Walter Leistikow

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
Walther Leistikow
Walter Leistikow, by Lovis Corinth, 1893.jpg
Portret Walthera Leistikowa wykonany przez Lovisa Corintha (1893)
Imiona i nazwisko Walther Rudolf Leistikow
Data i miejsce urodzenia 25 października 1865
Bydgoszcz
Data i miejsce śmierci 24 lipca 1908
Berlin
Narodowość niemiecka
Dziedzina sztuki malarstwo
Galeria w Wikimedia Commons Galeria w Wikimedia Commons
Abendstimmung am Schlachtensee (1895)
Haus in Dänemark, 1898
Schlachtensee Berlin (1908)
Wikimedia Commons

Walther Rudolf Leistikow (ur. 1865, zm. 1908) – niemiecki malarz i grafik, założyciel Berlińskiej Secesji.

Biografia[edytuj | edytuj kod]

Urodził się 25 października 1865 r. w Bydgoszczy (ówcześnie Bromberg). Był synem kupca Friedricha Heinricha Carla i Berthy Cäcilie z d. Hoyer. Urodził się jako drugie spośród ich dziewięciorga dzieci. Pochodził z rodziny, która nie miała tradycji artystycznych. W latach 1872-1883 uczęszczał do bydgoskiego gimnazjum Fryderyka Wilhelma. W trakcie nauki pobierał lekcje rysunku u bydgoskiego malarza Alexandra Flotowa.

Po złożeniu egzaminu dojrzałości w 1883 r. wyjechał do Berlina z zamiarem studiowania na tamtejszej Akademii Sztuk Pięknych. Podjęte wiosną 1883 studia zmuszony był przerwać wobec opinii profesora, który posądzał go o brak talentu artystycznego. Nie zrezygnował jednak i pobierał prywatne lekcje u profesorów malarstwa: Hermanna Eschke i Hansa Gude. W opinii berlińskiego malarza pejzażysty i marynisty Eschkego, nie miał nadzwyczajnego talentu i postępy w znajomości malarstwa osiągał dzięki wysiłkowi i wytrwałości. Głównym jego nauczycielem był członek Berlińskiej Akademii Sztuki Hans Gude, prowadzący atelier malarstwa pejzażowego.

Podczas pobytu w Berlinie obserwował z bliska konflikt artystyczny między konserwatywnym akademizmem (obrazy o treści ojczyźniano-historycznej, wprzęgnięte w realizację interesów państwowych), a nowym prądem malarskim (francuski impresjonizm) właściwym młodszym artystom. Wykonywał wiele prac studyjnych, zwłaszcza figur, zwierząt i motywów z natury. Plenerem dla jego prac były okolice Berlina, Rugia i wybrzeże Bałtyku. Wśród jego prac znalazły się rozmaite zatrzymane w pamięci motywy z Borów Tucholskich, Kujaw, brzegów Warty i Wisły. Rokrocznie w Boże Narodzenie odwiedzał rodziców mieszkających w Bydgoszczy. Wówczas to powstawały rysunki z motywami z okolic Bydgoszczy, zwłaszcza Rynkowa.

W 1887 r. opuścił pracownię Gudego i wystawił swoje prace w Królewskiej Akademii Sztuki. Jego obrazy przepełnione idyllizmem zyskały uznanie. W 1889 r. obraz „Ziegeleien in Eckenförde” zakupiła Galeria Drezdeńska. Znalazł wówczas swoje miejsce w berlińskiej bohemie. Zbliżył się do kręgu Maxa Marschalka, poznał Gerharta Haupmanna, swego wieloletniego przyjaciela. W 1890 r. został zatrudniony na stanowisku nauczyciela w Kunstschule w Berlinie oraz założył własne atelier. Pod wpływem Hauptmanna spróbował swoich sił w pisarstwie. W 1896 r. powstała jego powieść „Auf der Schwelle” wypełniona motywami autobiograficznymi. Należał do grona literatów i malarzy, skupionych wokół Gerharta Haupmanna (w towarzystwie Maxa Liebermanna, Maxa Halbe, Lovisa Corintha, Edvarda Muncha) oraz naturalistów, którzy utworzyli własne towarzystwo ulokowane w podberlińskim Friedrichshagen. Z tego kręgu pochodziła także jego przyszła żona Anna Mohr. Bywał także gościem Friedricha Carla Andreasa wraz z A. Strindbergiem, E. Munchem, R. Dehmelem, a także Stanisławem Przybyszewskim.

