Włodzimierz (Sabodan)

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
Włodzimierz
Володимир
Wiktor Markianowicz Sabodan
Віктор Маркіянович Сабодан
metropolita Kijowa i całej Ukrainy
Włodzimierz
Kraj działania  Ukraina
Data i miejsce urodzenia 23 listopada 1935
Markiwci
metropolita Kijowa i całej Ukrainy
Okres sprawowania 1992-2014
Wyznanie prawosławne
Kościół Rosyjski Kościół Prawosławny
Inkardynacja eparchia kijowska
Śluby zakonne 1962
Diakonat 14 czerwca 1962
Prezbiterat 26 sierpnia 1962
Sakra biskupia 9 lipca 1966
Odznaczenia
Order Księcia Jarosława Mądrego I klasy Order Księcia Jarosława Mądrego II klasy Order Księcia Jarosława Mądrego III klasy Order Księcia Jarosława Mądrego IV klasy Order Księcia Jarosława Mądrego V klasy Order Honoru (Rosja) Order Przyjaźni (Rosja) Order Przyjaźni Narodów (ZSRR)
Commons Multimedia w Wikimedia Commons
Sukcesja apostolska
Data konsekracji 9 lipca 1966
Miejscowość Zagorsk
Miejsce Ławra Troicko-Siergijewska
Konsekrator Pimen (Izwiekow)
Współkonsekratorzy Nikodem (Rotow), Antoni (Mielnikow), Pitirim (Nieczajew), Juwenaliusz (Pojarkow)
Metropolita Włodzimierz w czasie spotkania ukraińskich biskupów prawosławnych z prezydentem Rosji Władimirem Putinem, podczas obchodów 1025. rocznicy chrztu Rusi

Włodzimierz, imię świeckie: Wiktor Markianowicz Sabodan, ukr. Віктор Маркіянович Сабодан (ur. 23 listopada 1935 w Markiwcach) – metropolita kijowski i całej Ukrainy, zwierzchnik Ukraińskiego Kościoła Prawosławnego Patriarchatu Moskiewskiego w latach 1992-2014.

Życiorys[edytuj | edytuj kod]

Młodość[edytuj | edytuj kod]

Urodził się w rodzinie chłopskiej jako najmłodszy z czterech synów[1]. W dzieciństwie razem z matką odwiedzał późniejszego świętego mnicha, starca Laurentego z Czernihowa[2]. Ukończył seminarium duchowne w Odessie, a następnie Leningradzką Akademię Duchowną, której dyplom uzyskał w 1962. W tym samym roku został wyświęcony na diakona przez metropolitę odeskiego i chersońskiego Borysa, po czym złożył śluby zakonne, przyjmując imię Włodzimierz, zaś 15 czerwca przyjął święcenia kapłańskie. Rozpoczął pracę wykładowcy w seminarium w Odessie, którego rektorem został w 1965, otrzymując równocześnie godność archimandryty. Rok później został zastępcą przewodniczącego rosyjskiej misji w Jerozolimie[1].

Działalność w ZSRR[edytuj | edytuj kod]

W czerwcu 1966 został biskupem zwienigorodzkim, biskupem pomocniczym eparchii moskiewskiej i przedstawicielem Rosyjskiego Kościoła Prawosławnego przy Światowej Radzie Kościołów. Od 1969 był biskupem czernihowskim i nieżyńskim, następnie od 1973 biskupem dmitrowskim – wikariuszem eparchii moskiewskiej, łącząc tę godność ze stanowiskiem rektora Moskiewskiej Akademii Duchownej. W tym samym roku został mianowany arcybiskupem[1].

W latach 1982–1984 został przeniesiony na katedrę rostowską i nowoczerkaską, otrzymując godność metropolity, a od 1984 do likwidacji Zachodnioeuropejskiego Egzarchatu Rosyjskiego Kościoła Prawosławnego był jego zwierzchnikiem. Następnie pełnił funkcję kanclerza Patriarchatu Moskiewskiego. W 1990 kandydował na patriarchę Moskwy i całej Rusi, uzyskując w głosowaniu drugą pozycję (wybrany został dotychczasowy metropolita talliński i estoński Aleksy)[1].

Metropolita kijowski i całej Ukrainy[edytuj | edytuj kod]

Po likwidacji Egzarchatu Ukraińskiego i utworzeniu autonomicznego Ukraińskiego Kościoła Prawosławnego w jurysdykcji Patriarchatu Moskiewskiego stanął na jego czele z tytułem metropolity Kijowa i całej Ukrainy. Do tej godności został wytypowany przez sobór biskupów Kościoła, który odbył się 27 maja 1992 w Charkowie, z poparciem Świętego Synodu Patriarchatu Moskiewskiego, i zakończył się pozbawieniem urzędu dotychczasowego metropolity Filareta[3]. Istnieją świadectwa, według których o wyborze Włodzimierza zdecydowano już wcześniej w Moskwie, zaś synod z 27 maja odbywał się pod kontrolą metropolity smoleńskiego i kaliningradzkiego Cyryla, kierownika Wydziału Zewnętrznych Stosunków Cerkiewnych Patriarchatu Moskiewskiego, pozostającego z uczestnikami w kontakcie telefonicznym[4]. Serhii Plokhy podkreśla jednak, że bezpośrednia interwencja Patriarchatu Moskiewskiego była możliwa tylko dzięki otwartej opozycji ukraińskich biskupów wobec metropolity Filareta[5].

