Warszawa Wschodnia Osobowa

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
Warszawa Wschodnia
Warszawa Wschodnia widok od ul. Lubelskiej
Warszawa Wschodnia widok od ul. Lubelskiej
Państwo  Polska
Miejscowość Warszawa
Dzielnica/osiedle Praga-Południe
Zarządca PKP Polskie Linie Kolejowe
Oznaczenie stacji WWO
Data otwarcia 1866
Poprzednie nazwy Dworzec Brzeski
Dworzec Terespolski
Warszawa Wschodnia Osobowa
Warschau Ost
Informacje kolejowe
Liczba peronów 7 (5+2)
Liczba krawędzi
peronowych
14
Liczba torów
w ruchu pasażerskim
15
Kasy link= T
Przejścia nadziemne link= N
Przejścia podziemne link= T
Linie kolejowe
Położenie na mapie Warszawy
Mapa lokalizacyjna Warszawy
Warszawa Wschodnia
Warszawa Wschodnia
Położenie na mapie Polski
Mapa lokalizacyjna Polski
Warszawa Wschodnia
Warszawa Wschodnia
Ziemia 52°15′06″N 21°03′08″E/52,251667 21,052222Na mapach: 52°15′06″N 21°03′08″E/52,251667 21,052222
Commons Multimedia w Wikimedia Commons
Strona internetowa
Portal Portal Transport szynowy

Warszawa Wschodnia Osobowa (znana jako Dworzec Wschodni) – jeden z ważniejszych warszawskich dworców kolejowych, położony na warszawskiej linii średnicowej.

Budynek dworca położony jest w dzielnicy Praga-Południe między ulicami Kijowską a Lubelską, na zachodnim krańcu terenów stacji.

Pod względem ogólnej liczby odprawianych pociągów jest drugim dworcem Warszawy, po Dworcu Zachodnim. Wszystkie pociągi zatrzymujące się na Dworcu Centralnym i Śródmieściu (dwóch głównych dworcach stolicy – dalekobieżnym i podmiejskim) zatrzymują się również na Dworcu Wschodnim.

Historia[edytuj | edytuj kod]

Wmurowanie kamienia węgielnego pod budowę Dworca Terespolskiego, 18 maja 1866
Parowóz Friedriech Rembert przed Dworcem Terespolskim, 1866
Kamień pamiątkowy poświęcony sanitariuszkom poległym podczas bombardowań dworca we wrześniu 1939

Powstanie Dworca Wschodniego wiąże się z budową Kolei Warszawsko-Terespolskiej, w ramach której w roku 1866 oddano do użytku Dworzec Terespolski (zwany także Dworcem Brzeskim), położony mniej więcej w połowie drogi między obecnym dworcem a ul. Targową. Ten dworzec czołowy obsługiwał głównie pociągi w kierunku Brześcia i Lublina. Jako jeden z nielicznych warszawskich dworców uniknął w 1915 większych zniszczeń ze strony wycofujących się wojsk rosyjskich.

Podczas przebudowy Warszawskiego Węzła Kolejowego rozpoczętej w 1919 dworzec został przebudowany na czołowo-przelotowy i od 1933 stał się elementem warszawskiej linii średnicowej.

W pierwszych dniach września 1939 dworzec był wielokrotnie bombardowany, wielu ewakuujących się mieszkańców Warszawy zostało rannych. Pomoc niosły im warszawskie harcerki i uczennice, z których część zginęła 5 września w kolejnym bombardowaniu. Ich pamięci poświęcony jest głaz ustawiony naprzeciwko jednego z wejść do dworca od strony ul. Kijowskiej.

W 1944 dotychczasowy budynek uległ zniszczeniu. Po wojnie jego funkcje przejęły obiekty prowizoryczne, nazwane nieco na wyrost Dworcem Wschodnim.

Elementem całkowitej przebudowy tego rejonu Pragi po zakończeniu II wojny światowej była przebudowa i gruntowna modernizacja układu torowego stacji Warszawa Wschodnia. Nowy budynek dworca zaplanowano w miejscu oddalonym od dotychczasowego o ok. 200 metrów w kierunku wschodnim, co wynikało z zamiaru poprowadzenia w tamtym rejonie alei Tysiąclecia – części planowanej obwodnicy śródmiejskiej Warszawy. W odległości ok. 100 metrów od obecnego gmachu dworcowego w kierunku ul. Targowej zachował się niewielki fragment skrzydła budynku dawnego Dworca Terespolskiego, obecnie zaadaptowany na punkt skupu złomu.