Märkische Landschaft (1896)

Jego pragnieniem było zaprezentowanie własnych prac malarskich na wystawie organizowanej przez Akademię Sztuk Pięknych, co było trudne dla przedstawicieli nowych prądów artystycznych. Od 1892 r. był uczestnikiem grupy artystycznej o nazwie „Die Elf”, której przywódcą był Max Liebermann. Ich wystawy były prezentacją nowego myślenia o sztuce, odrzucanego przez konserwatywną publiczność berlińską. Stały się jednak pierwszą manifestacją opozycji wobec akademizmu cieszącego się mecenatem państwa. Na wystawach przedstawiał głównie pejzaże pełne dekoracyjnego nastroju, w których prezentował motywy z okolic Berlina, Pomorza i Brandenburgii. W 1892 r. wystąpił w obronie Edvarda Muncha, którego wystawę zamknięto na wniosek berlińskich akademików. Polemizował wówczas na łamach berlińskiej prasy żądając tolerancji i otwarcia na nowe prądy w malarstwie.

W 1893 r. wyjechał do Paryża, co wzmocniło jego fascynację impresjonizmem. Na bazie prac francuskich impresjonistów uzmysłowił sobie rolę, jaką w kreacjach malarskich odgrywa barwa oraz światło. Doświadczenia te znalazły wyraz w jego późniejszych pracach. Odszedł wówczas od naturalizmu w kierunku „realistycznego romantyzmu”, oddając priorytet barwie, światłu i kontrastom.

W 1898 r. był współzałożycielem grupy „Berlińskiej Secesji”, skupiającej modernistycznie nastrojonych młodych twórców berlińskich. Wszedł w skład zarządu grupy jako sekretarz i poświęcił jej resztę swego życia artystycznego. Członkowie „Secesji” pierwszą wystawę swoich prac urządzili 20 maja 1899 r. (Deutsche Kunststellung der Berliner Sezession).

W latach 90. XIX w. zainteresował się również stylizacją, w której odszedł od realistycznego prezentowania motywów. Przeżył także fascynację sztuką japońską. W latach 1896-1900 odbył kilka podróży do Skandynawii. Owocem tych peregrynacji były malownicze pejzaże nadmorskie i górskie oraz motywy skandynawskiej wsi. Zainteresował się także sztuką użytkową: zdobnictwem wyrobów rękodzielniczych, obwolut książkowych i projektowaniem wzorów tapet.

Po 1900 powrócił do malarstwa sztalugowego przepełnionego melancholijnym pięknem i nastrojowością. Zdobył wówczas uznanie jako artysta, a jego prace trafiły do galerii w Berlinie, Dreźnie, Monachium i Wiedniu. Reprodukowano je w wielu albumach malarstwa. W 1907 r. został mianowany profesorem Akademii Sztuk Pięknych w Berlinie. Był już wówczas śmiertelnie chory na syfilis, którym zaraził się w młodości, a który wówczas był nieuleczalną chorobą. Ostatnie dni życia spędził w sanatorium „Hubertus” pod Berlinem. Zmarł 24 lipca 1908 r. popełniając samobójstwo. Został pochowany na cmentarzu przy Bergstrasse w Berlinie. Uroczystości żałobne 29 lipca 1908 r. zgromadziły liczną rzeszę artystów i ludzi związanych ze sztuką z całych Niemiec.

Rodzina[edytuj | edytuj kod]

Walther Leistikow od 1894 r. był żonaty z pochodzącą z Danii Anną z d. Mohr. Mieli dwoje dzieci: Gerdę (ur. 1896) i Gunnara (ur. 1903).

Zbiory[edytuj | edytuj kod]

Walther Leistikow do historii malarstwa przeszedł jako autor pejzaży okolic Berlina i Brandenburgii oraz założyciel „Berlińskiej Secesji”. Do najważniejszych jego prac należały m.in.:

  • Wäscherinnen am Seeufer (1886),
  • Am Jasmunder Bodden auf Rügen (1888),
  • Grunewaldsee (1895),
  • Märkische Seelandschaft (1896),
  • Norwegisches Hochgebirge (1897),
  • Aus der Mark (1898),
  • Blick auf die Havel (1900),
  • Fischerhütte in den Dünen (1902),
  • Seeufer (1906),
  • Am Grunewaldsee (1907).

Zbieraniem jego prac zajmowało się w okresie międzywojennym Muzeum Miejskie w Bydgoszczy, które w 1928 r. urządziło pierwszą wystawę jego dzieł w Polsce. W zbiorach Muzeum Okręgowego w Bydgoszczy znajduje się pokaźna kolekcja jego obrazów olejnych, akwarel, pasteli i grafik.

Upamiętnienie[edytuj | edytuj kod]

W czerwcu 1912 r. staraniem Niemieckiego Towarzystwa Sztuki i Wiedzy w Bydgoszczy na nieistniejącym dzisiaj budynku przy ul. Gdańskiej 25, w którym zamieszkiwał, wmurowano tablicę pamiątkową autorstwa profesora Akademii Sztuk Pięknych w Berlinie F. Klimscha.

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Błażejewski Stanisław, Kutta Janusz, Romaniuk Marek: Bydgoski Słownik Biograficzny. Tom II. Bydgoszcz 1995. ISBN 83-85327-27-4, str. 90-92

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]