K-1 (sport walki)

K-1 – założona w 1993 roku japońska organizacja promująca walki na zmodyfikowanych zasadach japońskiego kick-boxingu wzbogaconych o techniki z innych stylów (stąd też często w materiałach promocyjnych K-1 zwana jest nowym sportem walki). Uznawana często za najbardziej prestiżową organizację zawodowego kick-boxingu na świecie. Jednym z głównych założeń, które legło u podstaw jej powstania było umożliwienie rywalizacji przedstawicielom różnych sztuk i sportów walki. Dziś na ringach K-1 występują przede wszystkim zawodnicy kick-boxingu, boksu tajskiego, karate i boksu.

Tradycyjnym formatem w jakim walczą zawodnicy jest cykl K-1 World Grand Prix (bez limitów wagowych), na który składają się regionalne turnieje eliminacyjne oraz będący zwieńczeniem sezonu coroczny Finał K-1 World Grand Prix. W 2002 roku wprowadzono kategorię do 70 kg (K-1 MAX), a w 2010 do 63 kg. Juniorzy rywalizują w turniejach K-1 World Youth i K-1 Koshien. Oprócz tego, na całym świecie organizowane są przez lokalnych promotorów turnieje na licencji K-1 (np. z cyklu K-1 Fighting Network i K-1 Collizion). Od 2007 roku K-1 organizuje również walki o tytuł mistrza świata w kategoriach ciężkiej i superciężkiej.

Ciałem zarządzającym K-1 jest Fighting and Entertainment Group (FEG). Jego prezydentem jest Sadaharu Tanikawa. Siostrzaną organizacją K-1 jest DREAM, która promuje walki w formacie MMA.

