Warlubie (wieś w województwie kujawsko-pomorskim)

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Ujednoznacznienie Zobacz też: Warlubie.
Warlubie
Kościół Niepokalanego Serca Maryi w Warlubiu
Kościół Niepokalanego Serca Maryi w Warlubiu
Państwo  Polska
Województwo kujawsko-pomorskie
Powiat świecki
Gmina Warlubie
Sołectwo Warlubie
Wysokość 75 m n.p.m.
Liczba ludności (2010) 2257
Strefa numeracyjna 52
Kod pocztowy 86-160
Tablice rejestracyjne CSW
SIMC 0099493
Położenie na mapie gminy Warlubie
Mapa lokalizacyjna gminy Warlubie
Warlubie
Warlubie
Położenie na mapie Polski
Mapa lokalizacyjna Polski
Warlubie
Warlubie
Ziemia 53°35′17″N 18°37′34″E/53,588056 18,626111

Warlubie (niem. Warlubien,Warlieb, kaszb. Warlëbié) – sołecka wieś kociewska o charakterze małomiasteczkowym w Polsce położona w województwie kujawsko-pomorskim, w powiecie świeckim, w gminie Warlubie[1].

W Warlubiu droga krajowa nr 91 krzyżuje się z drogami wojewódzkimi nr 214, nr 217, 238 i 391. W pobliżu wsi znajduje się węzeł autostrady A1.

Na tle obszarów wiejskich województwa, Warlubie należy zaliczyć do grupy wsi bardzo dużych – Warlubie należy do największych pod względem liczby mieszkańców wsi w województwie, w powiecie świeckim większą liczbę mieszkańców notują jedynie miasta Świecie i Nowe oraz wsie Laskowice, Osie i Pruszcz, tym samym siedziba gminy jest 6 co do wielkości miejscowością w powiecie[potrzebne źródło].

Miejscowość jest siedzibą urzędu gminy.

Liczy około 2257 mieszkańców. Posiada rozwinięty przemysł spożywczy (produkcja masła), a także drzewny (tartak)[2]. Warlubie leży przy magistrali kolejowej ŚląskPorty. Powstał tu również węzeł drogowy Warlubie autostrady A1.

W skład wsi wchodzi Osiedle Jana Pawła II. Częścią sołectwa Warlubie jest Kurzejewo[3].

Historia[edytuj | edytuj kod]

Pierwsze wzmianki o Warlubiu pochodzą z 1277 roku z przywileju Mestwina II, księcia pomorskiego. Wymieniona została tam nazwa „Warlubie” jako osada w kasztelanii nowskiej i majętności biskupa kujawskiego Alberta, nadana jeszcze przez księcia Świętopełka II Wielkiego. W czasie zaboru pruskiego osadę nazwano językiem niemieckim Warlubien, a w okresie okupacji hitlerowskiej – Warlieb. Istnienie osady przed 1277 rokiem potwierdzają odkrycia archeologiczne w postaci grobów, popielnic, mis, narzędzi i monet z różnych epok.

W okresie panowania krzyżackiego w latach 1309 – 1466 osada wchodziła do okręgu nowskiego, wójtostwa tczewskiego oraz komturostwa malborskiego. W okresie I Rzeczypospolitej od 1466 posiadłości krzyżackie przeszły na własność króla Polskiego, a w Nowem utworzono starostwo, które dzieliło się na wsie, folwarki oraz tzw. pustkowia.

Wieś należała do klucza komórskiego biskupów włocławskich. W 1773 r. we wsi było 10 domów, mieszkało w nich 169 mieszkańców. Przypuszcza się, że we wsi był krótko kościół, na jego utrzymanie przeznaczone było 8 łanów roli[4]. Współcześnie wzniesiony kościół nosi wezwanie Niepokalanego Serca Najświętszej Marii Panny.

W latach 1975-1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa bydgoskiego.

