Wał Pomorski
Wał Pomorski (właśc. niem. Pommernstellung) – część systemu umocnień wschodniej granicy Niemiec hitlerowskich, powiązana na południu z Międzyrzeckim Rejonem Umocnionym i z linia odrzańską, rozbudowaną na rubieży: Szczecinek, Wałcz, Tuczno, Gorzów Wlkp.
Prace wstępne przy budowie umocnień rozpoczęto w 1930 roku[1], a rozbudowę Wału Pomorskiego rozpoczęli Niemcy w 1934 roku w celu ochrony kierunku berlińskiego i osłony koncentracji wojsk do uderzenia na Polskę. Pozycja ta w założeniu twórców miała być tylko tzw. pozycją umocnioną, rozbudowaną pozycją polową osłaniającą rejony koncentracji wojsk i osłaniającą Pomorze Zachodnie w razie uderzenia wojsk polskich. Umocnienia tworzyło kilka rubieży budowanych w różnych okresach i o różnym przeznaczeniu. W 1935 roku ukończono rozbudowę głównej pozycji, opartej o naturalne przeszkody terenowe, wielkie kompleksy leśne, tereny bagniste, rzeki, jeziora, zapory wodne (Grudna, Jastrowie) oraz sztuczne kanały. W 1936 roku rozpoczęto budowę bunkrów wzdłuż północnych zboczy pradoliny Noteci i toru kolejowego Krzyż-Gorzów Wlkp.[1]. Do 1937 roku zrealizowano budowę fortyfikacji od Gorzowa Wlkp. na południu, aż do okolic Białego Boru i Polanowa (południowy brzeg jeziora Bobięcińskiego). Dalej Wał Pomorski miał być tylko tzw. odcinkiem mobilizacyjnym wzmacnianym fortyfikacją polową na wypadek wojny i biegł w stronę Darłówka, gdzie miał stykać się z Bałtykiem.
Na zachód od Nadarzyc ciągnęła się ona wzdłuż brzegów jeziora: Dobre, Zdbiczno, Smolno, Łubianki oraz obejmowała miejscowości Wałcz i Tuczno. W celu zamknięcia kierunku na Kołobrzeg oraz utworzenia podstawy wyjściowej do ewentualnych przeciwuderzeń w skrzydło wojsk, które przełamałyby pozycję główną w 1944 roku zbudowano pozycje ryglową na rubieży: Nadarzyce, Wierzchowo, Żabin, Żeńsko, Orla, Łowicz Wałecki, Kalisz Pomorski. W tym samym roku przed frontem pozycji głównej rozbudowano pas przesłaniania wzdłuż brzegu rzeki Gwdy i północnego brzegu Noteci. Do pasa tego włączono umocnione miejscowości: Podgaje, Jastrowie, Ptuszę, oraz pasmo wzgórz nad Gwdą. Główna pozycja składała się z systemu żelazobetonowych schronów rozmieszczonych zespołami. Najwięcej schronów było w rejonie Nadarzyc i w wąskich przesmykach między jeziorami. Schrony były połączone systemem polowych fortyfikacji, starannie zamaskowane i wyposażone w artylerię i broń maszynową, a przedpole uzbrojone było w pola minowe, zasieki, płoty i przeszkody przeciwczołgowe[1]. W pasie natarcia 1 Armii WP znajdowało się 45 żelbetowych schronów bojowych. Pas przesłaniania i pozycja ryglowa składały się z zapór i umocnień typu polowego.
Przypisy
[edytuj] Bibliografia
- Stanisław Komornicki: Wojsko Polskie : krótki informator historyczny o Wojsku Polskim w latach II wojny światowej. 1, Regularne jednostki ludowego Wojska Polskiego : formowanie, działania bojowe, organizacja, uzbrojenie, metryki jednostek piechoty. Warszawa : Wydawnictwo Ministerstwa Obrony Narodowej Warszawa 1965
- Andrzej Toczewski: Bitwa o Odrę w 1945 roku. Zielona Góra: Muzeum Ziemi Lubuskiej, 2010, s. 44-45. ISBN 978-83-88426-61-2.