Finał K-1 World Grand Prix 2008

Historia K-1

• 1980 – Kazuyoshi Ishii zakłada Szkołę Seido-kaikan Karate w Osace z licznymi dojo i uniwersyteckimi klubami karate na terenie Kansai.
• 1982 – Ishii organizuje w Osace pierwszy turniej wszystkich japońskich szkół karate Seido-kaikan. Zawodu typu full contact wypełniają halę Furitsu i są nadawane przez lokalną telewizję.
• 1988 – dwaj studenci Ishiiego, Toshiyuki Yanagisawa i Masaaki Satake, plasują się na miejscach 1. i 2. w turnieju Karate Real Champion Tournament, przynosząc Seido-kaikan rozgłos w środowisku karate.
• 1992 – pierwszy turniej w Japonii, w którym zawodnicy karate startują w rękawicach bokserskich ("Karate Japan Open") – Seido-kaikan coraz bardziej ewoluuje w stronę kick-boxingu. Do organizacji Ishiiego przyłącza się słynny karateka Andy Hug (po tym jak został usunięty z Kyokushin).
• 1993 – Masaaki Satake zdobywa Puchar Świata w Seido-kaikan, w finale pokonując w kontrowersyjnych okolicznościach Huga. Turniej ten uznawany jest za "protoplastę" K-1 World Grand Prix. Ishii zakłada K-1 – organizację, dzięki której karatecy Seido-kaikan będą mogli konfrontować swoje umiejętności z przedstawicielami innych stylów walki. 30 kwietnia w Yoyogi National Gymnasium w Tokio odbywa się pierwszy w historii turniej K-1 Grand Prix, na którym 8 przedstawicieli Seido-kaikan, boksu tajskiego i kick-boxingu rywalizuje o tytuł mistrza K-1. Zwycięża chorwacki kick-boxer Branko Cikatić, inkasując główną nagrodę w wysokości $100 000. Ernesto Hoost zostaje pierwszym i jedynym mistrzem K-2 Grand Prix (turniej w wadze półciężkiej).
• 1994 – Peter Aerts wygrywa drugą edycję K-1 Grand Prix, zostając najmłodszym mistrzem w historii (23 lata i 217 dni).
• 1995 – K-1 rozrasta się, po raz pierwszy zorganizowany jest turniej eliminacyjny do Finału WGP. Aerts skutecznie broni tytułu, w finale nokautując debiutanta Jérôme'a Le Bannera. Zostaje zorganizowany pierwszy turniej K-1 poza Japonią – K-1 Fight Night w Zurychu. Ivan Hippolyte zostaje pierwszym i jedynym mistrzem K-3 Grand Prix (turniej w wadze superśredniej).
• 1996 – walki K-1 są po raz pierwszy transmitowane na żywo przez ogólnojapońską telewizję Fuji TV. Andy Hug zwycięża w Finale K-1 WGP.
• 1997 – Ernesto Hoost zdobywa swój pierwszy mistrzowski tytuł.
• 1998 – pierwsza gala K-1 w USA (zwycięża Rick Roufus). Peter Aerts zdobywa swój trzeci tytuł mistrza K-1 w ówcześnie rekordowym czasie 6 minut i 43 sekund.
• 1999 – Ernesto Hoost zostaje po raz drugi mistrzem.
• 2000 – cykl K-1 rozrasta się do 12 turniejów przedeliminacyjnych i eliminacyjnych, zawodnicy walczą o miejsce w Finale WGP w trzech "blokach" (A, B i C). Hoost powtarza sukces sprzed roku.
• 2001 – dalsza ewolucja systemu eliminacji: 4 turnieje eliminacyjne + 2 repasażowe. Mark Hunt zostaje pierwszym mistrzem K-1 spoza Europy.
• 2002 – liczne kontuzje zawodników wymuszają rezygnację ze skomplikowanego systemu kwalifikacji, powrót do tradycyjnego 16-osobowego turnieju eliminacyjnego. Ernesto Hoost zostaje pierwszym w historii czterokrotnym mistrzem K-1 WGP. Pierwsza edycja K-1 MAX (mistrzem Albert Kraus). K-1 znajduje się u szczytu popularności – Finał K-1 WGP ogląda w Tokyo Dome rekordowe 74 500 ludzi. FEG nawiązuje współpracę z PRIDE FC, czego owocem jest gala Dynamite!/PRIDE Shockwave na Stadionie Olimpijskim w Tokio (ponad 91 000 widzów).
• 2003 – Prezydent i założyciel K-1 Kazuyoshi Ishii zostaje aresztowany, a następnie skazany za malwersacje podatkowe. Organizację przejmują Sadaharu Tanikawa i Nobuaki Kakuda (FEG). Wraz ze zmianą kierownictwa zostaje wprowadzona nowa strategia marketingowa – w K-1 zaczynają coraz częściej walczyć byli wrestlerzy, zapaśnicy sumo i zawodowi bokserzy. Mistrzem K-1 MAX zostaje Masato, a K-1 WGP Remy Bonjasky.
• 2004 – nowym mistrzem K-1 MAX zostaje Buakaw Por. Pramuk. Bonjasky zachowuje tytuł, pokonując w powtórce finału sprzed roku Musashiego.
• 2005 – ciąg dalszy holenderskiej dominacji – mistrzem K-1 WGP zostaje Semmy Schilt, a K-1 MAX Andy Souwer. Na bazie poprzednich doświadczeń z MMA, FEG powołuje do życia HERO'S – organizację mieszanych sztuk walki (w 2008 roku została przekształcona w DREAM).
• 2006 – Schilt oraz Buakaw zostają po raz drugi mistrzami. Finał K-1 WGP po raz pierwszy od dłuższego czasu nie jest rozgrywany w Tokio, lecz w Jokohamie. Karierę kończy czterokrotny mistrz K-1 WGP Ernesto Hoost (ówczesny rekordzista pod względem występów w K-1 – 74 walki).
• 2007 – K-1 inicjuje rywalizację o pasy mistrza świata w kategoriach ciężkiej i superciężkiej. Mistrzami zostają odpowiednio Badr Hari i Semmy Schilt. Schilt zostaje pierwszym w historii zawodnikiem K-1 WGP, który zdobywa tytuł mistrzowski trzy razy z rzędu. Andy Souwer wygrywa K-1 MAX.
• 2008 – Semmy Schilt obronił tytuł mistrza świata w kategorii superciężkiej, pokonując Jerome'a Le Bannera. Jest to 14. z rzędu wygrana walka Schilta w K-1. Tym samym bije on rekordową serię zwycięstw Petera Aertsa z 1996 roku. Trzy miesiące później Aerts pokonuje Schilta w Seulu, kończąc jego trzyletnią dominację w K-1 WGP. Remy Bonjasky zostaje po raz trzeci mistrzem K-1 WGP, a Masato po raz drugi K-1 MAX. Badr Hari zostaje pozbawiony mistrzostwa w kategorii ciężkiej z powodów dyscyplinarnych.
• 2009 – nowym mistrz w kategorii ciężkiej zostaje wyłoniony w drodze 4-osobowego turnieju – zwycięża Keijiro Maeda (Kyotaro). Giorgio Petrosyan zostaje nowym mistrzem K-1 MAX. Semmy Schilt po raz czwarty zostaje mistrzem K-1 WGP, wyrównując rekord Ernesto Hoosta pod względem liczby wygranych tytułów oraz bijąc rekord Petera Aertsa (z 1998 roku) pod względem szybkości zwycięstwa w Finale (łączny czas 5 minut 53 sekundy).
• 2010 − Petrosyan zostaje pierwszym w historii zawodnikiem, który skutecznie broni mistrzostwo K-1 MAX. Alistair Overeem zostaje mistrzem K-1 WGP. K-1 zmaga się z problemami finansowymi, co skutkuje ograniczeniem liczby gal.
• 2011 − W styczniu zostaje ogłoszone tymczasowe zawieszenie działalności K-1, w celu przeprowadzenia restrukturyzacji organizacji i znalezienia nowych inwestorów. Planowany na grudzień Finał K-1 World GP w Chinach nie doszedł do skutku.