9 maja 1987, nad wsią Warlubie, doszło do usterki technicznej samolotu pasażerskiego IŁ-62M „Tadeusz Kościuszko” (rejs Warszawa – Nowy Jork), która w rezultacie doprowadziła do katastrofy lotniczej w Lesie Kabackim oraz śmierci 183 osób[5].

Etymologia[edytuj | edytuj kod]

Zdaniem językoznawcy Jerzego Maciejewskiego nazwę Warlubie należy wyprowadzać od imienia pomorskiego „Warlub”, skrótu imienia „Warcilub”[6]. Analogicznie przyjmuje Stanisław Rospond, według którego pierwszy człon tej nazwy – „Warci” jest odpowiednikiem ogólnopolskiego członu „Wroci”, z którym często łączono nazwy miejscowości. Na Pomorzu imię Warcisław było bardzo popularne. W przywileju księcia gdańskiego Mszczuja II z 1277 r. występuje „Warlube”, czyli Warlub- ia, to jest gród Warluba (Warciluba). Przez zniemczenie powstało Warlieb (Warlob)[7].

Ochrona przyrody[edytuj | edytuj kod]

Na terenie wsi znajdują się 3 pomniki przyrody, powołane w 1991 roku[8]:

Nr Nazwa Sztuk Obwód
przy powołaniu
Lokalizacja
1. lipa drobnolistna
„Bona”
1 730 cm okolice dworca PKP
2. dąb szypułkowy 2 244 i 383 cm ul. Bąkowska 42
3. aleja przydrożna
dąb szypułkowy
dąb bezszypułkowy
jesion wyniosły
klon zwyczajny
37
22
4
10
1

od 135 do 371 cm
od 310 do 382 cm
od 145 do 232
178 cm
ul. Bąkowska

Zabytki[edytuj | edytuj kod]

  • kościół parafialny z 1924,
  • neogotycki budynek Poczty Polskiej,
  • dworzec kolejowy z połowy XIX w.,
  • budynki mieszkalne przy ul. Szkolnej, Wiejskiej, Bąkowskiej oraz Dworcowej,
  • budynek Specjalnego Ośrodka Szkolno-Wychowawczego.

Obiekty sportowe[edytuj | edytuj kod]

W miejscowości znajduje się Stadion Gminny. Powstał on w 2008 roku i posiada tartanową bieżnię. Długość stadionu jest nietypowa, bo wynosi 365 m. Nietypowość wynika z powodu dofinansowania na płytę boiska, a nie bieżnię. Stadion ma spełniać funkcje piłkarskie, nie lekkoatletyczne. Do dyspozycji jest sześć torów na prostej i 4 na łukach, w pobliżu nie ma skoczni ani rzutni. Stadion zatem jest typowo piłkarski z miejscami dla 800 widzów.

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Przypisy

  1. Rozporządzenie Ministra Administracji i Cyfryzacji z dnia 13 grudnia 2012 r. w sprawie wykazu urzędowych nazw miejscowości i ich części (Dz. U. z 2013 r. poz. 200)
  2. Pomorze: Od dwóch miesięcy gotowy jest węzeł na A1. Kierowcy nie mogą z niego korzystać. W: Dziennik Bałtycki [on-line]. [dostęp 2011-03-29].
  3. Załącznik nr 8 do uchwały Rady Gminy Warlubie.... [dostęp 16 listopada 2009].
  4. Zw. Poświętne (Słownik geograficzny..., t. 12, s. 959-960).
  5. Katastrofa IŁ 62 M „Tadeusz Kościuszko”. [dostęp 2011-03-29].
  6. (J. Maciejewski, Nazwy miejscowe ziemi świeckiej i nowskiej, [w:] Dzieje Świecia nad Wisłą i jego regionu, red. K. Jasiński, t. 1, Warszawa-Toruń 1979, s. 69).
  7. Stanisław Rospond, Słownik etymologiczny miast i gmin PRL, Wrocław-Warszawa 1984, s. 413.
  8. Rozporządzenie nr 11/91 Wojewody Bydgoskiego z dnia 1 lipca 1991 roku.