Budowę, zaplanowaną początkowo na dwa lata, prowadzono w latach 1962-1969. W 1965 oddano do użytku część obsługującą ruch podmiejski z halą południową (od strony ul. Lubelskiej). Główny budynek dworca, od strony ul. Kijowskiej, z przeszkloną halą przykrytą dachem z olbrzymich kratownic, otwarto 17 stycznia 1969 roku. Przez kilka lat, aż do wybudowania Dworca Centralnego, Dworzec Wschodni był najnowocześniejszą i najbardziej reprezentacyjną budowlą tego typu w Warszawie[1] (otrzymał tytuł Mistera Warszawy). Dachy obu hal dworcowych mają nowatorską konstrukcję i ciekawą formę geometryczną. Do wystroju użyto różnokolorowych marmurów, porowatego trawertynu i betonu i zróżnicowanej fakturze, kawiarnię ozdobiła abstrakcyjna mozaika Marii Leszczyńskiej. Na dworcu zlokalizowano m.in. nowoczesną restaurację i bar samoobsługowy, księgarnię i salon fryzjerski[2]. Jednak wiele lat zaniedbania i braku remontów spowodowało fatalny stan techniczny dworca. Projektant już w połowie lat 70. alarmował, że oszczędności materiałowe do jakich został zmuszony przez władze podczas projektowania i budowy sprawiają, iż dworzec nadaje się do natychmiastowego remontu.

Zaniedbanie to sprawiło, że w rankingu przeprowadzonym podczas wakacji 2008 roku przez Gazetę Wyborczą[3][4] Dworzec Wschodni oceniono jako najgorszy spośród 23 dworców największych polskich miast (choć np. pod względem czystości i poczucia bezpieczeństwa jeszcze gorsze oceny otrzymał Dworzec Centralny). Zdaniem dziennikarzy działało tu zbyt mało kas biletowych, hol dworca był zanieczyszczony przez gołębie, a wieczorem i nocą zaciemniony jak podczas nalotów w czasie wojny. Dworzec był też zupełnie nieprzyjazny dla niepełnosprawnych. Źle oceniono estetykę dworca, toalety, poczekalnie i przechowalnie bagażu, stosunkowo dobrze – dostępność usług i połączenia komunikacyjne z miastem.

Również Najwyższa Izba Kontroli w październiku 2008 r. po kontroli przeprowadzonej na 223 dworcach kolejowych w Polsce stwierdziła, że Dworzec Wschodni był wówczas jednym z najgorszych pod względem stanu technicznego. Uznano, że był niedostosowany do obsługi osób niepełnosprawnych (bariery architektoniczne, zbyt wysokie pulpity kasowe, mało miejsca w toaletach) oraz że PKP nie zapewniały tu pasażerom wystarczającego bezpieczeństwa i pozwalały na stałe przebywanie na dworcu osób bezdomnych (w raporcie NIK znalazły się nawet zdjęcia kloszardów). Nie utrzymywały też czystości w budynku dworca (w holu stale żerowały gołębie) i terenach przyległych, a nawet stwarzały zagrożenie sanitarne (wskutek zamykania toalet)[5].

Przed Mistrzostwami Europy w Piłce Nożnej w 2012 kosztem 60 mln zł przeprowadzono remont i modernizację dworca według projektu Biura AiB. Zmodernizowano obie hale dworcowe, w dużej hali wydzielono szklanymi ścianami część kasową, usunięto stragany i prowizoryczne pawilony handlowe, zainstalowano nowoczesny system informacji dworcowej z elektronicznymi tablicami oraz monitoring, odnowiono przejścia pod peronami. Przed halą podmiejską od strony ul. Lubelskiej uruchomiono dworzec autobusowy przeniesiony z dawnego dworca PKS Stadion. Nie udało się zbudować wind i schodów ruchomych na perony oraz zadaszeń nad peronami[2].

