Waleria Marrené

Waleria Marrené, rysunek Józefa Buchbindera z 1884 roku

Waleria Marrené primo voto Morzkowska, de domo Mallet de Grandville-Malletski (ur. 1832 we wsi Zbożenna, zm. 10 października 1903 w Warszawie) – polska pisarka i publicystka okresu pozytywizmu.

Ojcem Walerii był napoleoński generał Jean-Baptiste Mallet de Granville (1777-1846), który osiedliwszy się na ziemiach polskich przyjął do nazwiska człon Malletski, matką Adela Krasińska. Przyszła pisarka wykształcenie zdobywała w domu, uzupełniając je w Puławach oraz w Krakowie. W młodości poznała Michała Morzkowskiego, jednego z przedstawicieli Cyganerii Warszawskiej, za którego wyszła za mąż. Odbywała liczne podróże, zaprzyjaźniła się także z Elizą Orzeszkową. W 1877 roku przeprowadziła się z majątku w Zbożennie do Warszawy, gdzie osiadła na stałe. Zajęła się tam pisarstwem, publicystyką, filantropią. Prowadziła w swoim domu salon literacki. Drugim mężem Walerii był Władysław Marrené. W latach 1886-1887 przejęła po Marii Konopnickiej czasopismo "Świt". Zmarła w Warszawie 10 października 1903 roku.

Pierwszą powieść pt. Nowy gladiator opublikowała w 1857 roku. W sumie była autorką ponad dwudziestu dzieł prozatorskich, w większości będących egzaltowanymi romansami przedstawiającymi miłosne cierpienia bohaterek, wzmacnianymi przez nietypową scenerię wydarzeń. Część z jej utworów sytuuje się w obrębie nurtu powieści tendencyjnej, poruszających problematykę emancypacji kobiet.

Publikowała – głównie na łamach "Przeglądu Tygodniowego" – artykuły krytyczne, szkice literackie, recenzje i sprawozdania. Jest także tłumaczką dramatów Henryka Ibsena.

Dzieła

Waleria Marrené (Morzkowska), rysunek sygnowany przez J. Polewińskiego

• 1857 – Nowy gladiator
• 1864 – Jerzy
• 1866 – Augusta
• 1867 – Życie za życie
• 1868 – Między Scyllą a Charybdą
• 1870 – Mąż Leonory, O proszonym chlebie
• 1871 – Postąpiłam prawnie, Bożek Milion
• 1872 – Róża
• 1873 – Nemezys, Walka
• 1874 – Historyja dwóch serc
• 1875 – Cel życia, Mężowie i żony, Zasady i czyny, Błękitna księżniczka
• 1876 – Przeciw wodzie, Smutna swadźba
• 1879 – Świat rzeźbiarz
• 1881 – Dziki Tomko, January
• 1882 – Zaklęte siły, Panna Felicya
• 1885 – Ostatnia fala
• 1889 – Emancypowana
• 1893 – Historia zwyczajnego człowieka, Symfonia światła

Studia literackie

• Kazimierz Brodziński, "Muzeum", Kraków, 1861
• Zrozpaczeni w literaturze, "Tygodnik Ilustrowany", 1878
• Nieboska Komedya, "Kłosy", 1885
• Kilka słów o działalności literackiej Kraszewskiego, "Tygodnik Ilustrowany", 1874
• Juljian Ursyn Niemcewicz, "Przegląd Tygodniowy" (Dodatek), 1880
• Eliza Orzeszkowa, "Przewodnik Naukowy i Literacki", 1892

Bibliografia

• Henryk Galle: Przedmowa. W: Waleria Marrené-Morzkowska: Cyganeria Warszawska. Warszawa: Druk Józefa Sikorskiego, 1905, s. 5-10.  Dostęp w Internecie
• Henryk Markiewicz: Pozytywizm. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN, 2004. ISBN 83-01-13849-1. 
• Jan Piotr Dekowski, Wybitni opocznianie, "Ziemia. Ilustrowany Miesięcznik Krajoznawczy" 1938, R. 2, nr 1-2, s. 12-13.

Linki zewnętrzne

• Utwory pisarki w Polskiej Bibliotece Cyfrowej (pol.). [dostęp 12 stycznia 2009].