Wasilij Sokołowski

Wasilij Daniłowicz Sokołowski Василий Данилович Соколовский
generał-lejtnant Wasilij Sokołowski
Marszałek Związku Radzieckiego
Data i miejsce urodzenia	21 lipca 1897 Koźliki
Data i miejsce śmierci	10 maja 1968 Moskwa
Przebieg służby
Lata służby	1918–1968
Siły zbrojne	Armia Czerwona
Stanowiska	d-ca Frontu Zachodniego, d-ca grupy wojsk radzieckich w NRD, szef SG Armii Radzieckiej, I z-ca ministra obrony ZSRR
Główne wojny i bitwy	wojna domowa w Rosji, walki z Basamactwem, II wojna światowa, Wielka Wojna Ojczyźniana: bitwa pod Moskwą, bitwa o Berlin
Odznaczenia
Multimedia w Wikimedia Commons

Znaczek Poczty ZSRR z marsz. Wasilijem Sokołowskim, 1977

Wasilij Daniłowicz Sokołowski, ros. Василий Данилович Соколовский (ur. 21 lipca 1897 w Koźlikach, zm. 10 maja 1968 w Moskwie) – radziecki dowódca wojskowy, Marszałek Związku Radzieckiego (1946), dowódca Grupy Okupacyjnych Wojsk Radzieckich w Niemczech, szef Sztabu Generalnego Armii Radzieckiej, I zastępca ministra obrony ZSRR, Bohater Związku Radzieckiego (1945), deputowany do Rady Najwyższej ZSRR 2., 3., 4., 5., 6. i 7. kadencji.

Życiorys

Urodził się 21 lipca 1897 we wsi Koźliki k. Białegostoku, w rodzinie chłopskiej. W 1918 wstąpił do Armii Czerwonej Uczestniczył w wojnie domowej i wojnie polsko-bolszewickiej jako dowódca kompanii, pułku, brygady, szef sztabu dywizji. W 1921 ukończył Akademię Wojskową Robotniczo Chłopskiej Armii Czerwonej.

Od 1921 w Azji Środkowej – pomocnik szefa zarządu operacyjnego sztabu Frontu Turkiestańskiego, szef sztabu i dowódca dywizji, dowódca Grupy Wojsk Fergańskich i Samarkandzkich obwodów. Po wojnie domowej szef sztabu dywizji strzeleckiej, 5 i 9 Korpusu Armijnego (1922–1930), dowódca dywizji (1930–1934), zastępca szefa sztabu Nadwołżańskiego Okręgu Wojskowego i szef sztabu Uralskiego i Moskiewskiego Okręgu Wojskowego (1935–1941).

W 1931 wstąpił do RKP(b). Od lutego 1941 zastępca szefa Sztabu Generalnego. W czasie Wielkiej Wojny Ojczyźnianej 1941–1945 szef sztabu Frontu Zachodniego (lipiec 1941 – styczeń 1942 i maj 1942 – luty 1943), szef sztabu Kierunku Zachodniego (1942), dowódca Frontu Zachodniego (1943–1944), szef sztabu 1. Frontu Ukraińskiego (styczeń 1944 – kwiecień 1945), I zastępca dowódcy 1. Frontu Białoruskiego (kwiecień – maj 1945).

Po wojnie zastępca, a następnie od marca 1946 dowódca Grupy Okupacyjnych Wojsk Radzieckich w Niemczech i kierujący radziecką administracją wojskową w Niemczech, jednocześnie członek Rady Kontroli ZSRR ds. kierowania Niemcami (marzec 1946 – marzec 1949). Od marca 1949 I zastępca ministra obrony ZSRR. Od czerwca 1952 szef Sztabu Generalnego Armii Radzieckiej – I zastępca ministra obrony ZSRR. W latach 1960–1968 generalny inspektor w Grupie Generalnych Inspektorów Ministerstwa Obrony ZSRR. Deputowany do Rady Najwyższej ZSRR od 2. do 7. kadencji.

Jest autorem lub koedytorem wielu publikacji wojskowych, m.in. „Strategia wojenna” (1962), „Rozgrom wojsk niemiecko-faszystowskich pod Moskwą” (1964) i innych.