Ruch kolejowy[edytuj | edytuj kod]

Stacja przyjmuje i wyprawia pociągi dalekobieżne, kierowane przez Warszawę Centralną i Zachodnią na południe, zachód i północny zachód kraju (w tym pociągi na Śląsk przez CMK, a także międzynarodowe pociągi w kierunku Niemiec). Dla pociągów wyprawianych z Warszawy Zachodniej w kierunku wschodnim i północnym (m.in. do Gdyni, Lublina oraz w kierunku granicy z Białorusią) oraz pociągów przejeżdżających tranzytem przez Warszawę jest stacją przelotową. Pociągi od strony Lublina jadące dalej przez linią nr 9 w kierunku Trójmiasta, zmieniają kierunek jazdy na Dworcu Wschodnim, nie przejeżdżając przez inne dworce warszawskie. Warszawa Wschodnia obsługuje także pociągi podmiejskie Kolei Mazowieckich i SKM Warszawa (obecnie linia S1, S2 oraz S3[6]).

Ruch towarowy omija Dworzec Wschodni, jest bowiem prowadzony przez stację Warszawa Gdańska. Dotyczy to jednak tylko znajdującej się na krańcu linii średnicowej, pasażerskiej części stacji. Na wschód od niej położona jest duża stacja towarowa, pełniąca funkcje stacji rozrządowej pod nazwą Warszawa Wschodnia Towarowa (spotykana jest także nazwa Warszawa Wschodnia Rozrządowa).

Przewoźnicy[edytuj | edytuj kod]

Na przystanku zatrzymują się pociągi:

PKP Intercity[edytuj | edytuj kod]

Stacja obsługuje połączenia dalekobieżne w stronę: Katowic, Rybnika (przez Częstochowę), Raciborza, Bielska Białej, Wrocławia (przez Katowice), Krakowa, Rzeszowa, Lublina, Poznania, Gdyni (przez Bydgoszcz, Gdańsk), Białegostoku, Łodzi, Wrocławia (przez Łódź), Szczecina, Świnoujścia.

Przewoźnik Trasa
PKP InterCity EIC BWE Warszawa WschodniaWarszawa ZachodniaKutnoKoninPoznań GłównyBerlin Hauptbahnhof
PKP InterCity EIC Warszawa Wschodnia – Warszawa Zachodnia – Poznań GłównyWrocław Główny
PKP InterCity EIC Warszawa Wschodnia – Warszawa Zachodnia – KatowiceWrocław Główny
PKP InterCity EIC Warszawa WschodniaWarszawa ZachodniaKatowiceWien Westbahnhof
PKP InterCity EIC Warszawa Wschodnia – Warszawa Zachodnia – KatowiceVillach Hauptbahnhof
PKP InterCity EIC Warszawa Wschodnia – Warszawa Zachodnia – KatowiceBudapest Keleti
PKP InterCity EIC Warszawa WschodniaWarszawa ZachodniaPoznań GłównySzczecin Główny
PKP InterCity EIC Warszawa WschodniaWarszawa ZachodniaKatowiceBielsko-Biała
PKP InterCity EIC Warszawa WschodniaWarszawa ZachodniaKraków GłównyZakopane
PKP InterCity EIC Warszawa WschodniaDziałdowoOlsztyn ZachodniOlsztyn Główny
PKP InterCity EIC Warszawa WschodniaWarszawa ZachodniaKutnoGdynia Główna
PKP InterCity EIC Warszawa WschodniaWarszawa ZachodniaKutnoGdynia GłównaHel
PKP InterCity EIC Warszawa WschodniaDziałdowoGdynia GłównaKołobrzeg
PKP InterCity EIC Warszawa WschodniaWarszawa ZachodniaKutnoPoznań Główny
PKP InterCity EIC Warszawa WschodniaWarszawa ZachodniaKutnoPoznań GłównyZielona Góra
Przewoźnik Trasa
PKP InterCity TLK Warszawa WschodniaWarszawa ZachodniaKutnoKoninPoznań GłównyZielona Góra
PKP InterCity TLK Warszawa Wschodnia – Warszawa Zachodnia – Poznań GłównySzczecin Główny
PKP InterCity TLK Warszawa Wschodnia – Warszawa Zachodnia – Łódź KaliskaWrocław GłównyJelenia Góra
PKP InterCity TLK Warszawa WschodniaWarszawa ZachodniaKatowiceZebrzydowice
PKP InterCity TLK Warszawa Wschodnia – Warszawa Zachodnia – KatowiceWrocław Główny
PKP InterCity TLK Warszawa Wschodnia – Warszawa Zachodnia – Kraków Główny
PKP InterCity TLK Warszawa WschodniaWarszawa ZachodniaPoznań GłównySzczecin Główny
PKP InterCity TLK Warszawa WschodniaWarszawa ZachodniaKatowiceWisła Głębce
PKP InterCity TLK Warszawa WschodniaWarszawa ZachodniaKraków GłównyZakopane
PKP InterCity TLK Warszawa WschodniaDziałdowoOlsztyn ZachodniOlsztyn Główny
PKP InterCity TLK Warszawa WschodniaWarszawa ZachodniaKutnoŚwinoujście
PKP InterCity TLK Warszawa WschodniaWarszawa ZachodniaKutnoGorzów Wielkopolski
PKP InterCity TLK Warszawa WschodniaKutnoBydgoszcz GłównaPiła Główna
PKP InterCity TLK Warszawa WschodniaWarszawa ZachodniaSkarżysko-KamiennaPrzemyśl Główny
PKP InterCity TLK Warszawa ZachodniaWarszawa WschodniaLublin
PKP InterCity TLK Warszawa ZachodniaWarszawa WschodniaLublinChełm
PKP InterCity TLK Warszawa WschodniaWarszawa ZachodniaSkarżysko-KamiennaKraków Główny
PKP InterCity TLK Warszawa WschodniaWarszawa ZachodniaRacibórz
PKP InterCity TLK Warszawa ZachodniaWarszawa WschodniaTerespol
PKP InterCity TLK Warszawa WschodniaWarszawa ZachodniaŁódź KaliskaWrocław Główny