Opowiadał się za zachowaniem status quo w odniesieniu do statusu Ukraińskiego Kościoła Prawosławnego i jego przynależności do Patriarchatu Moskiewskiego. W 1997 stwierdził, że wśród mnichów i mniszek Kościoła dominuje przywiązanie do jedności z Kościołem Rosyjskim, podczas gdy wśród hierarchii zdania w tej kwestii są podzielone po połowie. Duchowny ocenił, iż gdyby zgodnie z aspiracjami części duchownych i wiernych o silnych przekonaniach narodowych Kościół Ukraiński otrzymał autokefalię, doszłoby do kolejnego rozłamu[6]. Również w 2009, oceniając sytuację kierowanego przez siebie Kościoła, stwierdził, że osiemnaście lat jego funkcjonowania jako Cerkwi autonomicznej nie wystarczyło, by wypracować jednolite stanowisko w sprawie jego przyszłości (tj. ewentualnych dalszych starań o autokefalię). Podkreślił, że Kościół Ukraiński posiada wszelkie przymioty Cerkwi autonomicznej, a nawet cieszy się większą swobodą działania, niż część Kościołów autokefalicznych[7].

W 2001 sprzeciwiał się wizycie papieża Jana Pawła II na Ukrainie, twierdząc, iż jego przyjazd powinien zostać uzgodniony z prawosławnymi jako przedstawicielami najliczniejszej konfesji na Ukrainie. Twierdził także, że kontakty papieża z Kościołami prawosławnymi niekanonicznymi mogą doprowadzić do zerwania całego ekumenicznego dialogu katolicko-prawosławnego. Kierowana przez Włodzimierza organizacja kościelna przez cały okres pielgrzymki papieskiej protestowała przeciwko jego przybyciu na Ukrainę[8].

W latach 2007-2008 opublikowanych zostało sześć tomów jego prac teologicznych[1].

Po śmierci patriarchy moskiewskiego i całej Rusi Aleksego II biskupi Ukraińskiego Kościoła Prawosławnego Patriarchatu Moskiewskiego zwrócili się do metropolity Włodzimierza z prośbą, by zgodził się on kandydować na nowego patriarchę[9]. Duchowny stwierdził jednak, że „chce stanąć przed Bogiem jako 121. metropolita kijowski”, faktycznie rezygnując z ubiegania się o urząd patriarchy[7].

W 2011 otrzymał tytuł Bohatera Ukrainy[10].

W listopadzie 2011 trafił do szpitala; jego stan został określony jako ciężki[11]. W mediach pojawiły się informacje, iż hierarcha zapadł w śpiączkę, a następnie przeszedł operację dróg oddechowych i wrócił do przytomności[12]. Hierarchia Ukraińskiego Kościoła Prawosławnego Patriarchatu Moskiewskiego zaprzeczyła, jakoby metropolita był w śpiączce[13]. Jego sekretarz, arcybiskup perejasławski Aleksander (Drabynko) potwierdził natomiast, że hierarcha od wielu lat cierpi na chorobę Parkinsona[14].

23 grudnia 2011 w związku z przedłużającą się chorobą metropolity Włodzimierza Synod Ukraińskiego Kościoła Prawosławnego powierzył tymczasowy zarząd metropolii kijowskiej w ręce komisji złożonej z arcybiskupa perejasławskiego Aleksandra, biskupa jahodyńskiego Serafina oraz biskupa wasylkowskiego Pantelejmona, odpowiedzialnej przed tymczasowym zwierzchnikiem Synodu, metropolitą odeskim Agatangelem[15]. Na kolejnym posiedzeniu Synodu, 26 stycznia 2012, decyzja ta została cofnięta, a tymczasowym zwierzchnikiem eparchii został przełożony Ławry Pieczerskiej, metropolita wyszhorodzki Paweł. Bliski współpracownik metropolity, arcybiskup perejasławski Aleksander, został także zwolniony ze stanowiska proboszcza będącego w budowie soboru Zmartwychwstania Pańskiego w Kijowie. W prasie cerkiewnej pojawiły się komentarze, iż działania Synodu mają na celu faktyczne odsunięcie chorego metropolity od jakiegokolwiek wpływu na działalność Kościoła, a ich inspiratorem jest metropolita Agatangel i skupiona wokół niego prorosyjska grupa hierarchów[16][17].

8 maja 2012 metropolita Włodzimierz wrócił do wykonywania swoich obowiązków[18]. Jego podeszły wiek i choroba sprawiały jednak, że nie był w stanie skutecznie zarządzać Kościołem, w którym wyraźnie rywalizowały ze sobą grupy hierarchów w różnym wieku i o różnych poglądach politycznych[19].

