Włos

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Ujednoznacznienie Ten artykuł dotyczy anatomii. Zobacz też: włos (zegarmistrzostwo).
Mieszek włosowy z włosem:
1 – włos
2 – powierzchnia skóry
3 – sebum
4 – mieszek włosowy
5 – gruczoł łojowy
Włos w 200-krotnym powiększeniu
Włos psa Yorkshire Terrier w 200-krotnym powiększeniu
Miejsce normalnego występowania owłosienia u ludzi.

Włos (l.mn. włosy, łac. pili) – nitkowaty, zrogowaciały, wyspecjalizowany twór naskórka, występujący wyłącznie u ssaków, na powierzchni ich skóry, zbudowany z twardej, spoistej keratyny[1]. W entomologii termin włosy (łac. comae, pili, chaetae) lub włoski stosowany jest w odniesieniu do niektórych wytworów oskórka stawonogów, w tym do szczecinek (saetae, setae)[2].

Włosy znajdują się na całej skórze, z wyjątkiem wewnętrznej strony dłoni, warg, podeszw i powierzchni zgięć stawów. Włosy wyrastają z zagłębień skóry tworzących kanał, zwany mieszkiem włosowym. Do tego kanału uchodzą przewody gruczołów łojowych. Włosy pełnią rolę termoregulacyjną (zob. sierść) i ochronną.

U człowieka (zob. owłosienie ciała) włosy mają jedynie ograniczone znaczenie termoregulacyjne. Zachowały się głównie na głowie, w okolicach pachowych, na rękach i nogach oraz w miejscach intymnych. Najmniejsze, słabo widoczne włosy (tzw. meszek) występują prawie na całej powierzchni skóry. Brwi, występujące tylko u człowieka, chronią oczy przed napływaniem potu i wody deszczowej. Częściową ochronę oka przed kurzem i drobnymi owadami zapewniają rzęsy.

Obecność i stan włosów (będący odzwierciedleniem ogólnej kondycji zdrowotnej organizmu) pełni istotną rolę w doborze naturalnym[potrzebne źródło].

Budowa[edytuj | edytuj kod]

Włos składa się z:

  • łodygi,
  • korzenia,
  • opuszka (cebulki),
  • ujścia torebki włosowej (por skórny),
  • gruczołu łojowego,
  • otoczki włosa,
  • mięśnia przywłośnego,
  • część łączno-tkankowa torebki włosowej,
  • brodawki włosa.

Podstawowym składnikiem włosa jest keratyna; w pigmencie włosa znajduje się barwnik zwany melaniną, który nadaje kolor włosom, tłuszcze oraz związki mineralne.

Keratyna wytwarzana jest w naskórku i zbudowana m.in. ze związków siarki i azotu. Chroni naskórek przed szkodliwymi czynnikami zewnętrznymi. Melanina nadaje kolor włosom i skórze. Rozróżniamy dwa rodzaje barwnika: ziarnisty i rozproszony. Ziarnisty nadaje włosom ciemny odcień, a rozproszony jasny. Im więcej we włosach barwnika rozproszonego tym włosy są jaśniejsze. Melanina nie rozpuszcza się w wodzie, natomiast rozpuszcza się w stężonych kwasach i zasadach.

Liczba włosów[edytuj | edytuj kod]

Na głowie człowieka znajduje się od 100-150 tys. włosów.

Na 1 cm² przypada od 150-500 włosów ciemnych i od 180-750 włosów jasnych. Włosów jasnych jest więcej, ponieważ są cieńsze od włosów ciemnych.

Kolor włosów[edytuj | edytuj kod]

 Osobny artykuł: Kolor włosów.

Kolor włosów zależy od:

  • czynników dziedzicznych
  • klimatu
  • rasy
  • barwnika (melaniny) :
    • eumelanina – od jej ilości zależy ton włosa (im więcej eumelaniny, tym włos ciemniejszy)
    • feomelanina – od jej ilości zależy odcień włosa (im więcej feomelaniny tym kolor cieplejszy)

Naturalna skala barw obejmuje kolory t.j.:

  • bardzo jasny blond
  • jasny blond
  • blond
  • ciemny blond
  • rudy (mało eumelaniny i dużo feomelaniny)
  • jasny brąz
  • brąz
  • ciemny brąz
  • czarny
  • siwy
  • albinos (włos w zupełności pozbawiony barwnika)

Kształt włosów[edytuj | edytuj kod]

Wyróżniamy włosy:

  • proste- w przekroju poprzecznym są okrągłe
  • faliste - w przekroju poprzecznym są lekko spłaszczone (w kształcie elipsy)
  • kręcone - w przekroju poprzecznym są bardziej spłaszczone niż w przypadku wł falowanych, lecz nie zupełnie płaskie
  • kędzierzawe - w przekroju poprzecznym są w kształcie nerki
  • fil fil (najmocniejszy skręt, włosy rosną w grupach tzw. kępkach) - w przekroju poprzecznym są w kształcie rogalikowatym

Szybkość wzrostu włosa[edytuj | edytuj kod]

  • ok. 0,35 mm dziennie
  • ok. 1 cm miesięcznie
  • ok. 12 cm rocznie

(Wzrost włosa zależy również od czynników wewnętrznych, dlatego u każdego człowieka może przebiegać inaczej)

Cykl włosowy[edytuj | edytuj kod]

Schemat przedstawiajacy cykl włosa
  • anagen – trwa kilka lat, w tym czasie następuje wzrost nowego włosa.
  • katagen – okres trwający od 2 do 3 tygodni, w czasie którego włos obumiera.
  • telogen – trwa kilka miesięcy, podczas niego martwy włos zostaje wypchnięty przez noworosnący, zrogowaciała opuszka wznosząc się w kierunku powierzchni naskórka pozostawia za sobą w mieszku włosowym pasmo komórek, które łączy ją z zanikającą brodawką.

Właściwości fizyczne włosa[edytuj | edytuj kod]

  • Trwałość – związana jest z odpornością na czynniki mechaniczne, biologiczne i chemiczne:
    • kwaśne – włos reaguje korzystnie, wykazuje odporność,
    • zasadowe i utleniające – są dla włosa bardzo szkodliwe, uszkadzają jego strukturę, trwałość i elastyczność, a stopień uszkodzenia zależy od stężenia substancji.
  • Giętkość i elastyczność – pod wpływem ciepła włos traci elastyczność i zmienia kształt; wydłużenie, kurczenie lub pęcznienie włosa zależy od ilości wody, jaką pochłonął z otoczenia.
  • Zdolność pochłaniania wody – zdrowy włos pochłania wodę do 30% masy własnej.
  • Zdolność przewodzenia elektryczności

Choroby włosów i skóry[edytuj | edytuj kod]

Przypisy

  1. Kazimierz Kowalski: Ssaki, zarys teriologii. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN, 1971.
  2. Józef Razowski: Słownik entomologiczny. Warszawa: Państwowe Wydawnictwo Naukowe, 1987. ISBN 83-01-07907-X.

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Zobacz hasło włos w Wikisłowniku
Zobacz w Wikicytatach kolekcję cytatów
o włosie

Star of life.svg Zapoznaj się z zastrzeżeniami dotyczącymi pojęć medycznych i pokrewnych w Wikipedii.