Wambierzyce

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Wambierzyce
Widok na miejscowość i bazylikę
Widok na miejscowość i bazylikę
Rodzaj miejscowości wieś
Państwo  Polska
Województwo dolnośląskie
Powiat kłodzki
Gmina Radków
Liczba ludności (2009) 967[1]
Strefa numeracyjna 74
Kod pocztowy 57-411
Tablice rejestracyjne DKL
SIMC 0855180
Położenie na mapie województwa dolnośląskiego
Mapa lokalizacyjna województwa dolnośląskiego
Wambierzyce
Wambierzyce
Położenie na mapie Polski
Mapa lokalizacyjna Polski
Wambierzyce
Wambierzyce
Ziemia 50°29′24″N 16°27′22″E/50,490000 16,456111
Commons Multimedia w Wikimedia Commons
Bazylika w Wambierzycach
Zabudowa miejscowości

Wambierzyce (niem. Albendorf[2], czes. Vambeřice) – wieś w Polsce, położona w województwie dolnośląskim, w powiecie kłodzkim, w gminie Radków. Ośrodek pielgrzymkowy i turystyczny, zwany śląskim Jeruzalem.

W latach 1975–1998 miejscowość należała administracyjnie do województwa wałbrzyskiego.

Nazwa miejscowości[edytuj | edytuj kod]

12 listopada 1946 r. nadano miejscowości polską nazwę Wambierzyce[2]; nazwa ta pochodzi od czeskiej nazwy Vambeřice, używanej przez pielgrzymów z Czech i Moraw. Ta z kolei jest przyswojeniem (poprzez formę „Valbeřice”) najwcześniejszej formy niemieckiej – Albendorf.

Historia[edytuj | edytuj kod]

Na początku XVIII w. wybudowano w Wambierzycach kościół Nawiedzenia Najświętszej Maryi Panny, o barokowej architekturze (krużganki dookoła owalnej nawy, 11 kaplic). Świątynia została wybudowana w miejscu drewnianej kaplicy z 1263 roku. Powstanie w miejscowości sanktuarium maryjnego związane jest z XII-wiecznym przekazem, wedle którego niewidomy Jan z Ratna miał w tym miejscu odzyskać wzrok, a jego oczom miała ukazać się postać Matki Bożej. We wnętrzu świątyni znajduje się m.in. wykonana z drewna lipowego rzeźba Matki Boskiej Królowej Rodzin, datowana na XIV w. (inne źródła podają XIII w.) ukoronowana w 1980 roku. W 1936 r. kościołowi nadano tytuł bazyliki mniejszej. W 1945 r. miejscowość włączono w granice Polski, a ówczesnych mieszkańców wysiedlono do Niemiec.

Świątynia góruje nad rynkiem, z którego prowadzi do niej 57 schodów o symbolicznym znaczeniu: 9 (liczba chórów anielskich) + 33 (wiek Chrystusa w chwili ukrzyżowania) + 15 (wiek Marii w chwili poczęcia Chrystusa). Ponadto w okresie od końca XVII do XIX w. powstała w Wambierzycach, z inicjatywy Daniela von Osterberga, właściciela Wambierzyc w owym czasie, kalwaria z ok. 100 kaplicami i kapliczkami oraz 12 bramami. Płynący przez miejscowość strumień nosi nazwę Cedron, nazwy okolicznych wzgórz nawiązują do tematyki biblijnej (Tabor, Syjon, Horeb itp.). Odnosi się to w swojej symbolice do Jerozolimy z czasów, kiedy żył Chrystus. W 1882 r. wykonana została w miejscowości, przez miejscowego zegarmistrza Longinusa Wittiga, ruchoma szopka z ponad 800 figurkami.

Od 25 czerwca 2007 r. w Wambierzycach posługują franciszkanie z Prowincji św. Jadwigi Zakonu Braci Mniejszych. Pierwszym kustoszem franciszkańskim był o. Damian Franciszek Stachowicz OFM, a od 6 lipca 2009 r. funkcję tę pełni o. Albert Ireneusz Krzywański OFM.

Zabytki[edytuj | edytuj kod]

Według rejestru zabytków Narodowego Instytutu Dziedzictwa na listę zabytków wpisane są obiekty[3]:

  • kościół par. pw. Nawiedzenia NMP, z lat 1695–1750,
  • zespół kalwarii, kaplice na górze Tabor i górze Kalwaria, kaplice i bramy na obszarze miasta, z XVII w., przebudowane w XIX wieku,
  • hotel, obecnie dom wycieczkowy, pl. Najświętszej Marii Panny 1, z drugiej poł. XIX wieku,
  • stajnie, z drugiej poł. XIX w.

Ciekawostki[edytuj | edytuj kod]

Wambierzyce odgrywały rolę prowincjonalnego miasteczka Lutyń w filmie Wielki Szu Sylwestra Chęcińskiego. W filmie główny bohater przybywa do Lutynia pociągiem, jednakże w rzeczywistości Wambierzyce nie posiadają stacji kolejowej, a rolę stacji Lutyń odegrała stacja w pobliskiej Polanicy-Zdroju.

W miejscowości znajdują się m.in. minimuzeum regionalne i zwierzyniec.

Szlaki turystyczne[edytuj | edytuj kod]

szlak turystyczny czerwony Główny Szlak Sudecki: Przełęcz SrebrnaSłupiecKościelecŚcinawka ŚredniaWambierzyceSkalne GrzybyKarłów

szlak turystyczny niebieski Polanica-ZdrójBukowa - Borowina - Niżkowa - BatorówekSkalne GrzybyWambierzyceRadkówStroczy Zakręt

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Przypisy

  1. Wambierzyce w Banku Danych Lokalnych. Główny Urząd Statystyczny. [dostęp 2014-02-11].
  2. 2,0 2,1 Rozporządzenie Ministrów: Administracji Publicznej i Ziem Odzyskanych z dnia 12 listopada 1946 r. o przywróceniu i ustaleniu urzędowych nazw miejscowości (M.P. z 1946 r. Nr 142, poz. 262).
  3. Rejestr zabytków nieruchomych woj. dolnośląskiego. Narodowy Instytut Dziedzictwa. [dostęp 2012-09-09]. s. 82–83.

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]