Zasady walki

Kwestie techniczne

Zawodnicy rywalizują w kwadratowym ringu o wymiarach 6 × 6 m. Obowiązkowy sprzęt ochronny stanowią rękawice bokserskie, ochraniacz na krocze oraz ochraniacz na zęby.

Walka trwa 3 rundy po 3 minuty (gdy sędziowie nie są w stanie wyłonić zwycięzcy mogą zarządzić 1 lub 2 rundy dodatkowe) lub rzadziej 5 rund po 3 minuty (w tym wypadku, gdy sędziowie nie są w stanie wyłonić zwycięzcy ogłasza się remis). Możliwe rozstrzygnięcia to: nokaut (KO), nokaut techniczny (TKO), wygrana przez decyzję sędziów, remis lub uznanie walki za nieodbytą. Trzy nokdauny w jednej rundzie oznaczają nokaut.

Co do odmienności zasad w walkach turniejowych patrz: K-1 World Grand Prix.

Dozwolone techniki

Walka toczy się wyłącznie w "stójce" (zakaz walki w parterze). Dozwolone są wszelkie ciosy bokserskie (plus uderzenie obrotowe grzbietem pięści, ang. backfist) oraz kopnięcia (w tym kolanem). Pole rażenia to zarówno głowa, korpus, jak i nogi przeciwnika.

Klinczowanie jest dopuszczalne, pod warunkiem, że ma na celu zadanie ciosu (głównie kolanem). W przeciwnym wypadku sędzia ringowy jest obowiązany rozerwać klincz. Dozwolone jest przechwytywanie nogi kopiącego rywala, a także przytrzymywanie jedną ręką jego głowy w celu zadania uderzenia. Jednak po dokonaniu tego można zadać tylko jeden cios, po czym należy uwolnić nogę lub głowę.

Faule

Zabronione są m.in.:

• ciosy zadawane głową
• ciosy zadawane łokciem
• ciosy w krocze
• ciosy w tył głowy
• większość rzutów oraz wszelkie dźwignie
• duszenia i ciosy w gardło
• gryzienie
• uderzanie przeciwnika znajdującego się na ziemi
• uderzanie przeciwnika odwróconego plecami
• trzymanie się lin
• uporczywe klinczowanie w celu unikania walki

W przypadku wykroczenia sędzia ringowy może zwrócić uwagę, wydać ostrzeżenie lub odjąć punkt faulującemu zawodnikowi. Dwukrotne zwrócenie uwagi równa się ostrzeżeniu, a dwukrotne ostrzeżenie odjęciu punktu (żółta kartka). Odjęcie trzech punktów w jednej rundzie oznacza dyskwalifikację (czerwona kartka). Jeśli sędzia uzna, że faul został popełniony umyślnie albo spowodował uszczerbek na zdrowiu zawodnika, odjęcie punktów nie musi być poprzedzone ostrzeżeniem.