Koleje Mazowieckie[edytuj | edytuj kod]

Przewoźnik Trasa
Koleje Mazowieckie KM1 Warszawa WschodniaWarszawa ZachodniaPruszkówŻyrardówSkierniewice
Koleje Mazowieckie KM2 Warszawa Zachodnia – Warszawa Wschodnia – Sulejówek MiłosnaMińsk Maz.Łuków
Koleje Mazowieckie KM3 Warszawa WschodniaWarszawa ZachodniaBłonieSochaczewPłock
Koleje Mazowieckie KM7 Warszawa Zachodnia – Warszawa Wschodnia – OtwockCelestynówPilawaDęblin
Koleje Mazowieckie KM8 Warszawa WschodniaWarszawa ZachodniaPiasecznoSkarżysko-Kamienna
Koleje Mazowieckie KM817 Warszawa WschodniaWarszawa ZachodniaPiasecznoGóra Kalwaria
Koleje Mazowieckie KML Warszawa Lotnisko ChopinaWarszawa WschodniaModlin

Przewozy Regionalne[edytuj | edytuj kod]

Przewoźnik Trasa
Przewozy Regionalne IR Warszawa WschodniaŁódź Kaliska
Przewozy Regionalne IR Warszawa WschodniaKatowice
Przewozy Regionalne IR Warszawa WschodniaKraków Główny
Przewozy Regionalne IR Warszawa WschodniaSzczecin Główny
Przewozy Regionalne IR Warszawa WschodniaPoznań Główny
Przewozy Regionalne IR Warszawa WschodniaZielona Góra
Przewozy Regionalne IR Warszawa WschodniaHajnówka
Przewozy Regionalne IR Warszawa ZachodniaBiałystok
Przewozy Regionalne IR Warszawa WschodniaŚwinoujście – sezon
Przewozy Regionalne IR Warszawa WschodniaJelenia Góra
Przewozy Regionalne IR Warszawa ZachodniaChełm
Przewozy Regionalne IR Warszawa WschodniaKudowa Zdrój – sezon
Przewozy Regionalne IR Poznań GłównyWarszawa WschodniaLublin
Przewozy Regionalne IR Łódź KaliskaWarszawa WschodniaTerespol

Szybka Kolej Miejska[edytuj | edytuj kod]