W czasie protestów na Ukrainie na przełomie r. 2013 i 2014 przeciwko Wiktorowi Janukowyczowi z błogosławieństwa Włodzimierza odbywały się nabożeństwa w intencji pokoju i uniknięcia przelewu krwi[20][21], a następnie w intencji zabitych podczas protestów[22][23]. Już po zwycięstwie protestów, 24 lutego 2014, metropolita Włodzimierz ze względu na zły stan zdrowia zrezygnował z funkcji zwierzchnika Kościoła[24]. Locum tenens metropolii kijowskiej został dotychczasowy metropolita czerniowiecki i bukowiński Onufry, jednak Włodzimierz honorowy zachowa tytuł metropolity dożywotnio, a wybory jego następcy mają odbyć się dopiero po jego śmierci[19].

Odznaczenia[edytuj | edytuj kod]

Został odznaczony m.in. ukraińskim Orderem Księcia Jarosława Mądrego I, II, III, IV i V klasy (2008, 2005, 2002, 2001, 2000), rosyjskim Orderem Honoru (2005) i Orderem Przyjaźni (2004) oraz radzieckim Orderem Przyjaźni Narodów (1988)[1].

Przypisy

  1. 1,0 1,1 1,2 1,3 1,4 1,5 Oficjalna biografia
  2. Человек с его радостями и горестями. О Предстоятеле УПЦ митрополите Владимире — его ближайший помощник
  3. W. Pawluczuk, Ukraina. Polityka i mistyka, Nomos, Kraków 1998, ISBN 83-85527-60-5, s.132
  4. Plokhy S., Sysyn F.: Religion and Nation in Modern Ukraine. Toronto and Edmonton: Canadian Institute of Ukrainian Studies Press, 2003, s. 133. ISBN 1-895571-36-7.
  5. Plokhy S., Sysyn F.: Religion and Nation in Modern Ukraine. Toronto and Edmonton: Canadian Institute of Ukrainian Studies Press, 2003, s. 139. ISBN 1-895571-36-7.
  6. M. Nowosad, Sytuacja religijna na współczesnej Ukrainie [w:] Polska - Ukraina. 1000 lat sąsiedztwa, t. IV, Przemyśl 1998, ISSN 0867-1060, ss.3387-388
  7. 7,0 7,1 Митрополит Владимир (Сабодан) фактически отказался от выдвижения своей кандидатуры на патриарших выборах и призвал не менять статус УПЦ МП
  8. A. Szabaciuk, Relacje państwo-Kościół rzymskokatolicki na Ukrainie w latach 1991-2012, Instytut Europy Środkowo-Wschodniej, Lublin 2012, s.34-36
  9. Звернення до Блаженнішого Володимира, Митрополита Київського і всієї України
  10. Ж У Р Н А Л № 60
  11. Блаженнейший митрополит Киевский и всея Украины Владимир вновь госпитализирован
  12. Митрополит Владимир пришел в сознание
  13. Секретар Предстоятеля УПЦ спростував інформацію про те, що Блаженніший Митрополит Володимир перебуває у комі
  14. Митрополит Владимир перенес операцию из-за болезни Паркинсона
  15. Ж У Р Н А Л № 74
  16. Главе УПЦ МП Владимиру нашли временную замену и, похоже, отводят от дел. По мнению экспертов, решения Синода направлены на отстранение митрополита Владимира (Сабодана) от руководства УПЦ МП
  17. УКРАЇНСЬКА ВЕРСІЯ: Митрополита Володимира майже усунуто від керівництва
  18. Журнали засідання Священного Синоду УПЦ від 8 травня 2012 року
  19. 19,0 19,1 МОНИТОРИНГ СМИ: Алтарь отечества. Религиовед Николай Митрохин комментирует смену руководства в УПЦ МП
  20. В Киево-Печерской лавре в день соборности Украины вознесены молитвы о мире
  21. Заявление Украинской Православной Церкви в связи с последними политическими событиями в стране
  22. В Киево-Печерской лавре в день соборности Украины вознесены молитвы о мире
  23. Опівночі у Всіхсвятському храмі м. Києва було звершене заупокійне богослужіння за загиблими
  24. Metropolita Onufry strażnikiem tronu w Kijowie, dostęp: 24.02.2014.
Poprzednik
Włodzimierz (Kotlarow)
Biskup zwienigorodzki 1966 – 1968 Następca
Anatol (Kuzniecow)
Poprzednik
Nestor (Tuhaj)
Biskup czernihowski 1969 – 1973 Następca
Antoni (Wakaryk)
Poprzednik
Joazaf (Owsiannikow)
Biskup rostowski 1982 – 1992 Następca
Włodzimierz (Kotlarow)
Poprzednik
Filaret (Wachromiejew)
Egzarcha patriarchy Moskwy dla Europy Zachodniej 1984 - 1990 Następca
struktura zlikwidowana
Poprzednik
Sergiusz (Pietrow)
Kanclerz Patriarchatu Moskiewskiego 1987 - 1996 Następca
Sergiusz (Fomin)
Poprzednik
Filaret (Denysenko)
Metropolita kijowski 1992 – 2014 Następca
locum tenens Onufry (Berezowski)