Sędziowie i punktacja

Zespół sędziowski stanowi sędzia ringowy oraz trzech sędziów punktowych. Aby wyłonić tryumfatora, co najmniej dwóch sędziów punktowych musi wskazać zwycięzcę (np. jeśli zrobił to tylko jeden z nich, a dwaj pozostali przyznali remis, w zależności od rodzaju walki ogłasza się rundę dodatkową lub remis). Walka jest oceniona na podstawie poniższych kryteriów wg ustalonej kolejności:

• liczba nokdaunów
• stopień obrażeń zadanych rywalowi
• liczba celnych ciosów
• agresja (aktywność w ofensywie)

Za każdą rundę walki obaj zawodnicy otrzymują 10 punktów, z tej puli odlicza się:

• 1 punkt, gdy w opinii sędziego zawodnik przegrał rundę
• 2 punkty za nokdaun (wyjątkowo 1, gdy nokdaun został uznany za chwilowy, tzw. flash knockdown)
• 3 punkty za dwa nokdauny
• 1 lub 2 punkty za faule

K-1 World Grand Prix

Finał K-1 World Grand Prix (K-1 World Grand Prix Final) jest coroczną galą odbywającą się nieprzerwanie od 1993 roku. Miejscem zmagań jest tradycyjnie Tokio lub Jokohama. W tym rozgrywanym zwykle pod koniec roku turnieju startuje 8 zawodników, spośród których wyłaniany jest mistrz K-1 WGP. Pierwotnie (1993-1994) "ósemka" była wybierana przez władze K-1 na zasadzie zaproszeń. W 1995 roku, w związku z rozwojem organizacji i zwiększeniem się liczby zawodników, wprowadzono system kwalifikacji. W ciągu lat poddawany był on częstym modyfikacjom. W sezonie 2010 wygląda on następująco:

K-1 GP Azji 2007 w Hongkongu

Etap I
Wyłanianych jest 16 zawodników:

• zwycięzca GP Europy Wschodniej w Bukareszcie (wcześniej dwa turnieje preliminacyjne w Warszawie i Wilnie)
• zwycięzca GP Europy Zachodniej w Dortmundzie (turniej odwołany)
• zwycięzca GP Oceanii w Canberze
• zwycięzca GP Azji (turniej odwołany)
• mistrzowie K-1 w kategoriach ciężkiej i superciężkiej
• 8 finalistów z poprzedniego roku
• stawkę uzupełniają zawodnicy wybrani przez fanów w głosowaniu internetowym oraz na podstawie "dzikich kart" przyznawanych przez K-1.

Etap II
Wybrana w powyższy sposób "szesnastka" zapraszana jest na turniej eliminacyjny Final 16. Zawodników dobiera się w pary i 8 zwycięzców z każdej z nich uzyskuje prawo udziału w Finale K-1 World GP.

Finał

Finał K-1 World GP 2008 w Jokohamie

Finał K-1 World GP odbywa się w systemie pucharowym (4 ćwierćfinały – 2 półfinały – finał). Zwycięzca musi wgrać tego samego wieczoru 3 walki, aby zdobyć mistrzostwo.

Zawodnicy sami dobierają się w pary ćwierćfinałowe. Wyboru dokonują w kolejności zależnej od wylosowanego numeru (od 1 do 8). Daje im to możliwość wskazania zawodnika, z którym chcą odbyć pierwszą walkę oraz miejsca w turniejowej "drabince" (decyduje ono o tym kiedy odbędzie się ich pierwsza walka – im wcześniej tym więcej czasu na odpoczynek przed półfinałem).

Do udziału w turnieju wybieranych jest również dwóch zawodników, którzy walczą w walce rezerwowej. Jej zwycięzca zastępuje któregoś z podstawowych finalistów w przypadku kontuzji. Stosuje się zasadę, że jeśli zwycięzca np. ćwierćfinału nie jest w stanie przystąpić do następnej walki, w pierwszej kolejności zastępuje go przegrany, a gdyby i on nie mógł walczyć (został znokautowany lub również jest kontuzjowany), w półfinale wystąpi zwycięzca walki rezerwowej. Sytuacja taka zdarzyła się np. w 2006 roku, gdy z kontuzji Bonjasky'ego i Leko skorzystał Peter Aerts.

