Wachlarzykowate

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Wachlarzykowate
Ripiphoridae
Gemminger et Harold, 1870 (1853)
Samiec Ripiphorus diadasiae
Samiec Ripiphorus diadasiae
Systematyka
Domena eukarionty
Królestwo zwierzęta
Typ stawonogi
Gromada owady
Podgromada owady uskrzydlone
Rząd chrząszcze
Podrząd chrząszcze wielożerne
Rodzina wachlarzykowate
Systematyka Systematyka w Wikispecies
Commons Multimedia w Wikimedia Commons
Samiec sąsiada dziwaczka

Wachlarzykowate (Ripiphoridae) – rodzina chrząszczy. Należą tu rzadkie owady o słabo poznanej biologii, spotykane na całym świecie. Opisano około 450 gatunków. Wachlarzykowate są parazytoidami, dla których gospodarzami są błonkoskrzydłe, chrząszcze lub karaczany. Odznaczają się skróconymi pokrywami i rozgałęzionymi czułkami.

Występowanie[edytuj | edytuj kod]

Z Europy znanych jest kilkanaście gatunków (Fauna Europaea wymienia piętnaście[1]), z których najczęstszym i najlepiej poznanym jest sąsiad dziwaczek (Metoecus paradoxus). Wykaz fauny Polski uwzględnia sąsiada dziwaczka i Pelecotoma fennica[2]. Autorzy klucza do oznaczania owadów Polski nie wykluczyli występowania gatunków z rodzaju Ripidius (R. pectinicornis i R. quadriceps); istotnie, w 1994 roku opublikowano doniesienie o wykazaniu R. quadriceps z Dolnego Śląska[3]. Znane jest pojedyncze doniesienie o znalezieniu okazu Macrosiagon praeustum w okolicach Gostynina; prawdopodobnie był to źle oznaczony Macrosiagon bimaculata[4].

Morfologia[edytuj | edytuj kod]

Należą tu małe i średniej wielkości (2,5–14 mm długości) chrząszcze o wydłużonym, często klinowatym ciele. Głowa zwykle hipognatyczna. Oczy nierzadko są bardzo duże. Czułki zwykle pierzaste, piłkowane lub grzebykowate, rzadko nitkowate, u większości gatunków 11-członowe, czasem liczba członów zredukowana (nawet do dwóch u samic niektórych gatunków). Pokrywy zazwyczaj skrócone, u najbardziej wyspecjalizowanych przedstawicieli rodziny całkiem zredukowane.

Biologia[edytuj | edytuj kod]

Biologia większości gatunków jest słabo poznana. Prawdopodobnie u wszystkich gatunków występuje hipermetamorfoza i stadium pasożytnictwa wewnętrznego. Do gatunków o najlepiej poznanym cyklu życiowym należą Ripidius quadriceps, Pelecotoma fennica i Ripiphorus smithi[5].

Systematyka[edytuj | edytuj kod]

Lawrence i Newton (1995) wyróżnili sześć podrodzin: Hemirhipidiinae, Micholaeminae, Pelecotominae, Ptilophorinae, Ripidiinae i Ripiphorinae. Falin w przeglądzie znanych gatunków uwzględnił 38 rodzajów tych chrząszczy.

Przegląd systematyczny[edytuj | edytuj kod]

Przypisy

  1. Fauna Europaea : Taxon Details
  2. Fauna Polski. Charakterystyka i wykaz gatunków. Tom I - Annelida; Arthropoda pro parte; Insecta pro parte (Coleoptera, Hemiptera, Hymenoptera, Lepidoptera). Pod redakcją: Wiesława Bogdanowicza, Elżbiety Chudzickiej, Irminy Pilipiuk i Ewy Skibińskiej. Muzeum i Instytut Zoologii PAN, Warszawa, 2004. ISBN 83-88147-04-8 s. 148
  3. Szołtys H. Ripidius quadriceps (Ab.) nowy dla fauny Polski gatunek z rodziny Rhipiphoridae (Coleoptera) „Acta Entomologica Silesiana”. 2. 1, s. 21 (1994).
  4. Lech Borowiec: Klucze do oznaczania owadów Polski. Cz.XIX Chrząszcze - Coleoptera, z.83 Wachlarzykowate - Rhipiphoridae. Warszawa-Wrocław: PWN, 1983
  5. Majka CG, Chandler DS, Sheffield CS, Webster RP. New records of Ripiphoridae (Coleoptera) from the Maritime provinces of Canada.]. The Coleopterists Bulletin 60, 4, 299–303, 2006