Władimir Wysocki

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
(Przekierowano z Włodzimierz Wysocki)
Skocz do: nawigacja, szukaj
Władimir Wysocki
Vladimir Vysotsky.jpg
Występ z okazji 15-lecia istnienia
Teatru na Tagance, 23 kwietnia 1979
Imiona i nazwisko Władimir Siemionowicz Wysocki
(Владимир Семёнович Высоцкий)
Data i miejsce urodzenia 25 stycznia 1938
Rosyjska Federacyjna Socjalistyczna Republika Radziecka Moskwa
Data i miejsce śmierci 25 lipca 1980
Rosyjska Federacyjna Socjalistyczna Republika Radziecka Moskwa
Narodowość rosyjska
Dziedzina sztuki literatura, muzyka, film
Styl poezja śpiewana
Muzeum artysty "Dom Wysockiego na Tagance" w Moskwie
Odznaczenia
Nagroda Państwowa ZSRR - 1987
Commons Multimedia w Wikimedia Commons
Źródła Władimir Wysocki w Wikiźródłach
Wikicytaty Władimir Wysocki w Wikicytatach

Władimir Siemionowicz Wysocki (ros. Владимир Семёнович Высоцкий; ur. 25 stycznia 1938 w Moskwie, Rosyjska Federacyjna SRR - zm. 25 lipca 1980 tamże) – rosyjski pieśniarz, poeta i aktor.

Jako aktor zyskał sławę swoimi kreacjami w Teatrze na Tagance oraz kilkoma rolami filmowymi m.in. w serialu kryminalnym pt. Gdzie jest czarny kot. Dla większości był przede wszystkim pieśniarzem. Śpiewał niskim, ochrypłym barytonem, przy akompaniamencie gitary (później również z orkiestrą).

Życiorys[edytuj | edytuj kod]

Wysocki urodził się 25 stycznia 1938 roku w Moskwie. Jego matka, Nina Maksimowna, urodzona w 1912, była tłumaczką z języka niemieckiego. Ojciec, Siemion Władimirowicz Wysocki, urodzony w 1915 w rodzinie pochodzenia żydowskiego – był synem Wolfa Szliomowicza Wysockiego (1889—1962, po zmianie nazwiska Władimira Siemionowicza) i Debory z domu Bronstein (1891—1970). Był pułkownikiem w stanie spoczynku. Po wybuchu wojny wyjechał na front. W czasie rozstania z żoną poznał swą drugą żonę. Matka Wysockiego została sama z dzieckiem. Kiedy w 1941 rozpoczęły się bombardowania Moskwy, wraz z synem ewakuowała się do wsi Woroncowka koło Buzułuku.

W 1943 Wysocki z matką wrócili do Moskwy i zamieszkali na ulicy Pierwaja Mieszczanskaja 126 – obecnie Prospiekt Mira. W 1947 chłopiec wyjechał do Niemiec, gdzie na jakiś czas zamieszkał z ojcem i jego drugą żoną w garnizonie przy 4 Gwardyjskiej Armii Pancernej w Eberswalde. Tam zaczął naukę gry na fortepianie.

W 1949 roku wrócił do Moskwy i zamieszkał z matką przy zaułku Bolszoj Karietnyj 15. Zaułek ten, nie cieszący się dobrą sławą, wywarł głęboki wpływ na Wysockiego. Tam poznał młodzież żyjącą na granicy prawa, tam prawdopodobnie nauczył się grać na gitarze. O zaułku napisał piosenkę „Gdie twoi 17 let” (Gdzie twoje 17 lat?), odpowiadając sobie na to pytanie w refrenie: „Na Bolszom Karietnom”.

W 1955 roku zaczął uczestniczyć w zajęciach koła dramatycznego w domu kultury, pod kierunkiem aktora moskiewskiego Teatru Dramatycznego MChAT – Władimira Bogomołowa, który był entuzjastycznie nastawiony do Wysockiego.

