Wazowie

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
Wazowie
Vasaätten
Herb WazowieVasaätten
Kraj Polska, Szwecja
Tytuły Królowie Polski
Królowie Szwecji
Założyciel Gustaw I Waza
Ostatni przedstawiciel Polska:Jan II Kazimierz
Szwecja:Krystyna
Rok założenia 1523
Rok rozwiązania 1689
Pochodzenie etniczne szwedzka
Gałęzie polska
szwedzka

Wazowie (szw. Vasaätten) – dynastia szwedzka panująca w Królestwie Szwecji w latach 1523-1654, w Rzeczypospolitej Obojga Narodów w latach 1587-1668 oraz na Śląsku w Księstwie Opolsko-Raciborskim w latach 1645-1666 i w Księstwie Nysko-Otmuchowskim w latach 1625-1655.

Nazwa dynastii pochodzi prawdopodobnie od godła vase (pol. snopek, wiązka rózg, faszyna) znajdującego się w herbie rodu.

Historia dynastii[edytuj | edytuj kod]

Dynastia Wazów została założona przez regenta Szwecji Gustawa Wazę, syna szwedzkiego możnowładcy Eryka Johanssona, straconego w 1520 na rozkaz króla duńskiego Chrystiana II. Gustaw I objął tron w (1523).

Jego wnuk – Zygmunt III Waza został wybrany w 1587 na króla Polski, w Szwecji był zwalczany ze względu na wyznanie katolickie i w 1599 pozbawiony korony na rzecz stryja – Karola IX Sudermańskiego. Jednak synowie Zygmunta Władysław IV i Jan II Kazimierz panujący w Polsce używali nadal tytułów królów Szwecji, co było jedną z przyczyn wojen polsko-szwedzkich w XVII wieku.

Linia szwedzka panowała do abdykacji królowej Krystyny (córki Gustawa II Adolfa) w 1654 i wygasła wraz z jej śmiercią 9 kwietnia 1689. Linia polska skończyła się 16 grudnia 1672 na Janie II Kazimierzu (abdykował w 1668).

Królowie szwedzcy z dynastii Wazów (linia szwedzka)[edytuj | edytuj kod]

Herb Portret Imię Data urodzenia Data śmierci Okres panowania
Arms of the House of Vasa.svg Gustav-I-Sweden.jpg Gustaw I Waza 1496 1560 1521-1560
Arms of the House of Vasa.svg Eric XIV of Sweden.jpg Eryk XIV 1533 1577 1560-1568
Arms of the House of Vasa.svg John III of Sweden.jpg Jan III 1537 1592 1569-1592
Arms of the House of Vasa.svg Martin Kober 003.jpg Zygmunt III Waza 1566 1632 1592-1599 Szwecja
1587-1632 Polska
Arms of the House of Vasa.svg Karl IX.jpg Karol IX Sudermański 1550 1611 1604-1611
(regent 1599-1604)
Arms of the House of Vasa.svg Gustav II Adolf by Merian.jpg Gustaw II Adolf 1594 1632 1611-1632
Arms of the House of Vasa.svg Swedish queen Drottning Kristina portrait by Sébastien Bourdon stor.jpg Krystyna 1626 1689 1632-1654

Królowie polscy z dynastii Wazów (linia polska)[edytuj | edytuj kod]

Herb Portret Imię Data urodzenia Data śmierci Okres panowania
Polish House of Vasa Coa.svg Martin Kober 003.jpg Zygmunt III Waza 1566 1632 1587-1632 Polska
1592-1599 Szwecja
Polish House of Vasa Coa.svg Rubens Prince Władysław Vasa.jpg Władysław IV 1595 1648 1632-1648
Polish House of Vasa Coa.svg Schultz John II Casimir.jpg Jan II Kazimierz 1609 1672 1648-1668

Drzewo genealogiczne polskiej gałęzi rodu Wazów[edytuj | edytuj kod]

          Zygmunt III Waza
ur. 20 VI 1566
zm. 30 IV 1632
         
                                       
                                       
  Katarzyna
 ur. 19 IV 1594
 zm. 15 V 1594
Władysław IV
 ur. 9 VI 1595
 zm. 20 V 1648
Katarzyna
 ur. IX 1596
 zm. 2 VI 1597
Jan Kazimierz
 ur. 26 XII 1607
 zm. 9 I 1608
Jan II Kazimierz
 ur. 22 III 1609
 zm. 16 XII 1672
Jan Albert
 ur. 25 V 1612
 zm. 29 XII 1634
Karol Ferdynand
 ur. 13 X 1613
 zm. 9 V 1655
Aleksander Karol
 ur. 14 XI 1614
 zm. 19 XI 1634
Anna Konstancja
 ur. 20 I 1616
 zm. 24 V 1616
 
Anna Maria
 ur. 23 V 1593
 zm. 9 II 1600
    Krzysztof
 ur. 10 II 1598
 zm. 10 II 1598
    Anna Katarzyna Konstancja
 ur. 7 VIII 1619
 zm. 8 X 1651
                                       
                                       
Władysław Konstanty (Wasenau)*
 ur. ok. 1635
 zm. 19 III 1698
Zygmunt Kazimierz
 ur. 1 IV 1640
 zm. 9 VIII 1647
Maria Anna Izabela
 ur. 8 I 1642
 zm. 7 II 1642
  Maria Anna Teresa
 ur. 2(?) VII 1650
 zm. 1 VIII 1651
Jan Zygmunt
 ur. 6 I 1652
 zm. 20 II 1652
Maria Katarzyna*(?)
 ur. po 1669
 zm. po 12 XII 1672

Opracowanie na podstawie: Z. Wdowiszewski, Genealogia Jagiellonów i Domu Wazów w Polsce, Kraków 2005, cz. II: Genealogia Domu Wazów w Polsce, s.215-245.

Królowie polscy 1506-1668 (uproszczone drzewo genealogiczne ostatnich Jagiellonów i Wazów polskich)[edytuj | edytuj kod]

Zygmunt I Stary
król Polski 1506-1548
Jagiellonowie
żona od 1518 Bona Sforza
królowa Polski 1518-1556
|
| | |
Zygmunt II August
król Polski 1548-1572

(koronowany 1529)
Anna Jagiellonka
królowa Polski 1575-1596
Katarzyna Jagiellonka
królowa Szwecji 1569-1583
narzeczony Henryk III Walezy
król Polski 1573-1574
mąż od 1576 Stefan Batory
król Polski 1576-1586
mąż od 1562 Jan III Waza
król Szwecji 1569-1592
Wazowie
|
|
Zygmunt III Waza
król Polski 1587-1632
żona(1) od 1592 Anna Habsburżanka
królowa Polski 1592-1598
------
żona(2) od 1605 Konstancja Habsburżanka
królowa Polski 1605-1631
|
| |
Władysław IV Waza
król Polski 1632-1648
Jan II Kazimierz
król Polski 1648-1668

Książęta Vasa[edytuj | edytuj kod]

W 1829 roku nazwisko i tytuł księcia Vasa otrzymał od cesarza Franciszka II Gustaw von Holstein-Gottorp, syn zdetronizowanego króla Szwecji Gustawa IV Adolfa. Ostatnią, osobą która nosiła ten tytuł była Karola, królowa Saksonii.

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]