Włos

Mieszek włosowy z włosem:
1 – włos
2 – powierzchnia skóry
3 – sebum
4 – mieszek włosowy
5 – gruczoł łojowy

Włos w 200-krotnym powiększeniu

Miejsce normalnego występowania owłosienia u ludzi.

Włos (l.mn. włosy, łac. pili) – nitkowaty, zrogowaciały, wyspecjalizowany twór naskórka, występujący wyłącznie u ssaków, na powierzchni ich skóry, zbudowany z twardej, spoistej keratyny. W entomologii termin włosy (łac. comae, pili, chaetae) lub włoski stosowany jest w odniesieniu do niektórych wytworów oskórka stawonogów, w tym do szczecinek (saetae, setae).

Włosy znajdują się na całej skórze, z wyjątkiem wewnętrznej strony dłoni, warg, podeszw i powierzchni zgięć stawów. Włosy wyrastają z zagłębień skóry tworzących kanał, zwany mieszkiem włosowym. Do tego kanału uchodzą przewody gruczołów łojowych. Włosy pełnią rolę termoregulacyjną (zob. sierść) i ochronną.

U człowieka (zob. owłosienie ciała) włosy mają jedynie ograniczone znaczenie termoregulacyjne. Zachowały się głównie na głowie, w okolicach pachowych, na rękach i nogach oraz w miejscach intymnych. Najmniejsze, słabo widoczne włosy (tzw. meszek) występują prawie na całej powierzchni skóry. Brwi, występujące tylko u człowieka, chronią oczy przed napływaniem potu i wody deszczowej. Częściową ochronę oka przed kurzem i drobnymi owadami zapewniają rzęsy.

Obecność i stan włosów (będący odzwierciedleniem ogólnej kondycji zdrowotnej organizmu) pełni istotną rolę w doborze naturalnym^{[potrzebne źródło]}.

Budowa

Włos składa się z:

• łodygi,
• korzenia,
• opuszka (cebulki),
• ujścia torebki włosowej (por skórny),
• gruczołu łojowego,
• otoczki włosa,
• mięśnia przywłośnego,
• część łączno-tkankowa torebki włosowej,
• brodawki włosa.

Podstawowym składnikiem włosa jest keratyna; w pigmencie włosa znajduje się barwnik zwany melaniną, który nadaje kolor włosom, tłuszcze oraz związki mineralne.

Keratyna wytwarzana jest w naskórku i zbudowana m.in. ze związków siarki i azotu. Chroni naskórek przed szkodliwymi czynnikami zewnętrznymi. Melanina nadaje kolor włosom i skórze. Rozróżniamy dwa rodzaje barwnika: ziarnisty i rozproszony. Ziarnisty nadaje włosom ciemny odcień, a rozproszony jasny. Im więcej we włosach barwnika rozproszonego tym włosy są jaśniejsze. Melanina nie rozpuszcza się w wodzie, natomiast rozpuszcza się w stężonych kwasach i zasadach.

Liczba włosów

Na głowie człowieka znajduje się od 100-150 tys. włosów.

Na 1 cm² przypada od 150-500 włosów ciemnych i od 180-750 włosów jasnych. Włosów jasnych jest więcej, ponieważ są cieńsze od włosów ciemnych.

Kolor włosów

Kolor włosów zależy od:

• czynników dziedzicznych
• klimatu
• rasy
• barwnika (melaniny) :
  • eumelanina – od jej ilości zależy ton włosa (im więcej eumelaniny, tym włos ciemniejszy)
  • feomelanina – od jej ilości zależy odcień włosa (im więcej feomelaniny tym kolor cieplejszy)

Naturalna skala barw obejmuje kolory t.j.:

• bardzo jasny blond
• jasny blond
• blond
• ciemny blond
• rudy (mało eumelaniny i dużo feomelaniny)
• jasny brąz
• brąz
• ciemny brąz
• czarny
• siwy
• albinos (włos w zupełności pozbawiony barwnika)

Kształt włosów

Wyróżniamy włosy:

• proste- w przekroju poprzecznym są okrągłe
• falowane - w przekroju poprzecznym są lekko spłaszczone (w kształcie elipsy)
• kręcone - w przekroju poprzecznym są bardziej spłaszczone niż w przypadku wł falowanych, lecz nie zupełnie płaskie
• kędzierzawe - w przekroju poprzecznym są w kształcie nerki
• fil fil (najmocniejszy skręt, włosy rosną w grupach tzw. kępkach) - w przekroju poprzecznym są w kształcie rogalikowatym

Szybkość wzrostu włosa

• ok. 0,35 mm dziennie
• ok. 1 cm miesięcznie
• ok. 12 cm rocznie

(Wzrost włosa zależy również od czynników wewnętrznych, dlatego u każdego człowieka może przebiegać inaczej)

Cykl włosowy

Schemat przedstawiajacy cykl włosa

• anagen – trwa kilka lat, w tym czasie następuje wzrost nowego włosa.
• katagen – okres trwający od 2 do 3 tygodni, w czasie którego włos obumiera.
• telogen – trwa kilka miesięcy, podczas niego martwy włos zostaje wypchnięty przez noworosnący, zrogowaciała opuszka wznosząc się w kierunku powierzchni naskórka pozostawia za sobą w mieszku włosowym pasmo komórek, które łączy ją z zanikającą brodawką.

Właściwości fizyczne włosa

• Trwałość – związana jest z odpornością na czynniki mechaniczne, biologiczne i chemiczne:
  • kwaśne – włos reaguje korzystnie, wykazuje odporność,
  • zasadowe i utleniające – są dla włosa bardzo szkodliwe, uszkadzają jego strukturę, trwałość i elastyczność, a stopień uszkodzenia zależy od stężenia substancji.
• Giętkość i elastyczność – pod wpływem ciepła włos traci elastyczność i zmienia kształt; wydłużenie, kurczenie lub pęcznienie włosa zależy od ilości wody, jaką pochłonął z otoczenia.
• Zdolność pochłaniania wody- zdrowy włos pochłania wody do 30% masy własnej
• Zdolność przewodzenia elektryczności

Choroby włosów i skóry

• Łysienie androgenowe (łojotokowe)
• Łysienie plackowate
• Siwienie
• Grzybica
• Choroby ropne i pasożytnicze
• Łupieżyca (łupież)

Zobacz też

• włosy czuciowe (w. zatokowe, wibrysy)
• włosek
• fryzura
• depilacja
• lakier do włosów
• odżywka do włosów
• przeszczep włosów

Zapoznaj się z zastrzeżeniami dotyczącymi pojęć medycznych i pokrewnych w Wikipedii.