Walery Eljasz-Radzikowski

Przed kościołem norbertanek

Strona tytułowa przewodnika po Tatrach i Pieninach autorstwa W. Eljasza-Radzikowskiego

Jan Kanty Walery Eljasz-Radzikowski (używał imienia Walery) herbu Ogończyk (ur. 13 września 1840 w Krakowie, zm. 23 marca 1905 w Krakowie) – polski malarz, popularyzator Tatr i Zakopanego, współzałożyciel Towarzystwa Tatrzańskiego, autor przewodników tatrzańskich. Był pierwszym z gości, który wybudował sobie w Zakopanem letnią rezydencję (1877).

Biografia

Był synem Wojciecha Eljasza (1814–1904), malarza, autora prac o tematyce religijnej i Tekli z Krzyżanowskich, starszym bratem Władysława Eljasza (rzeźbiarza) i Marii Eljaszówny (malarki i hafciarki). Syn Walerego (z małżeństwa z Natalią z Nyczów) Stanisław Eljasz-Radzikowski był lekarzem, malarzem, badaczem Tatr i Podhala.

Studiował malarstwo w Szkole Sztuk Pięknych w Krakowie pod kierunkiem Władysława Łuszczkiewicza. Naukę kontynuował w monachijskiej Akademii Sztuk Pięknych. W okresie powstania styczniowego pełnił w Monachium specjalną misję zleconą przez powstańczy Rząd Narodowy.

Twórczość artystyczna

Malował głównie widoki zabytków Krakowa, obrazy o tematyce historycznej, krajobrazy Tatr. Malował nie tylko na płótnie, ale również na naturalnym podłożu, np. obraz Matki Boskiej Skalskiej na wapiennej ścianie w Dolinie Mnikowskiej. Należał także do pierwszych fotografów tatrzańskich. Był również badaczem historii sztuki, a zwłaszcza wybitnym specjalistą w zakresie kostiumologii. W 1862 r. wydał w Krakowie książkę pod tytułem "Ubiory ludu w dawnej Polsce".

Dzieła: rysunki i obrazy

• "Bitwa pod Racławicami" - 1862
• "Zdobycie Wolmaru na Szwedach" - 1865
• "Hetman Czarniecki zachęca Polaków" - 1866
• "Mikołaj Kopernik na łożu śmierci" - 1869
• "Polichromia w kościele parafialnym w Chochołowie" - 1871
• "Śmierć Stanisława Żółkiewskiego"

Książki ilustrowane przez Radzikowskiego

• Illustrowany przewodnik do Tatr, Pienin i Szczawnic, 1870
• Szkice z podróży w Tatry, 1874
• Ubiory w Polsce i u sąsiadów 1879–1899
• O nazwie Morskiego Oka w Tatrach 1884
• Konik Zwierzyniecki 1898
• Wspomnienie o schroniskach nad Morskim Okiem 1903

Źródła

• Andrzej Szpakowski "Walery Eljasz Radzikowski", Muzeum Historyczne Miasta Krakowa 1960.
• Ziemia Ilustrowany Miesięcznik Krajoznawczy tom XXVI, numer 9-10, Warszawa 1947, str. 192

Linki zewnętrzne

• Maciej Pinkwart, Zakopiańskim szlakiem Walerego i Stanisława Eljaszów