Zmarł 10 maja 1968 i został pochowany pod murem kremlowskim na Placu Czerwonym w Moskwie.

Awanse

• komdyw – 21 listopada 1935
• komkor – 31 grudnia 1939
• generał-lejtnant – 4 czerwca 1940
• generał-pułkownik – 13 czerwca 1942
• generał armii – 27 sierpnia 1943
• Marszałek Związku Radzieckiego – 3 lipca 1946

Odznaczenia i wyróżnienia

• Medal "Złota Gwiazda" Bohater Związku Radzieckiego (29 maja 1945)
• Order Lenina – ośmiokrotnie (1941, 1942, 1945, 1945, 1947, 1948, 1957, 1967)
• Order Rewolucji Październikowej (1968)
• Order Czerwonej Gwiazdy – trzykrotnie (1928, 1944, 1949)
• Order Suworowa I stopnia – trzykrotnie (1943, 1943, 1945)
• Order Kutuzowa I stopnia – trzykrotnie (1943, 1944, 1956)
• Medal za Obronę Moskwy
• Medal za Zdobycie Berlina
• Medal za Zwycięstwo nad Niemcami w Wielkiej Wojnie Ojczyźnianej 1941-1945
• Medal 20-lecia Zwycięstwa w Wielkiej Wojnie Ojczyźnianej 1941-1945
• Medal jubileuszowy XX-lecia Robotniczo-Chłopskiej Armii Czerwonej
• Medal jubileuszowy 30-lecia Radzieckiej Armii i Marynarki Wojennej
• Medal 40-lecia Sił Zbrojnych ZSRR
• Medal 50-lecia Sił Zbrojnych ZSRR
• Honorowa Broń ze Złotym Godłem Państwowym ZSRR (1968)
• Order Republiki (1942, Tuwińska Republika Ludowa)
• Krzyż Kawalerski Orderu Wojennego Virtuti Militari (Polska)
• Order Krzyża Grunwaldu III klasy (Polska)
• Medal za Warszawę 1939-1945 (Polska)
• Medal za Odrę, Nysę, Bałtyk (Polska)
• Order Białego Lwa I stopnia (CSSR)
• Medal Pamiątkowy Orderu Słowackiego Powstania Narodowego (CSSR)
• Złota Gwiazda Partyzancka (Jugosławia)
• Order Czerwonego Sztandaru (Mongolia)
• Złoty Order Zasług dla Ojczyzny – dwukrotnie (NRD)
• Krzyż Wielkiego Oficera Legii Honorowej (Francja)
• Komandorska Legia Zasługi (USA)
• Order Imperium Brytyjskiego (Wielka Brytania)
• I inne

Bibliografia

• B. Potyrała, H. Szczegóła – Czerwoni marszałkowie. Elita Armii Radzieckiej 1935–1991, Wyd. WSP im. Tadeusza Kotarbińskiego, Zielona Góra 1997, ISBN 83-86832-23-1
• B. Potyrała, W. Szlufik – Who is who? Trzygwiazdkowi generałowie i admirałowie radzieckich sił zbrojnych z lat 1940–1991, Wyd. WSP, Częstochowa 2001, ISBN 83-7098-662-5
• Słownik biograficzny marszałków Związku Radzieckiego, t. III, Koszalin 2004
• Mała Encyklopedia Wojskowa, t. III, s. 172, Wyd. MON, Warszawa 1971
• Encyklopedia II wojny światowej, Wyd. MON, Warszawa 1975
• (ros.) W. Jegorszyn – Feldmarszałkowie i marszałkowie, Moskwa 2000
• (ros.) K. Zalesskij – Imperium Stalina. Biograficzny słownik encyklopedyczny, Moskwa 2000
• (ros.) Radziecka Encyklopedia Wojskowa, t. IX, Moskwa
• (ros.) Wielka Encyklopedia Radziecka, t. 24, ss. 136–137, Moskwa 1969–1978
• (ros.) Wojskowy słownik encyklopedyczny, Moskwa 1986
• Василий Данилович Соколовский – Герои страны (ros.)
• Василий Данилович Соколовский – Проект ХРОНОС (ros.)
• Wyżsi dowódcy Związku Radzieckiego (ros.)