Warta

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
Ujednoznacznienie Ten artykuł dotyczy rzeki. Zobacz też: inne znaczenia tej nazwy.
Warta
Warta
Warta niedaleko Wronek
Lokalizacja Europa
 Polska
Źródło Kromołów, Wyżyna Krakowsko-Częstochowska
380 m n.p.m.[1]
Ujście Odra
Kostrzyn nad Odrą
12 m n.p.m.[1]
52°35′55″N 14°36′37″E/52,598611 14,610278
Długość 808,2 km
Powierzchnia zlewni 54 529 km²
Średni przepływ 195 m³/s przy ujściu
mapa
Warta w dorzeczu Odry
Warta w dorzeczu Odry
Galeria zdjęć w Wikimedia Commons Galeria zdjęć w Wikimedia Commons
Rzeki Polski
Warta w Zawierciu
Warta w okolicach Częstochowy
Warta niedaleko miejscowości Warta
Warta w Poznaniu w pobliżu mostu św. Rocha (niski stan wody)
Warta w Kostrzynie nad Odrą z mostem kolejowym w tle
Gorzów Wlkp. Członkini klubu "Morsów" po przepłynięciu rzeki o temperaturze wody 4,5 °C (277,7 K)

Warta – trzecia pod względem długości rzeka Polski, druga w pełni w jej granicach; główny, prawy dopływ Odry.

Przebieg rzeki[edytuj | edytuj kod]

Odcinek górny[edytuj | edytuj kod]

Źródła Warty znajdują się na Wyżynie Krakowsko-Częstochowskiej w Kromołowie, dawnym mieście, obecnie przyłączonym do Zawiercia. Płynie tektonicznym Obniżeniem Górnej Warty wzdłuż krawędzi Wyżyny Krakowsko-Częstochowskiej. W Częstochowie rzeka zmienia kierunek biegu na wschodni, by za miastem spotkać się z Wyżyną Wieluńską (miejsce styku z Wyż. Częstochowską), przełamując się przez nią głęboką na 70 m doliną – jest to Mirowski Przełom Warty. Pokonawszy go, łagodnie skręca na północ a w okolicach Radomska na zachód. Następnie ponownie przełamuje się przez Wyżynę Wieluńską poprzez Działoszyński Przełom Warty by nieco dalej przełamać się przez nią po raz trzeci, pokonując rozległy Łuk Załęczański i zawracając na krótko bieg o 180 stopni (na wschód). Pomiędzy miastem Warta a Skęczniewem tworzy zbiornik wodny "Jeziorsko". Opuszczając ostatecznie wyżynę, obiera kierunek północny, niezmienny do wysokości miasta Koło, gdzie skręca na zachód, mija Konin i wpływa w Pradolinę Warciańsko-Odrzańską, tym samym kończąc swój górny bieg[potrzebne źródło].

Odcinek środkowy[edytuj | edytuj kod]

W pobliżu Śremu Warta wpływa w Poznański Przełom Warty. Po przepłynięciu przez Poznań, rzeka natrafia w okolicy Obornik na przeszkodę w postaci wyższego obszaru Pojezierza Południowopomorskiego i ponownie zmienia kierunek na zachodni wpływając w Pradolinę Toruńsko-Eberswaldzką.

Odcinek dolny[edytuj | edytuj kod]

Na początku dolnego biegu rzeki, w miejscowości Santok do Warty uchodzi jej największy dopływ – Noteć. Po przepłynięciu przez Gorzów Wielkopolski, Warta wpływa w obszar, na którym został utworzony Park Narodowy Ujście Warty, po czym w Kostrzynie nad Odrą uchodzi do Odry.

Zbiornik na Warcie[edytuj | edytuj kod]

Warta w sieci międzynarodowych dróg wodnych[edytuj | edytuj kod]

Information icon.svg Osobny artykuł: Śródlądowe drogi wodne.

Warta Dolna (68,2 km, od Santoka do ujścia do Odry) jest elementem międzynarodowej drogi wodnej E70, ustalonej w 1996 r. w porozumieniu AGN (European Agreement on Main Inland Waterways of International Importance)[2].

Dorzecze Warty[edytuj | edytuj kod]

Information icon.svg Zobacz też: Dorzecze Odry.

