Wake

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Wake Island
Wake
Flaga Wake
Godło Wake
Flaga Wake Godło Wake
Położenie Wake
Status terytorium terytorium nieinkorporowane
Zależne od Stanów Zjednoczonych
Głowa terytorium prezydent Barack Obama
Powierzchnia
 • całkowita
 • wody śródlądowe

6,5 km²
0%
Liczba ludności (2007)
 • całkowita 
 • gęstość zaludnienia

0
0 osób/km²
Jednostka monetarna dolar amerykański (USD)
Rok utworzenia 1898
Strefa czasowa UTC +12
Domena internetowa .um
Mapa Wake

Wake (ang. Wake Island) – atol na Oceanie Spokojnym, na obszarze Oceanii, położony w około dwóch trzecich odległości pomiędzy Hawajami a Marianami Północnymi stanowiący terytorium zależne Stanów Zjednoczonych. Atol obecnie nie posiada rdzennej ludności, wszyscy pierwotni mieszkańcy zostali zamordowani przez Japończyków, po zajęciu przez nich wyspy 23 grudnia 1941.

Geografia[edytuj | edytuj kod]

Zdjęcie lotnicze Wake
Zdjęcie satelitarne atolu

Pomimo, że Wake oficjalnie nazywa się wyspą, faktycznie jest to atol. Składa się on z trzech wysp koralowych otaczających lagunę: Wake, Peale, Wilkes. Powierzchnia lądowa atolu wynosi 6,5 km², a jego linia brzegowa ma długość 33,8 km (w tym sama wyspa Wake - 19,3 km). Atol nie posiada stałych mieszkańców, zamieszkuje tu jednak około 200 robotników kontraktowych.

Dla celów statystycznych atol jest grupowany wraz z innymi drobnymi terytoriami amerykańskimi w tzw. Dalekie Wyspy Mniejsze Stanów Zjednoczonych.

Ustrój polityczny[edytuj | edytuj kod]

Nieoficjalna flaga Wake

Jest to niezorganizowane, nieinkorporowane terytorium należące do Stanów Zjednoczonych, zarządzane przez amerykański Departament Spraw Wewnętrznych, w praktyce kontrolowane przez Siły Powietrzne USA. Do atolu roszczenia zgłaszają Wyspy Marshalla.

Historia[edytuj | edytuj kod]

 Osobny artykuł: Bitwa o wyspę Wake.

Atol odkryła ekspedycja Álvaro de Mendaña de Neyra w 1568 i zaanektowała go w imieniu Hiszpanii, jednak poza aktem aneksji nie podjęto żadnych innych działań. Nazwa pochodzi od brytyjskiego kapitana Williama Wake, który dotarł do wyspy w 1796. 4 lutego 1898 wyspy zajęły Stany Zjednoczone, a 17 stycznia 1899 formalnie ustanowiono z atolu terytorium zależne Stanów Zjednoczonych. W 1935 linie lotnicze Pan American zbudowały na wyspie małą osadę i lotnisko do obsługi połączeń lotniczych USA z Chinami. Wyspa przeszła pod administrację marynarki wojennej już w grudniu 1934, lecz pierwsze instalacje wojskowe zaczęto wznosić kilka lat później - w styczniu 1941 otwarto na wyspie dużą amerykańską bazę wojskową. W jej skład wchodziło 517 osób personelu wojskowego i 1221 pracowników cywilnych.

W dniu ataku na Pearl Harbor - 7 grudnia 1941, Japonia dokonała ataku lotniczego na atol. Bitwa o Wake zakończyła się 23 grudnia zajęciem atolu przez wojska japońskie. W czasie wojny atol był tylko sporadycznie bombardowany przez wojska amerykańskie i pozostawał w rękach japońskich do końca wojny - garnizon japoński skapitulował 4 września 1945.

W czerwcu 1947 została zlikwidowana amerykańska baza lotnicza marynarki wojennej, a administracja nad atolem przeszła w ręce amerykańskiej Cywilnej Administracji Lotniczej. W latach 1962-1972 atolem administrował Departament Spraw Wewnętrznych, po czym administrację przejęły wojska lotnicze - utworzono Wake Island Air Force Base. W 1994 administracja przeszła do Departamentu Obrony (wyspa podlegała pod Organizację Balistycznych Pocisków Obronnych), a w 1997 powróciła pod administrację Departamentu Spraw Wewnętrznych.

W kulturze[edytuj | edytuj kod]

Wyspa Wake występuję w grach z serii Battlefield jako mapa multiplayer.

James Graham Ballard pisał o Wyspie Wake w jednej z swoich opowiadań z zbioru "Low-Flying Aircraft and Other Stories".

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]