Każda walka trwa standardowo trzy 3-minutowe rundy. Może się zakończyć przed czasem (np. przez nokaut), co ma szczególnie duże znaczenie dla zawodników mających przed sobą wizję trzech walk (ze względu na oszczędność sił).

W przypadku nieosiągnięcia wyraźnej przewagi przez żadnego z zawodników, sędziowie mają prawo zarządzić rundę dodatkową. Jednak po jej zakończeniu muszą już bezwzględnie wskazać zwycięzcę. Wyjątek od tej zasady dopuszczalny jest w walce finałowej, gdy możliwe jest przeprowadzenie drugiej rundy dogrywkowej. Zdarzyło się tak w finale K-1 World GP 2004, gdy Remy Bonjasky walczył z Musashim pełne 5 rund (3 standardowe i 2 dodatkowe), zanim sędziowie przyznali mu zwycięstwo.

Reguła 3 nokdaunów obowiązuje tylko w walce finałowej. W ćwierćfinale i półfinale wystarczą 2 nokdauny w tej samej rundzie, aby ogłosić nokaut.

Zwycięzca K-1 World Grand Prix zostaje uhonorowany złotym wieńcem, mistrzowskim pasem i czekiem opiewającym na $400 000. Rekordzistami pod względem zwycięstw są Holendrzy Ernesto Hoost i Semmy Schilt, którzy święcili tryumf cztery razy. Po trzy zwycięstwa na swoim koncie mają ich rodacy, Remy Bonjasky i Peter Aerts. Ten ostatni jest jedynym zawodnikiem, który wystąpił podczas wszystkich siedemnastu Finałów K-1 WGP (w tym 16 razy walczył w turnieju głównym).

K-1 MAX

K-1 World Grand Prix jest formatem "open" – tzn. nie ma w nim podziału na kategorie wagowe. Często zdarzają się walki, w których różnica wagi pomiędzy poszczególnymi zawodnikami przekracza 30 kg. W praktyce oznacza to, że kick-boxerzy ważący poniżej 90 kg mają niewielkie szanse na sukces (choć zdarzają się wyjątki – np. Kaoklai Kaennorsing). W związku z tym, aby umożliwić rywalizację zawodnikom z lżejszych kategorii wagowych, K-1 wprowadziło w 2002 roku cykl K-1 MAX ("Middleweight Artistic Xtreme"). Występują w nim zawodnicy do 70 kg. Zasady walki (tj. dozwolone techniki, faule, itd.) są takie same jak w K-1 WGP.

W latach 2002–2007 mistrz K-1 MAX był wyłaniany w analogicznym do Finału K-1 World GP 8-osobowym turnieju finałowym (wszystkie walki były toczone jednego dnia), który był poprzedzony eliminatorem Final 16. W 2008 i 2009 roku turniej ten podzielono na dwie, rozgrywane w różnych terminach fazy: Final 8 (ćwierćfinały) oraz Final (półfinały i finał). W 2010 roku powrócono do dawnego formatu.

Kategoria ciężka i superciężka

Od 2005 roku K-1 WGP zostało całkowicie zdominowane przez odznaczającego się nieprzeciętnymi warunkami fizycznymi Semmy'ego Schilta (ok. 120 kg wagi i 211 cm wzrostu). Skłoniło to władze organizacji do wprowadzenia od sezonu 2007 dwóch nowych kategorii wagowych: ciężkiej (do 100 kg) i superciężkiej (ponad 100 kg).

Odmiennie niż w K-1 WGP i K-1 MAX, rywalizacja w obu tych kategoriach nie toczy się w systemie turniejowym. Mistrza wyłania się w pojedynczych walkach o tytuł (podobnie jak w zawodowym boksie). Wyjątek stanowił przeprowadzony w marcu 2009 roku 4-osobowy turniej o wakujące mistrzostwo w wadze ciężkiej.