Gdy Wysocki skończył szkołę średnią (nr 186 w Moskwie), jego najbliższe otoczenie zaczęło namawiać go, by wstąpił do moskiewskiego instytutu inżynieryjnego im. Kujbyszewa. Sam Wysocki marzył jednak o studiach w szkole aktorskiej, ale presja otoczenia – matki, ojca i dziadka-prawnika – była zbyt silna. Szalę przeważył jego przyjaciel, Igor Kochanowski, który zdał na tę uczelnię i przez pierwszy semestr uczył się wraz z Wysockim. Po pierwszym semestrze Wysocki odszedł z uczelni.

Po rzuceniu studiów Wysocki oddał się sztuce aktorskiej. Brał udział w próbach w kółku dramatycznym, zaczął też pisać wiersze. W 1956 roku został przyjęty do szkoły teatralnej przy moskiewskim teatrze dramatycznym MChAT, którą ukończył w 1960 roku. Na pierwszym roku studiów zaczął śpiewać z akompaniamentem gitary. Początkowo były to tzw. pieśni błatne, czyli podwórkowe (często o tematyce nawiązującej do życia ludzi z marginesu społecznego). Na pierwszym roku poznał też swą pierwszą żonę – Izę Żukową (ur. 1937). W 1959 roku dostał pierwszą poważną rolę – zagrał Pietrowicza w „Zbrodni i karzeDostojewskiego. Wtedy też po raz pierwszy stanął przed kamerą.

W latach 1960-1964 pracował (z przerwami) w Teatrze Puszkina; zagrał tam około 10 ról, w większości epizodycznych. W tym okresie zaprezentował publicznie swe pierwsze pieśni, m.in. utwór „Tatuirowka” (Tatuaż).

W 1961 roku, w czasie zdjęć do filmu „713 prosi o pozwolenie na lądowanie”, Wysocki poznał swoją drugą żonę, Ludmiłę Abramową, również aktorkę.

W 1962 roku przyszedł na świat pierwszy syn Wysockiego, Arkadij. Niecałe dwa miesiące Wysocki pracował w teatrze miniatur, starał się o etat w nowo powstałym teatrze Sowriemiennik, ale bezskutecznie. W roku tym odbyła się też premiera filmu „713 prosi o zgodę na lądowanie”, w którym Wysocki zagrał żołnierza piechoty morskiej. Wkrótce otrzymał następną propozycję zagrania w filmie. W 1963 roku na ekrany weszły dwie produkcje z Wysockim w rolach epizodycznych.

W 1964 roku przyszedł na świat Nikita, jego drugi syn. Wysocki zaczął komponować pierwsze pieśni do filmów. Rozpoczął też pracę w moskiewskim Teatrze na Tagance, gdzie był zatrudniony do końca życia. Na ekrany weszły kolejne dwa filmy, w których Wysocki zagrał epizody.

Rok 1964 to rok jego debiutu autorskiego na scenie Taganki – Wysocki komponował pieśni do spektakli i sam je wykonywał. W 1964 roky Wysocki zagrał w trzech przedstawieniach teatralnych i wystąpił w trzech filmach.

U szczytu sławy[edytuj | edytuj kod]

W 1966 roku Wysocki zagrał główną rolę w sztuce Bertolta Brechta „Życie Galileusza”.

W 1967 roku poznał aktorkę Marinę Vlady, swą późniejszą trzecią żonę. W prasie literackiej ukazały się w tym czasie pierwsze publikacje jego wierszy. Wystąpił także w kilku ważnych przedstawieniach i kilku filmach, gdzie grał głównie w epizodach.

W 1968 roku Wysocki wystąpił w filmach „Gospodarz tajgi”, „Interwencja” (premiera w 1987) oraz w sztuce Gorkiego „Matka”, gdzie zagrał Własowa.

