Warta
| Warta | |
 Warta niedaleko Wronek |
|
| Lokalizacja | Europa Polska |
| Źródło | Kromołów, Wyżyna Krakowsko-Częstochowska 380 m n.p.m.[1] |
| Ujście | Odra Kostrzyn nad Odrą 12 m n.p.m.[1] 52°35′55″N 14°36′37″E / 52.598611111111, 14.610277777778 |
| Długość | 808,2 km |
| Powierzchnia zlewni | 54 529 km² |
| Średni przepływ | 195 m³/s przy ujściu |
 Galeria zdjęć w Wikimedia Commons |
|
| Rzeki Polski | |
Warta – trzecia pod względem długości rzeka Polski, druga w pełni w jej granicach; główny, prawy dopływ Odry.
Spis treści |
Przebieg rzeki [edytuj]
Odcinek górny [edytuj]
Źródła Warty znajdują się na Wyżynie Krakowsko-Częstochowskiej w Kromołowie, dawnym mieście, obecnie przyłączonym do Zawiercia. Płynie tektonicznym Obniżeniem Górnej Warty wzdłuż krawędzi Wyżyny Krakowsko-Częstochowskiej. W Częstochowie rzeka zmienia kierunek biegu na wschodni, by za miastem spotkać się z Wyżyną Wieluńską (miejsce styku z Wyż. Częstochowską), przełamując się przez nią głęboką na 70 m doliną – jest to Mirowski Przełom Warty. Pokonawszy go, łagodnie skręca na północ a w okolicach Radomska na zachód. Następnie ponownie przełamuje się przez Wyżynę Wieluńską poprzez Działoszyński Przełom Warty by nieco dalej przełamać się przez nią po raz trzeci, pokonując rozległy Łuk Załęczański i zawracając na krótko bieg o 180 stopni (na wschód). Opuszczając ostatecznie wyżynę, obiera kierunek północny, niezmienny do wysokości miasta Koło, gdzie skręca na zachód, mija Konin i wpływa w Pradolinę Warciańsko-Odrzańską, tym samym kończąc swój górny bieg[potrzebne źródło].
Odcinek środkowy [edytuj]
W pobliżu Śremu Warta wpływa w Poznański Przełom Warty. Po przepłynięciu przez Poznań, rzeka natrafia w okolicy Obornik na przeszkodę w postaci wyższego obszaru Pojezierza Południowopomorskiego i ponownie zmienia kierunek na zachodni wpływając w Pradolinę Toruńsko-Eberswaldzką.
Odcinek dolny [edytuj]
Na początku dolnego biegu rzeki, w miejscowości Santok do Warty uchodzi jej największy dopływ – Noteć. Po przepłynięciu przez Gorzów Wielkopolski, Warta wpływa w obszar, na którym został utworzony Park Narodowy Ujście Warty, po czym w Kostrzynie nad Odrą uchodzi do Odry.
Warta w sieci międzynarodowych dróg wodnych [edytuj]
Warta Dolna (68,2 km, od Santoka do ujścia do Odry) jest elementem międzynarodowej drogi wodnej E70, ustalonej w 1996 r. w porozumieniu AGN (European Agreement on Main Inland Waterways of International Importance)[2].
Dorzecze Warty [edytuj]
Dopływy w kolejności od źródeł
Urbanizacja [edytuj]
Miasta położone nad Wartą
- Zawiercie
- Myszków
- Częstochowa
- Działoszyn
- Sieradz
- Warta
- Uniejów
- Koło
- Konin
- Zagórów
- Pyzdry
- Śrem
- Mosina
- Puszczykowo
- Luboń
- Poznań
- Murowana Goślina
- Oborniki
- Obrzycko
- Wronki
- Sieraków
- Międzychód
- Skwierzyna
- Gorzów Wielkopolski
- Kostrzyn nad Odrą
Ciekawostki [edytuj]
- odległość od źródeł Warty do spotkania z Odrą jest większa niż Odry od jej źródeł do tego samego miejsca
- jeśli uwzględnić tylko długość rzeki znajdującej się na terytorium kraju, to Warta okazuje się być drugą co do długości rzeką w Polsce zaraz po Wiśle
- jest drugą rzeką wymienianą w hymnie Polski :
-
- Przejdziem Wisłę, przejdziem Wartę
- pod Gorzowem Wlkp. z Wartą krzyżuje się rurociąg "Przyjaźń".
- nazwa miasta, w którym Warta ma swoje źródła – Zawiercie wzięła się właśnie od nazwy rzeki i określenia "za Wartą".
- nazwa Warta jest nazwą klubu piłkarskiego Warta Poznań, który gra w I lidze polskiej
- w Czmońcu stoi wieża widokowa umożliwiająca obserwowanie rzeki
Zobacz też [edytuj]
- Nadwarciański Park Krajobrazowy
- Żerkowsko-Czeszewski Park Krajobrazowy
- Park Krajobrazowy Międzyrzecza Warty i Widawki
- Park Krajobrazowy Ujście Warty
- Park Narodowy Ujście Warty
- Załęczański Park Krajobrazowy
- zbiornik Jeziorsko
- Wielka Pętla Wielkopolski
- Sierakowski Park Krajobrazowy
Przypisy
- ↑ 1,0 1,1 Informacje o regionie wodnym Warty. [dostęp 8 maja 2009].
- ↑ http://www.mi.gov.pl/files/0/105/Analizapotrzebinwestycyjnych1.pdf Analiza potrzeb inwestycyjnych w zakresie żeglugi śródladowej na rzece Odrze w latach 2007-2013. Akademia Morska w Szczecinie. Instytut Inżynierii Transportu. Zakład Żeglugi Sródladowej i Gospodarki Wodnej. Szczecin 2006, str. 25
- ↑ Komisja Nazw Miejscowości i Obiektów Fizjograficznych: Hydronimy. Izabella Krauze-Tomczyk, Jerzy Ostrowski (oprac. red). T. 1. Cz. 1: Wody płynące, źródła, wodospady. Warszawa: Główny Urząd Geodezji i Kartografii, 2006. ISBN 83-239-9607-5.
Linki zewnętrzne [edytuj]
- Opis drogi wodnej Warty
- Warta w Słowniku geograficznym Królestwa Polskiego i innych krajów słowiańskich, Tom XIII (Warmbrun – Worowo) z 1893 r.
- Film dokumentalny o przyrodzie, zabytkach i atrakcjach nadwarciańskich w województwie łódzkim
- Rzeka Warta na Portalu Turystyki Aktywnej Ziemi Wieluńskiej
|
|||||
