką o nazwie (łac.) Vela Ves (Wielka Wieś) oraz wsie pomocnicze Cetniewo i Poczernino[potrzebne źródło].

W roku 1638 sejm elekcyjny zadecydował o wzmocnieniu militarnym Pucka poprzez wybudowanie portu floty wojennej. Władysław IV wystawił nad morzem dwa forty: Władysławów i Kazimierzów. Następnie w niewielkiej odległości od fortu powstał port notowany w latach 1635 i 1636 jako Władysławowo.

W roku 1938 otwarto nowy port rybacki w Wielkiej Wsi i nadano mu nazwę Władysławowo[7]. W 1952 roku z połączenia obszaru kilku sąsiednich gromad utworzono gminę, która otrzymała nazwę gmina Władysławowo[8]. W 1963 roku całemu obszarowi gminy nadano status miasta o nazwie Władysławowo[9].

Historia[edytuj | edytuj kod]

Władysławowo – główki portu na falochronie

11 lutego 1920 roku generał Józef Haller przybył do Wielkiej Wsi, gdzie odbył rejs kutrem po Bałtyku. Jeden z jego oficerów – ppłk Henryk Bagiński postanowił kupić tu 20 ha ziemi, nadając nowej osadzie nazwę Hallerowo. Według spisu powszechnego z 1921 r. Wielka Wieś miała 641 mieszkańców[10].

15 czerwca 1927 roku powstał przystanek kolei „Hallerowo”, który został zamknięty po niespełna dwóch latach i dnia 15 maja 1929 oddano do użytku stację „Wielka Wieś – Hallerowo”, obecnie Władysławowo.

Wiosną 1936 roku rozpoczęto budowę portu rybackiego, którego otwarcie nastąpiło 3 maja 1938 roku; na cześć króla Władysława IV port nazwano Władysławowem.

1 lipca 1952 roku połączono Wielką Wieś, Hallerowo i osadę przyportową w jednostkę administracyjną – gminą Władysławowo. Dwa lata później otrzymała ona status osiedla.

Władysławowo otrzymało prawa miejskie 30 czerwca 1963 roku, zaś w 1973 – herb. 1 stycznia tego roku do Władysławowa włączono obszar osiedla Jastrzębia Góra oraz części obszaru miejscowości Chłapowo i Tupadły o powierzchni 1045,62 ha i Swarzewo o powierzchni 66,60 ha[11].

W latach 1975-1998 miasto administracyjnie należało do województwa gdańskiego.

W 2000 roku miejską promenadę przemianowano na aleję Gwiazd Sportu.

We Władysławowie swoją pierwszą siedzibę miała jedyna w historii kaszubsko-języczna rozgłośnia radiowa – Radio Kaszëbë, działająca od grudnia 2004 roku. Następnie siedziba radia została przeniesiona do Rumi.

Architektura[edytuj | edytuj kod]

Widok na południową stronę miasta

Układ urbanistyczny[edytuj | edytuj kod]

Miasto posiada kilka wydzielonych jednostek osadniczych, które są osiedlami bądź dawnymi wsiami włączonymi do Władysławowa. Części miasta[12]: Cetniewo, Chałupy, Chłapowo, Jastrzębia Góra, Karwia, Lisi Jar, Ostrowo, Poczernino, Rozewie, Tupadły. Mieszkańcy wyróżniają także Osiedle 1000-lecia i Sosnowo.

Zabytki[edytuj | edytuj kod]

Kościół Wniebowzięcia NMP

Lista zabytków chronionych prawnie we Władysławowie[13]:

Lista obiektów o walorach historycznych:

  • dom modernistyczny z 1939 r., ul. Nadmorska 11
  • Dom Rybaka – budynek wzniesiony w latach 50. XX w. jako hotel dla rybaków. Obecnie pełni funkcję budynku urzędu miasta, a wieża stanowi punkt widokowy. Niższy taras położony jest na wysokości 45 m n.p.m., a wyższy – 63 m n.p.m. Z wieży widać panoramę miasta, morze, przylądek Rozewie, Zatokę Pucką i Mierzeję Helską.

Lista pomników znajdujących się we Władysławowie:

Gospodarka[edytuj | edytuj kod]

Widok na port z wieży widokowej Domu Rybaka

W porcie Władysławowo prowadzone jest przetwórstwo ryb, fabryka lodu i mączki rybnej, stocznia remontowa. Od maja do października cumują przy jego nabrzeżu jachty sportowe i żaglówki.

Według danych z 31 grudnia 2009 r. w powiatowym urzędzie pracy było zarejestrowanych 597 mieszkańców Władysławowa[14].