1 grudnia 1970 roku Wysocki ożenił się z Mariną Vlady. Ten sam rok przyniósł mu rolę w poetyckim przedstawieniu na podstawie poezji Andrieja Wozniesienskiego, natomiast rok 1971 to przede wszystkim jego triumf w roli Hamleta. W 1972 roku Wysocki po raz pierwszy pojawił się w telewizji. Był to 55-minutowy wywiad z poetą w telewizji estońskiej.

Popiersie Władimira Wysockiego w Alei Sław na Skwerze Harcerskim w Kielcach

Rok 1974 to przede wszystkim jego pierwszy wyjazd zagraniczny. W tym samym roku w ZSRR zagrał w filmie „Zły dobry człowiek” i wydał autorską płytę „Piesni Władimira Wysockogo” (Pieśni Władimira Wysockiego). W 1974 roku zagrał w filmie „Jedinstwiennaja doroga” i wydał kolejne dwie płyty pod tym samym tytułem co pierwsza.

W 1975 roku przeprowadził się na ulicę Małaja Gruzinskaja 28. W tymże roku ukazała się pierwsza i jedyna za jego życia książkowa publikacja wierszy, a Teatr na Tagance po raz pierwszy wyruszył za granicę – do Bułgarii. Wysocki wystąpił w telewizji sofijskiej, a także nagrał autorską płytę, która jednak nie ukazała się za jego życia. W tym roku wystąpił m.in. w „Wiśniowym sadzieCzechowa, a także filmach „Jedinstwiennaja” i „Biegstwo Mistera Mak-Kinli”.

W 1976 roku spektakl „Hamlet”, w którym wystąpił Wysocki, otrzymał pierwszą nagrodę na Dziesiątym Belgradzkim Międzynarodowym Festiwalu „Bitef”. Wysocki nakręcił film „Jak car Piotr Ibrachima swatał”. Wydał trzy autorskie płyty: „Piesni”, „Piesni Władimira Wysockogo” i „Piesni-bałłady” z filmu „Biegstwo Mistera Mak-Kinli”.

Rok 1977 to nowe sukcesy „Hamleta” w postaci nagrody francuskiej krytyki za najlepszy spektakl zagraniczny. W tym samym roku wyszła jedyna za życia artysty broszura na temat jego twórczości kinowej. Wysocki wystąpił w epizodzie w filmie węgierskim „Ők ketten” (One dwie) Márty Mészáros. Był to jedyny film, w którym pojawił się na ekranie razem z żoną Mariną Vlady. W bajce „Alicja w krainie cudów” według Carrolla zagrał papugę i orzełka Eda. We Francji wyszły wówczas trzy płyty długogrające Wysockiego.

W 1979 roku Wysocki wyjechał z koncertami do USA i Kanady. Był już wówczas uzależniony od środków pobudzających, co nadwerężyło jego siły, mimo to nie zgadzał się jednak na żadne kompleksowe leczenie. 25 lipca przeżył śmierć kliniczną w Bucharze w Uzbekistanie. Następnie wystąpił jeszcze rola Swidrygajłowa w „Zbrodni i karze”. W 1979 roku ukazała się także płyta „Bałłady i piesni” (Ballady i pieśni).

Grób Włodzimierza Wysockiego w 1983 roku

W czerwcu 1980 roku „Hamlet” otrzymał pierwszą nagrodę na Drugim Międzynarodowym Festiwalu „Warszawskie Spotkania”. Wysocki zagrał jeszcze rolą Don Juana w filmie „Maleńkie tragedie”. 16 lipca miał miejsce ostatni występ dla szerokiej publiczności w podmoskiewskim Kaliningradzie (obecnie Korolow). 23 lipca Wysocki miał zapaść, a 25 lipca nad ranem zmarł. Trzy dni później został pochowany na Cmentarzu Wagańkowskim w Moskwie.

Znaczek pocztowy Rosji, Władimir Wysocki, 1999, 2 rub. (Michel 761, Scott 6547)

Pośmiertnie, w 1987 roku, Wysocki został laureatem Nagrody Państwowej ZSRR.

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]