Przewoźnik Trasa
SKM S1 OtwockWarszawa WschodniaWarszawa ŚródmieścieWarszawa ZachodniaPruszków
SKM S2 Sulejówek MiłosnaWarszawa WschodniaWarszawa ŚródmieścieWarszawa ZachodniaWarszawa Lotnisko Chopina
SKM S3 Legionowo Piaski1LegionowoWarszawa WschodniaWarszawa Śródmieście /Warszawa Centralna² – Warszawa ZachodniaWarszawa Lotnisko Chopina

1 Wybrane kursy są wydłużone do stacji Legionowo Piaski (obecnie 3 kursy dziennie).

2 Wybrane kursy są przez Warszawę Centralną (z pominięciem stacji Warszawa Ochota, Warszawa Śródmieścia, Warszawa Powiśle, Warszawa Stadion).

Budynek dworca[edytuj | edytuj kod]

Zaprojektowany przez Arseniusza Romanowicza i Piotra Szymaniaka w latach 1956–1961 Dworzec Wschodni otrzymał formę dwubryłową, z głównym wejściem i zespołem handlowo-usługowym od strony północnej układu torowego oraz mniejszym terminalem do obsługi linii podmiejskich od strony południowej. Dworzec posiada siedem peronów typu wyspowego, numerowanych od strony głównego budynku przy ul. Kijowskiej. Perony od 1 do 4 obsługują ruch dalekobieżny, perony 6 i 7 przeznaczone są do obsługi ruchu podmiejskiego, zaś peron 5 jest uniwersalny. Perony są częściowo zadaszone i połączone trzema przejściami podziemnymi.

W latach 2010-2012 dworzec przeszedł kapitalny remont. Zachowano jedynie pierwotną konstrukcję stalową hali od ul. Kijowskiej, która została naprawiona i zabezpieczona antykorozyjnie. Zainstalowano nowe elewacje szklane, nowe podłogi z kamienia, instalacje techniczne, urządzenia sanitarne. Wyremontowany budynek dworca oddano do użytku z końcem maja 2012. Po remoncie budynek prezentuje się równie okazale jak w początkach swego istnienia.

Remontu nie wykonano na peronach (przeprowadzono jedynie drobne prace kosmetyczne), ich naprawa i przebudowa zaplanowana jest na kolejne lata.

Peron na stacji Warszawa Wschodnia

Otoczenie dworca[edytuj | edytuj kod]

Widok od ul. Kijowskiej (2009)
Panorama stacji od strony Wisły
Dworzec Warszawa Wschodnia Osobowa w okresie przebudowy (kwiecień 2012)

Niewygodne oddalenie Dworca Wschodniego od ul. Targowej wynikało z planów budowy alei Tysiąclecia, mającej stanowić część obwodnicy śródmiejskiej Warszawy (wg obecnych założeń obwodnica będzie znajdowała się dalej na wschód). Pamiątką po nich jest przedłużona i ślepa ul. Kijowska oraz zachowany pod peronami 6. i 7. dworca niedokończony tunel dla dwupasmowej ulicy wraz z linią tramwajową, której budowa była planowana na lata 2008-2011. Połączyć miała ulicę Grochowską z rondem Żaba.

W 2010 uchwalono miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego rejonu dworca[7]. Plan przewiduje m.in.:

  • przedłużenie ul. Kijowskiej na północny wschód aż do ul. Zabranieckiej oraz na południowy zachód do ul. Sokolej, z przebudową skrzyżowania z ul. Targową,
  • budowę al. Tysiąclecia z tunelem pod torami,
  • utworzenie po obu stronach dworca, od ul. Kijowskiej i Lubelskiej, placów miejskich,
  • budowę stacji metra pod placem od strony Kijowskiej,
  • przeniesienie dworca autobusowego spod stadionu na teren między ul. Lubelską a projektowaną al. Tysiąclecia,
  • wzniesienie nowych budynków mieszkalnych i usługowych wzdłuż ul. Kijowskiej oraz wokół obu placów.

Dojazd[edytuj | edytuj kod]

SKM:

  • S1 stacja Warszawa Wschodnia
  • S2 stacja Warszawa Wschodnia
  • S3 stacja Warszawa Wschodnia

autobusami:

tramwajami:

Dworzec w filmie[edytuj | edytuj kod]

W czasach swojej świetności dworzec kilkakrotnie „występował” w filmach fabularnych, m.in.