W związku z propozycją lokalizacji elektrowni jądrowej w pobliskich gminach: Choczewo i Żarnowiec, Rada Miasta Władysławowa podjęła w 2012 roku uchwałę sprzeciwiającą się budowie elektrowni na Pomorzu ze względu m.in. na zagrożenia dla turystyki, będącej ważnym źródłem dochodów mieszkańców[15].

Turystyka[edytuj | edytuj kod]

Władysławowo jest miejscowością z rozbudowaną infrastrukturą turystyczną. Położenie nad otwartym morzem i Zatoką Pucką, a także w pobliżu Nadmorskiego Parku Krajobrazowego stanowi jeden z walorów turystycznych. W mieście znajduje się port morski położony nad otwartym morzem, którego część stanowi zachodni falochron pełniący także funkcję turystycznego mola.

We Władysławowie zostało zorganizowanych 15 kąpielisk nadmorskich[16].

Przy. ul. Gen. Józefa Hallera znajduje się Lunapark Sowiński, w którym można skorzystać z młyna widokowego, gokartów. Istnieje także możliwość skorzystania z przejażdżki „ciuchcią” szosą Władysławowo – Jastrzębia Góra. Atrakcją dla dzieci jest Ocean Park – w którym znajdziecie eksponaty w skali 1:1 większości ssaków morskich.

Jednym z deptaków jest aleja Gwiazd Sportu, na której znajdują się chodnikowe gwiazdy z wypisanymi imionami i nazwiskami słynnych sportowców polskich i trzech zagranicznych. Promenada rozciąga się od ul. Księdza Merkleina aż do zejścia nad morze.

Na plaży znajduje się siedziba Radia Władek.[potrzebne źródło]

Kultura[edytuj | edytuj kod]

Aleja Gwiazd Sportu we Władysławowie - "Korona Himalajów"[17]
Pomnik gen. Józefa Hallera

W mieście odbywa się corocznie kilka wydarzeń kulturalnych. Od 1973 r. przez cały okres wakacyjny w czwartki odbywają się Letnie Koncerty Organowe i Kameralne, we władysławowskim kościele. Wykonawcami są instrumentaliści, wokaliści oraz zespoły z całego świata. Z Władysławowa pochodził zespół – Nocne Szczury, który w 1980 r. jako pierwszy zespół punkowy zagrał na festiwalu w Jarocinie[18]. Przy ul. Sportowej w sezonie letnim ma miejsce Jarmark Morski.

Lista obiektów kulturalnych:

Sport i rekreacja[edytuj | edytuj kod]

We Władysławowie znajduje się Ośrodek Przygotowań Olimpijskich „Cetniewo” Centralnego Ośrodka Sportu. Ośrodek dysponuje kortami tenisowymi o nawierzchni ziemnej oraz kortem na hali, boiskami sportowymi, pływalnią, posiada wypożyczalnię sprzętu sportowego. 30 maja 2012 roku we Władysławowie na ulicy Żwirowej został otwarty jedyny w Polsce „Ocean Park”. Największą atrakcją Ocean Parku jest 34 metrowy Płetwal Błękitny, oraz dziesiątki innych ssaków morskich i oceanicznych oraz ryb, takich jak: Kaszalot, Rekin Wielorybi, Żarłacz Biały, Kałamarnica olbrzymia i inne. Wszystkie eksponaty są naturalnych rozmiarów.

MKS Władysławowo[edytuj | edytuj kod]

Klub piłkarski we Władysławowie, założony w 1995 roku. Najwyższy poziom ligowy klub osiągnął w sezonie 2013/14, grając w klasie okręgowej[19].

Ochrona przyrody[edytuj | edytuj kod]

Administracja[edytuj | edytuj kod]

Dom Rybaka – siedziba Urzędu Miasta Władysławowa

Władysławowo jest gminą o statusie miasta. Mieszkańcy wybierają do rady miasta 15 radnych[20]. Organem władz wykonawczych jest burmistrz. Po wyborach w 2010 r. burmistrzem Władysławowa jest Grażyna Cern.

Mieszkańcy Władysławowa wybierają posłów na Sejm z okręgu wyborczego nr 26, a posłów do Parlamentu Europejskiego z okręgu wyborczego nr 1. Mieszkańcy Władysławowa wraz z mieszkańcami Jastarni i Helu wybierają wspólnie 6 radnych do Rady Powiatu Puckiego (liczącej 19 radnych)[21].

Podział administracyjny[edytuj | edytuj kod]

Władysławowo posiada 12 jednostek pomocniczych miasta[22][23]. W związku z niejednorodnością zabudowy gminy miejskiej, władze miasta ustanowiły 3 rodzaje jednostek pomocniczych:

Dzielnice miasta
Cetniewo, Hallerowo, Śródmieście, Szotland, Żwirowa
Osiedla
Chałupy, Jastrzębia Góra, Rozewie
Sołectwa
Chłapowo, Karwia, Ostrowo, Tupadły

Transport[edytuj | edytuj kod]

W mieście znajduje się stacja kolejowa Władysławowo (stacja kolejowa) oraz przystanek kolejowy Władysławowo Port.