Dopływy w kolejności od źródeł

Nazwa rzeki Dopływ Źródło Ujście Długość
(km)
Pow. zlewni
(km²)
Stradomka L Herby Częstochowa 19,5 256,8
Radomka P Blok Dobryszyce Bobry 15,0 51,4
Liswarta L Mzyki Kule 93,0 1558
Oleśnica L Wieluń Niechmirów 37,8 608
Widawka P Wzgórza Radomszczańskie
gm. Kodrąb
Jeziorko 95,8 2385
Żeglina L Złoczew Sieradz 30,0
Ner P Łódź Majdany 134,0 1866
Rgielewka P Józefowo Powiercie 35,0
Kiełbaska L Żdżenice Koło 45,0 490,9
Powa L Smaszew Rumin 44,2 369,5
Warcica P Koło Pogorzałki 20,5
Czarna Struga L Żelazków Zagórów 52,0
Meszna P jez. Powidzkie Policko 37,0 705
Wrześnica P Gniezno Samarzewo 49,0 355
Prosna L Wolęcin Modlica 216,8 4924,7
Lutynia L Korytnica Orzechowo 60,0
Maskawa P Józefowo Jaszkowo 56,4 620,8
Samica Stęszewska L Grzebienisko Rogalinek 37,8 182,7
Wirenka L Palędzie Łęczyca 17,0
Kopel[3] P między miejscowościami Sokolniki Gwiazdowskie a Puszczykowo-Zaborze Czapury 34,0 388
Strumień Junikowski L Ławica Luboń 11,7 48,4
Bogdanka L jez. Strzeszyńskie Poznań 9,0
Cybina P Iwno Poznań 41,0 213
Główna P Lednica Poznań 45,6 247
Trojanka P Puszcza Zielonka Mściszewo 20,0 147,6
Wełna P Osiniec Oborniki 118,0 2621
Samica Obornicka L jez. Kierskie Kiszewo 36,5 224,1
Sama L Batorowo Obrzycko 44,2 448,4
Oszczynica L Lubocześnica Sieraków 37,5 293,7
Obra L Stara Obra Skwierzyna 254,0 4022
Noteć P Szczecin Santok 391,3 17300
Kłodawka P jez. Karskie Wielkie Gorzów Wielkopolski 27,3
Witna P jez. Wielkie, okolice Białczyk 15,0
Postomia L jez. Postomsko Kostrzyn nad Odrą 67,0 425

Urbanizacja[edytuj | edytuj kod]

Miasta położone nad Wartą

Ciekawostki[edytuj | edytuj kod]

  • odległość od źródeł Warty do spotkania z Odrą jest większa niż Odry od jej źródeł do tego samego miejsca.
  • jeśli uwzględnić tylko długość rzeki znajdującej się na terytorium kraju, to Warta okazuje się być drugą co do długości rzeką w Polsce zaraz po Wiśle.
  • jest drugą rzeką wymienianą w hymnie Polski :
Przejdziem Wisłę, przejdziem Wartę
  • pod Gorzowem Wlkp. z Wartą krzyżuje się rurociąg "Przyjaźń".
  • nazwa miasta, w którym Warta ma swoje źródła – Zawiercie wzięła się właśnie od nazwy rzeki i określenia "za Wartą".
  • nazwa Warta jest nazwą klubów piłkarskich: Warta Poznań, która gra w II lidze polskiej; Warta Sieradz, która gra w III lidze i innych.

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Warta w Uniejowie
Warta w Uniejowie

Przypisy

  1. 1,0 1,1 Informacje o regionie wodnym Warty. [dostęp 8 maja 2009].
  2. http://www.mi.gov.pl/files/0/105/Analizapotrzebinwestycyjnych1.pdf Analiza potrzeb inwestycyjnych w zakresie żeglugi śródladowej na rzece Odrze w latach 2007-2013. Akademia Morska w Szczecinie. Instytut Inżynierii Transportu. Zakład Żeglugi Sródladowej i Gospodarki Wodnej. Szczecin 2006, str. 25
  3. Komisja Nazw Miejscowości i Obiektów Fizjograficznych: Hydronimy. Izabella Krauze-Tomczyk, Jerzy Ostrowski (oprac. red). T. 1. Cz. 1: Wody płynące, źródła, wodospady. Warszawa: Główny Urząd Geodezji i Kartografii, 2006. ISBN 83-239-9607-5.

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]

WiktionaryPl nodesc.svg
Zobacz hasło Warta w Wikisłowniku
Wikimedia Commons