  • w komedii Tadeusza Chmielewskiego Nie lubię poniedziałku z 1971 na Dworzec Wschodni przyjechał zaopatrzeniowiec z prowincji (grany przez Jerzego Turka), który uciekając przed tłumem pasażerów pociągu podmiejskiego, jako pierwszy dopadł feralnej dla siebie taksówki.
  • na Dworzec Wschodni przyjeżdżał też teść Stefana Karwowskiego ze sprzętem do polowania i psem Ugryziem w odcinku Czterdziestolatka pt. W obronie własnej, czyli polowanie z 1977
  • w hali głównej dworca nakręcono scenę z udziałem dwóch pasażerów filmowanych przez telewizję w czasie miesięcznego zamknięcia stacji z powodu wystawy plakatów pt. „Podróż koleją skraca czas” w komedii Stanisława Barei pt. Co mi zrobisz jak mnie złapiesz z 1978
  • dworzec ten można zobaczyć także w filmie Druga młodość z 1938 roku (wysiada na nim powracająca z zagranicznych wojaży główna bohaterka filmu)
  • w pierwszym odcinku serialu Całkiem Nowe Lata Miodowe Karol i Tadziu siedzą przed Dworcem Wschodnim. Tu Tadziu chce się rzucić pod pociąg

Przypisy

  1. Jerzy S. Majewski. Piękne i zdewastowane. „Gazeta Wyborcza: Gazeta Stołeczna”. 121, s. 16, 2012-05-25. Agora (pol.). 
  2. 2,0 2,1 Spacerownik Piękne stacje linii średnicowej. [www.wyborcza.pl „Gazeta Wyborcza”], 2013-09-26. 
  3. Małgorzata Goślińska, Tomasz Haładyj, Warszawskie dworce dołujące. Gazeta Wyborcza-Stołeczna, 21.08.2008.
  4. Krzysztof Śmietana, Witamy na Wschodnim – najgorszym polskim dworcu. Gazeta Wyborcza, 22.08.2008.
  5. http://bip.nik.gov.pl/pl/bip/wyniki_kontroli_wstep/inform2007/p_07_070_200810230815021224742502/px_remote_kkt_p_07_070_200810230815021224742502_01.
  6. Na lotnisko cyklicznie. ztm.waw.pl, 2012-11-20. [dostęp 2013-02-08].
  7. Uchwała nr XCIII/2737/2010 Rady m.st. Warszawy w sprawie uchwalenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego rejonu Dworca Wschodniego. 2010-10-21. [dostęp 2011-04-14].

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]

Warszawa Wschodnia
Linia 2 Warszawa CentralnaTerespol (km linii: 4,254)
odległość: 3,908 km
Warszawa CentralnaBSicon KBHFl.svgBSicon STRq.svgBSicon STRq.svg
BSicon lBHF.svg
odległość: 7,499 km
Linia 7 Warszawa Wschodnia – Dorohusk
BSicon lBHF.svg
odległość: 4,08 km
Linia 9 Warszawa Wschodnia – Gdańsk Główny (km linii: 4,408)
odległość: 5,692 km
Warszawa PragaBSicon KBHFl.svgBSicon STRq.svgBSicon STRq.svg
BSicon lBHF.svg
odległość: 3,997 km
Linia 45 Warszawa Wschodnia – Warszawa Grochów
BSicon lBHF.svg
odległość: 1,611 km
Linia 448 Warszawa ZachodniaWarszawa Rembertów
odległość: 1,058 km
Warszawa StadionBSicon KBHFl.svgBSicon STRq.svgBSicon STRq.svg
BSicon lBHF.svg
odległość: 7,499 km
Linia 452 Warszawa Wschodnia – Warszawa Grochów
BSicon lBHF.svg
odległość: 2,810 km
Linia 901 Warszawa Wschodnia – Warszawa Antoninów (km linii: 1,789)
BSicon lBHF.svg
BSicon STRq.svgBSicon STRq.svgBSicon KBHFr.svgWarszawa Antoninów
odległość: 1,789 km