Warszawski Ruch Homoseksualny

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania

Warszawski Ruch Homoseksualny (WRH) – niezależna grupa lesbijek i gejów, której władze PRL odmówiły legalizacji jako stowarzyszenia"[1][2][3], działająca na terenie Warszawy od stycznia 1987 do lata 1988.

Założycielami byli: Waldemar Zboralski (pielęgniarz z praskiego Szpitala Kolejowego), Sławomir Starosta (student Uniwersytetu Warszawskiego) i Krzysztof Garwatowski (student Politechniki Warszawskiej). Wspierała ich grupa studentów i pracowników kilku warszawskich uczelni oraz młodzi dziennikarze prasy warszawskiej.

Na spotkaniu w dniu 24 stycznia 1987 w prywatnym mieszkaniu przy Placu Gabriela Narutowicza w Warszawie zapadła decyzja o utworzeniu oficjalnej organizacji gejów i lesbijek, a 20 marca 1988 w Milanówku pod Warszawą odbyło się zebranie założycielskie WRH z przyjęciem jego oficjalnej nazwy, statutu oraz wyborem jego władz (konieczne dla legalizacji stowarzyszenia). Na przewodniczącego grupy wybrano Waldemara Zboralskiego, a na logo[4] stowarzyszenia wybrano zmodyfikowany herb Warszawy: męski Syrenek z tarczą z napisem WRH[5]. Warszawski Ruch Homoseksualny, pod nazwą "Warsaw Homosexual Movement", został dwukrotnie umieszczony w raportach Radia Wolna Europa o niepodległych organizacjach działających w PRL, sporządzonych przez jej analityka politycznego ds Europy Środkowej, Jiří Peha w roku 1988[6] oraz w 1989[7].

Poparcie[edytuj | edytuj kod]

Do chwili złożenia dokumentów rejestracyjnych WRH prowadziło szeroko zakrojoną kampanię informacyjną w całej Polsce, do której udało się włączyć znanych dziennikarzy ówczesnej prasy, m.in. "Polityki"[8], "Przeglądu Tygodniowego"[5], "Wprost"[1], "Na Przełaj", "Radaru"[9], "Expressu Wieczornego", "Pana"[10], "Sztandaru Młodych", "Kurier Polski"[11]. W latach 1987-1988 udało się zaprezentować cele i założenia programowe WRH w kilku audycjach radiowych oraz cyklu audycji telewizyjnych (Rozmowy Intymne pod red. Halszki Wasilewskiej[1][12].

Działalnością WRH udało się zainteresować ówczesne Ministerstwo Zdrowia, które poparło działalność stowarzyszenia. Było to wynikiem deklaracji członków WRH, że włączą się czynnie w profilaktykę AIDS.

Ruch otrzymał również poparcie psychologa, prof. Mikołaja Kozakiewicza, ówczesnego prezesa Towarzystwa Rozwoju Rodziny, i grona zaprzyjaźnionych z nim intelektualistów, którzy podjęli próbę przekonania ówczesnych komunistycznych władz PRL o pożytku wynikającym z istnienia organizacji homoseksualistów. Poparcie przybrało m.in. formę listu do ówczesnego ministra spraw wewnętrznych, gen. Czesława Kiszczaka. List datowany był na 5 marca 1988[13]. List podpisali: prof. Tadeusz Kielanowski, Bolesław Popielski, Kazimierz Imieliński, Zbigniew Sternadel, prof. Bogdan Suchodolski, Stanisław Ehrlich, prof. Jan Szczepański, Artur Sandauer, Jerzy Kawalerowicz, Szymon Kobyliński, Daniel Passent[13][12][14].

Grupa otrzymała od władz warszawskiej dzielnicy Mokotów lokal przy ulicy Piaseczyńskiej na biuro, w którym odbywały się regularne spotkania i który był oficjalną siedzibą WRH[15][14].

Współpraca z innymi organizacjami LGBT[edytuj | edytuj kod]

WRH był od samego początku wspierany przez międzynarodowy ruch lesbijsko-gejowski, zrzeszony w Międzynarodowym Stowarzyszeniu Lesbijek i Gejów (ILGA). Bezpośrednią opiekę nad WRH roztoczył austriacki oddział ILGA, stowarzyszenie HOSI-Wien, którego ówczesny przedstawiciel Andrzej Selerowicz nawiązał kontakty z założycielami WRH już w 1985. HOSI-Wien wniosło za WRH opłaty członkowskie w ILGA i grupa została jej członkiem w kwietniu 1988[12][16][17]. W swej działalności WRH ściśle współpracował z innymi grupami lesbijsko-gejowskimi w Polsce – z Grupą ETAP z Wrocławia oraz FILO z Gdańska[17].

W maju 1987 członkowie WRH uczestniczyli w międzynarodowych konferencjach ILGA organizowanych w Kolonii[12][16][17] i Londynie[16][17] Warszawski Ruch Homoseksualny został formalnie zrzeszony z ILGA w 1987[18], jeszcze przed nieudaną legalizacją stowarzyszenia w Polsce. 16 kwietnia 1988 udało się zorganizować międzynarodową konferencję ILGA z udziałem delegatów organizacji gejowskich m.in. z RFN, ówczesnej NRD, Węgier, Danii, USA, Kanady, Austrii[12][16]. Było to najważniejsze wydarzenie organizacyjne do czasu ustania działalności ruchu.