Mistrzowie K-1

K-1 World GP

Rok	Mistrz	2. miejsce	Turniej
2010	Alistair Overeem	Peter Aerts	Finał K-1 World Grand Prix 2010
2009	Semmy Schilt	Badr Hari	Finał K-1 World Grand Prix 2009
2008	Remy Bonjasky	nie przyznano	Finał K-1 World Grand Prix 2008
2007	Semmy Schilt	Peter Aerts	Finał K-1 World Grand Prix 2007
2006	Semmy Schilt	Peter Aerts	Finał K-1 World Grand Prix 2006
2005	Semmy Schilt	Glaube Feitosa	Finał K-1 World Grand Prix 2005
2004	Remy Bonjasky	Musashi	Finał K-1 World Grand Prix 2004
2003	Remy Bonjasky	Musashi	Finał K-1 World Grand Prix 2003
2002	Ernesto Hoost	Jérôme Le Banner	Finał K-1 World Grand Prix 2002
2001	Mark Hunt	Francisco Filho	Finał K-1 World Grand Prix 2001
2000	Ernesto Hoost	Ray Sefo	Finał K-1 World Grand Prix 2000
1999	Ernesto Hoost	Mirko Filipović	K-1 World Grand Prix 1999
1998	Peter Aerts	Andy Hug	K-1 World Grand Prix 1998
1997	Ernesto Hoost	Andy Hug	K-1 World Grand Prix 1997
1996	Andy Hug	Mike Bernardo	K-1 World Grand Prix 1996
1995	Peter Aerts	Jérôme Le Banner	K-1 World Grand Prix 1995
1994	Peter Aerts	Masa'aki Satake	K-1 Grand Prix 1994
1993	Branko Cikatić	Ernesto Hoost	K-1 Grand Prix 1993

K-2 GP

Rok	Mistrz	2. miejsce	Turniej
1993	Ernesto Hoost	Changpuek Kiatsongrit	K-2 Grand Prix 1993

K-3 GP

Rok	Mistrz	2. miejsce	Turniej
1995	Ivan Hippolyte	Taiei Kin	K-3 Grand Prix 1995

K-1 World MAX

Rok	Mistrz	2. miejsce	Turniej
2010	Giorgio Petrosyan	Yoshihiro Satō	Finał K-1 World MAX 2010
2009	Giorgio Petrosyan	Andy Souwer	Finał K-1 World MAX 2009
2008	Masato	Artur Kyszenko	Finał K-1 World MAX 2008
2007	Andy Souwer	Masato	Finał K-1 World MAX 2007
2006	Buakaw Por. Pramuk	Andy Souwer	Finał K-1 World MAX 2006
2005	Andy Souwer	Buakaw Por. Pramuk	Finał K-1 World MAX 2005
2004	Buakaw Por. Pramuk	Masato	Finał K-1 World MAX 2004
2003	Masato	Albert Kraus	Finał K-1 World MAX 2003
2002	Albert Kraus	Kaolan Kaovichit	Finał K-1 World MAX 2002

Kategorie wagowe

Kategoria ciężka (do 100 kg)

Nr	Mistrz	Od	Miejsce	Obrony tytułu
2.	Kyotaro (pok. Gökhana Saki)	28 marca 2009	Jokohama	#1 pokonał Petera Aertsa, 3 kwietnia 2010 w Jokohamie
Wakat		17 grudnia 2008	Hari został pozbawiony tytułu z powodów dyscyplinarnych
1.	Badr Hari (pok. Yūsuke Fujimoto)	28 kwietnia 2007	Honolulu	#1 pokonał Glaube Feitosę, 29 czerwca 2008 w Fukuoce

Kategoria superciężka (ponad 100 kg)

Nr	Mistrz	Od	Miejsce	Obrony tytułu
1.	Semmy Schilt (pok. Raya Sefo)	4 marca 2007	Jokohama	#1 pokonał Mighty Mo, 23 czerwca 2007 w Amsterdamie #2 pokonał Marka Hunta, 13 kwietnia 2008 w Jokohamie #3 pokonał Jérôme'a Le Bannera, 29 czerwca 2008 w Fukuoce #4 pokonał Errola Zimmermana, 3 kwietnia 2010 w Jokohamie

K-1 w Polsce

W Polsce odbyły się trzy oficjalne imprezy K-1. W 2008 roku Warszawa gościła turniej K-1 Max Europe GP. W 2009 roku odbyły się się zawody z cyklu World Grand Prix w Łodzi, mające rangę prestiżowego GP Europy. 28 marca 2010 roku w Warszawie odbyła się druga gala WGP w Polsce, tym razem będąca eliminacją do GP Wschodniej Europy w Bukareszcie.

Linki zewnętrzne

• Oficjalna Strona K-1 (ang.)
• Polski przedstawiciel K-1 (pol.)