Wagoto

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Izumo no Okuni (ok. 1600 roku)

Wagoto (jap. 和事?)japoński styl gry aktorskiej, charakterystyczny dla ról męskich teatru kabuki. Styl grania jest miękki i delikatny. Charakteryzuje się dużą dozą elegancji i subtelności. Przeważnie zarezerwowany był do ról, polegających na odgrywaniu scen z codziennego życia oraz przygód miłosnych.

Geneza wagoto wywodzi się z Kansai i sięga ostatniej dekady XVI wieku, gdy w Japonii istniały jeszcze kobiece teatry kabuki, m.in. trupa Izumo no Okuni. Sztuki polegały na odegraniu dwóch skeczy, przeplecionych tańcami. Narracja tych sztuk skupiona była wokół tematyki keiseikai (kupowanie usług kurtyzany) oraz furo-agari (flirtowanie z dziewczętami w łaźniach; dosł. "po łaźni"). Gdy w połowie XVII wieku zakazano gry aktorskiej kobietom i młodzieńcom, aktorzy męscy byli zmuszeni do modyfikacji swoich umiejętności.

Styl wagoto stał się sławny za sprawą aktora Tōjūrō Sakaty z Kioto, grającego w sztukach autorstwa Monzaemona Chikamatsu. Po raz pierwszy w stylu wagoto Tōjūrō Sakata wystąpił w roli Izaemona, wydziedziczonego kochanka kurtyzany Yūgiri, w sztuce Monzaemona Pożegnanie Yūgiri w Nowy Rok (Yūgiri nagori no shōgatsu) z 1678 roku. Rola Izaemona jest uważana za typową dla wagoto. Innym przykładem bohatera wagoto jest rola samuraja, zmuszonego do opuszczenia domu pana. Samuraj przebiera się za kupca i w celu pozbycia się śledzących go wrogów bawi w domach publicznych. Jednocześnie układa plan przywrócenia świetności swojemu imieniu.

Z Kansai wagoto upowszechnił się w teatrach kabuki w Edo. Pod koniec XVIII wieku aktor z Edo Shichisaburō Nakamura I zastąpił dotychczasowy styl aragoto stylem wagoto, występując w roli Jūrō Sogi w sztuce Pięć kobiet z Kamakury (Kōshoku Kamakura gonin onna). Do innych znanych aktorów, grających w stylu wagoto zaliczają się aktorzy z Kansai: Ganjirō Nakamura, ojciec i syn Senjaku Nakamura, Nizaemon Kataoka, Enjaku Jutsukawa oraz pochodzący z Tokio: Kanzaburō Nakamura, Ennosuke Ichikawa i Kanya Morita.

Wagoto został zaadaptowany także do innych ról w sztukach kabuki, zapożyczonych z bunraku. Należą do nich role Jihei w sztuce Shinjū ten no Amijima, Tokubei w Sonezaki shinjū, Chubei w sztuce Posłaniec do piekieł (Meido no hikyaku).

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • B. Kubiak Ho-Chi: Estetyka i sztuka japońska. Wybrane zagadnienia. Kraków: 2009, s. 225–226. ISBN 978-83-242-0959-0.