Próba rejestracji[edytuj | edytuj kod]

Po wyłonieniu grupy 15 osób, sygnatariuszy-założycieli gotowych podać swoje dane osobowe do wniosku rejestracyjnego stowarzyszenia (niektóre z nich były ofiarami milicyjnej Akcji Hiacynt z lat 1985-1987), w dniu 24 marca 1988 w Wydziale Społeczno-Administracyjnym Urzędu Miasta Stołecznego Warszawy złożono dokumenty założycielskie, w tym statut WRH[12][14]. Na skutek decyzji politycznych ówczesnego ministra spraw wewnętrznych, gen. Czesława Kiszczaka, odmówiono rejestracji stowarzyszenia o nazwie "Warszawski Ruch Homoseksualny". Uzasadniano to obawami, że takie stowarzyszenie naruszałoby zasady moralności publicznej, względnie uzasadniając to obawami przed reakcją kościoła rzymskokatolickiego[2][3][17].

Zakończenie działalności[edytuj | edytuj kod]

Część sygnatariusz-założycieli WRH, wspólnie z członkami nieformalnych grup lesbijsko-gejowskich działającymi w innych miastach Polski, podjęło w 1989 roku ponownie próbę zalegalizowania wspólnej organizacji. Próba powiodła się i 23 lutego 1990 zarejestrowano ogólnopolską organizację gejów i lesbijek o nazwie Stowarzyszenie Grup Lambda[17].

Działaność Warszawskiego Ruchu Homoseksualnego opisano w następujących książkach[edytuj | edytuj kod]

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Przypisy

  1. 1,0 1,1 1,2 Piotr Gabryel. Na razie plecami do kamery. „Wprost”. Nr 25, 1988. [dostęp 2013-12-18]. 
  2. 2,0 2,1 Wiadomości z kraju: odmowa rejestracji WRH. „Polityka”, 1988-10-29. [dostęp 2013-12-18]. 
  3. 3,0 3,1 Relacja z konferencji prasowej Jerzego Urbana z dnia 10 października 1988. „Rzeczpospolita”, 1988-10-11. [dostęp 2013-12-18]. 
  4. Logo WRH. Portal Kultura Wirtualna Polska. [dostęp 2013-12-18].
  5. 5,0 5,1 Katarzyna Nazarewicz. Sekcja specjalna. „Przegląd tygodniowy”. Nr 45, 1987. [dostęp 2013-12-18]. 
  6. Jiří Pehe: Independent Movements in Eastern Europe, str. 18 (RAD BR/228) (ang.). Open Society Archives, 1988-11-17. [dostęp 2013-12-18].  Cytat: The Warsaw Homosexual Movement. Founded: Date unknown in Warsaw; has been told unofficially that it will be legalized this year as an independent association. Estimated membership: "A few hundred." Objectives: No aims stated. Leading personalities: Waldemar Zboralski.
  7. Jiří Pehe: An Annotated Survey of Independent Movements in Eastern Europe, str. 28 (RAD BR/100) (ang.). Open Society Archives, 1989-06-13. [dostęp 2013-12-18].
  8. Barbara Pietkiewicz. Co dziesiąty. „Polityka”. Nr 5, 1988-01-20. [dostęp 2013-12-18]. 
  9. Danuta Kantor-Jankowska. Kara za grzech sodomski?. „Radar”. Nr 26, 1987. [dostęp 2013-12-18]. 
  10. Andrzej Kołodziejski. Różowy trójkąt. „Pan”. Nr 2, 1987. [dostęp 2013-12-18]. 
  11. Andrzej Kołodziejski. O AIDS, ale nie tylko.... „Kurier Polski”. Nr 206, 1986. [dostęp 2013-12-18]. 
  12. 12,0 12,1 12,2 12,3 12,4 12,5 Franz Werner. Pedal in Polen. „Rosa Flieder”. Czerwiec, 1988 (niem.). [dostęp 2013-12-18]. 
  13. 13,0 13,1 Treść listu prof. Kozakiewicza do gen. Kiszczaka. [dostęp 2013-12-18].
  14. 14,0 14,1 14,2 Warszawski Ruch Homoseksualny. W: Yga Kostrzewa, Michał Minałto, Marcin Pietras, Wojciech Szot, Marcin Teodorczyk, Krzysztof Tomasik, Krzysztof Zabłocki, Marcin Pietras: HomoWarszawa, Przewodnik kulturalno-historyczny. Warszawa: Stowarzyszenie Lambda Warszawa, 2010, s. 158. ISBN 978-83-926968-1-0.
  15. Warsaw Gay Movement (Warszawski Ruch Homoseksualny). W: Yga Kostrzewa, Michał Minałto, Marcin Pietras, Wojciech Szot, Marcin Teodorczyk, Krzysztof Tomasik, Krzysztof Zabłocki, Marcin Pietras: QueerWarsaw. Historical and cultural guide to Warsaw. Warszawa: Stowarzyszenie Lambda Warszawa, 2010, s. 201-204. ISBN 83-926968-1-6. [dostęp 2013-12-18]. (ang.)
  16. 16,0 16,1 16,2 16,3 Waldemar Zboralski. Wspomnienia weterana. „Inaczej”. Nr 9, luty 1991. [dostęp 2013-12-18]. 
  17. 17,0 17,1 17,2 17,3 17,4 17,5 Andrzej Selerowicz: Leksykon kochających inaczej. Poznań: Wydawnictwo SOFTPRESS, 1993, s. 19-28. ISBN 83-900208-6-6. [dostęp 2013-12-18].
  18. Bronisław Tumiłowicz. Inny homo. „Tygodnik Argumenty”. Nr 42, 1987. [dostęp 2013-12-18]. 

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]