W 2014 oddano do użytku prywatne lądowisko.

Wspólnoty wyznaniowe[edytuj | edytuj kod]

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Przypisy

  1. Ludność. Stan i struktura w przekroju terytorialnym. Stan w dniu 31 III 2011.
  2. Dr F. Lorentz „Polskie i kaszubskie nazwy miejscowości na Pomorzu Kaszubskiem”, ISBN 978-83-60437-22-3.
  3. UCHWAŁA Nr XLI/386/2013 Rady Miejskiej Władysławowa z dnia 22 maja 2013r. (pol.). wladyslawowo.pl. [dostęp 2014-08-06].
  4. Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 29 lipca 2014 r. w sprawie połączenia gmin, ustalenia granic niektórych gmin i miast, nadania niektórym miejscowościom statusu miasta oraz zmiany siedziby władz gminy. Rządowe Centrum Legislacji, 2014-07-31. [dostęp 2014-08-06].
  5. Powierzchnia i ludność w przekroju terytorialnym w 2009 r. , 2009-08-20. Warszawa: Główny Urząd Statystyczny. ISSN 1505-5507. 
  6. Portal Regionalny i Samorządowy REGIOset (pol.). regioset.pl. [dostęp 2010-09-14].
  7. Kazimierz Rymut: Nazwy miast Polski. Zakład Narodowy im. Ossolińskich, 1987, s. 266. ISBN 83-04-02436-5.
  8. Dz. U. z 1952 r. Nr 19, poz. 121.
  9. Rozporządzenie Prezesa Rady Ministrów z dnia 22 maja 1963 r. (Dz. U. z 1963 r. Nr 23, poz. 132).
  10. Skorowidz miejscowości Rzeczypospolitej Polskiej: opracowany na podstawie wyników pierwszego powszechnego spisu ludności z dn. 30 września 1921 r. i innych źródeł urzędowych. T. 11, Województwo pomorskie, Warszawa: Główny Urząd Statystyczny, 1926, s. 40.
  11. (§ 3.) Rozporządzenie Prezesa Rady Ministrów z dnia 30 listopada 1972 r. (Dz. U. z 1972 r. Nr 50, poz. 327).
  12. Krajowy Rejestr Urzędowy Podziału Terytorialnego Kraju (TERYT).
  13. Narodowy Instytut Dziedzictwa: Rejestr zabytków nieruchomych - województwo pomorskie (pol.). 30 czerwca 2014.
  14. na dzień 31.12.2009. W: Małgorzata Kleihsa, Hanna Gajak: Rozliczenie „napływu i odpływu” bezrobotnych w grudniu 2009 r. w powiecie puckim – w rozbiciu na poszczególne miejscowości. Powiatowy Urząd Pracy w Pucku.
  15. Sojusz antyatomowy nad morzem? Władysławowo nie chce jądrówki.
  16. Uchwała Nr XXV/211/2012 Rady Miejskiej Władysławowa z dnia 25 kwietnia 2012 r. (Dz. Urz. Woj. Pomorskiego z 2012 r. poz. 1677).
  17. Stoją wszystkie ośmiotysięczniki. „Korona Himalajów” w komplecie
  18. strona poświęcona polskiej muzyce lat 80.
  19. Klasa okręgowa 2013/2014, grupa: Gdańsk I (pol.). 90minut.pl. [dostęp 2014-07-29].
  20. Zarządzenie nr 56/10 Wojewody Pomorskiego z dnia 4 marca 2010r. (Dz. Urz. Woj. Pomorskiego z 2010 r. Nr 35, poz. 594).
  21. Rada Powiatu Puckiego – Okręg wyborczy nr 1. W: Wybory samorządowe 2006 [on-line]. Państwowa Komisja Wyborcza. [dostęp 2010-03-08].
  22. Uchwała Nr VII/47/94 Rady Miejskiej we Władysławowie z dnia 10 listopada 1994 r. ws. podziału miasta Władysławowa na osiedla i sołectwa.
  23. Uchwała Nr XII/94/2003 Rady Miejskiej we Władysławowie z dnia 22 października 2003 r. ws. zmiany granic jednostki pomocniczej (Dz. Urz. Woj. Pomorskiego z 2003 r. Nr 163 poz. 3389).
  24. Dane według wyszukiwarki zborów na oficjalnej stronie Świadków Jehowy (www.jw.org), dostęp z 7 czerwca 2014.

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]

Wikimedia Commons