Wasilij Blücher

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
Wasilij Konstantynowicz Blücher
Василий Константинович Блюхер
marsz. Wasilij Blücher
marsz. Wasilij Blücher
Marszałek Związku Radzieckiego Marszałek Związku Radzieckiego
Data i miejsce urodzenia 1 grudnia 1889
Barszczinka
Data i miejsce śmierci 9 listopada 1938
Lefortowo, Moskwa
Przebieg służby
Lata służby 19141915 (armia carska),
19171938 (RKKA)
Siły zbrojne Coat of Arms of Russian Empire.svg armia carska
Red star.svg Armia Czerwona
Stanowiska dowódca: Armii Uralskiej,
30. i 51. Dywizji Strzelców, nacz. d-ca Armii Republiki Dalekiego Wschodu,
d-ca Specjalnej Armii Dalekowschodniej (ODWA)
Główne wojny i bitwy I wojna światowa,
wojna domowa w Rosji
Odznaczenia
Order Lenina Order Lenina Order Czerwonego Sztandaru Order Czerwonego Sztandaru Order Czerwonego Sztandaru Order Czerwonego Sztandaru Order Czerwonego Sztandaru Order Czerwonej Gwiazdy Medal "20 lat Radzieckich Sił Zbrojnych" Krzyż Zasługi Wojskowego Orderu św. Jerzego (Imperium Rosyjskie) Krzyż Zasługi Wojskowego Orderu św. Jerzego (Imperium Rosyjskie)
Commons Multimedia w Wikimedia Commons
Wasilij Blücher w 1923
Opancerzona salonka Wasilija Blüchera na dziedzińcu Muzeum Historii Wojskowości w Chabarowsku

Wasilij Konstantynowicz Blücher, ros. Василий Константинович Блюхер (ur. 1 grudnia (19 listopada według kalendarza juliańskiego) 1889 w Barszczince, gubernia jarosławska, zm. 9 listopada 1938 w więzieniu Lefortowo w Moskwie) – działacz partii bolszewickiej, radziecki dowódca wojskowy, Marszałek Związku Radzieckiego (1935).

Życiorys[edytuj | edytuj kod]

Dzieciństwo i młodość[edytuj | edytuj kod]

Z pochodzenia był Rosjaninem, wywodził się z rodziny chłopskiej. Niemiecko brzmiące nazwisko było przezwiskiem jego przodka, uczestnika wojny krymskiej, nadanym mu przez dziedzica po powrocie z wojny, w nawiązaniu do nazwiska pruskiego feldmarszałka Gebharda Leberechta von Blüchera; z czasem pseudonim ten nabrał charakteru nazwiska.

Przed I wojną światową Blücher pracował jako ślusarz w Piotrogradzie i pod Moskwą, aresztowany za udział w strajku już w wieku 12 lat; w latach 1910–1913 więziony za wzywanie do strajków.

I wojna światowa[edytuj | edytuj kod]

W I wojnie światowej szeregowy, następnie podoficer. Dwukrotnie odznaczony Krzyżem Zasługi Wojskowego Orderu św. Jerzego, w styczniu 1915 ciężko ranny i zdemobilizowany w 1915. Po demobilizacji pracował jako ślusarz w Samarze i Kazaniu. Od 1916 w WKP(b). Po rewolucji lutowej 1917 wstąpił jako ochotnik do 102. pułku zapasowego w Samarze w celu prowadzenia agitacji rewolucyjnej. Został wybrany zastępcą przewodniczącego komitetu pułkowego, członkiem Samarskiej Rady Deputatów Żołnierskich. Organizator rewolucji październikowej w Samarze. W końcu października 1917 skierowany do Czelabińska jako komisarz oddziału Gwardii Czerwonej. Tam został wybrany na przewodniczącego komitetu rewolucyjnego, a w marcu 1918 przewodniczącym rady rewolucyjnej.

Dwudziestolecie międzywojenne[edytuj | edytuj kod]

Po wybuchu buntu w Korpusie Czechosłowackim dowódca okrążonych w rejonie Orienburga oddziałów Gwardii, dowódca południowo–uralskiego zgrupowania partyzanckiego (następnie Armii Uralskiej) w czasie wojny domowej w Rosji, przeprowadził legendarny rajd wzdłuż Uralu na trasie liczącej 1500 km i połączył się z siłami 3. Armii. 28 września 1918 za ten czyn był nagrodzony jako pierwszy w Rosji Sowieckiej Orderem Czerwonego Sztandaru. Następnie był dowódcą 30. i 51. Dywizji Strzelców, zastępcą dowódcy 3 Armii. Walczył na Krymie, w rejonie Pirekopa. Rozgromił wojska "białych" na Dalekim Wschodzie. W latach 1921–1922 wojenny minister, naczelny dowódca armii i członek Ludowo-Rewolucyjnego Komitetu marionetkowej Republiki Dalekiego Wschodu). W latach 1929–1938 dowódca Specjalnej Armii Dalekowschodniej (ODWA). Rozbił wojska chińskie w czasie zbrojnego konfliktu o Kolej Wschodniochińską w 1929. Następnie wysoki dowódca sowiecki: w latach 1924–1927 jako „Galin” główny doradca wojskowy Kuomintangu w Chinach, w latach 1929–1938 dowódca samodzielnej Armii Dalekowschodniej. Marszłek Związku Radzieckiego od 1935. W okresie wielkiej czystki najpierw został zmuszony do jej poparcia (przewodniczący specjalnego trybunału, który skazał Michaiła Tuchaczewskiego i innych wysokich dowódców).

Odznaczony dwukrotnie Orderem Lenina, pięciokrotnie Orderem Czerwonego Sztandaru (w obu przypadkach był pierwszą osobą, której przyznano te odznaczenia) i Orderem Czerwonej Gwiazdy.

W latach 1921–1924 członek Wszechrosyjskiego Komitetu Wykonawczego (rząd Rosji Sowieckiej), w latach 1930–1938 deputowany Rady Najwyższej I kadencji.

Aresztowanie i śmierć[edytuj | edytuj kod]

Po operacji nad jeziorem Chasan w 1938, w których straty sowieckie wyniosły mniej niż Japończyków a bitwa została uznana za zwycięstwo ZSRR[1], został aresztowany i oskarżony o udział w spisku. Podczas przesłuchań w Więzieniu Lefortowskim, gdy oprawcy Ławrientija Berii (Wsiewołod Mierkułow, Bogdan Kobułow i Boris Rodos) tłukli go na przemian stalowymi pałkami, marsz. Blücher wołał: „Stalinie! Czy słyszysz, co oni ze mną robią?” Józef Stalin nigdy jednak nie odwiedzał kazamatów NKWD, ani nie był świadkiem przesłuchań czy egzekucji. Blüchera skatowano tak bestialsko, że później zmarł z powodu odniesionych obrażeń[2].

Odznaczenia[edytuj | edytuj kod]

Przypisy

  1. http://usacac.army.mil/CAC2/cgsc/carl/download/csipubs/LP2_NomonhanJapanese-SovietTacticalCombat_1939.pdf
  2. Simon Sebag Montefiore Stalin Dwór Czerwonego Cara, Warszawa 2008, s. 278-279

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]