Wda (rzeka)

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
Ujednoznacznienie Ten artykuł dotyczy rzeki w Polsce, dopływu Wisły. Zobacz też: Wda – wieś w województwie pomorskim, w powiecie starogardzkim, w gminie Lubichowo.
Wda
Wda
Most kolejowy na Wdzie w okolicach Świecia
Lokalizacja Europa
 Polska
Źródło Krążno okolice Osławy-Dąbrowy
146 m n.p.m.
54°05′57″N 17°36′34″E/54,099167 17,609444
Ujście Wisła
Świecie
23,1 m n.p.m.
53°24′42″N 18°28′45″E/53,411667 18,479167
Długość 198 km
Powierzchnia zlewni 2325 km²
Największe dopływy Niechwaszcz, Trzebiocha
Średni przepływ 6,52 m³/s (przy ujściu)
Szlak
RiverIcon-SmallLakeSpring.svg 198,0 Jezioro Krążno
146 m n.p.m.
RiverIcon-SmallLake.svg 195,0 Jezioro Wieckie
RiverIcon-SmallLake.svg 187,3 Jezioro Fiszewo
RiverIcon-SmallLake.svg 183,0 Jezioro Lubiszewskie
RiverIcon-City.svg 179,0 Lipusz
RiverIcon-SmallLake.svg 169,7 Jezioro Schodno
RiverIcon-AffluentL.svg 166,2 Trzebiocha
RiverIcon-SmallLake.svg 160,5 Jezioro Słupinko
RiverIcon-SmallLake.svg 160,4 Jezioro Radolne
RiverIcon-SmallLake.svg 157,0 Jezioro Wdzydze
RiverIcon-City.svg 151,0 Borsk
RiverIcon-AffluentL.svg 150,0 Kanał Wdy
RiverIcon-City.svg 147,0 Bąk
RiverIcon-City.svg 139,5 Wojtal
RiverIcon-AffluentL.svg 135,1 Studzienicka Struga
RiverIcon-AffluentR.svg 131,0 Niechwaszcz
RiverIcon-City.svg 130,0 Czarna Woda
RiverIcon-City.svg 87,0 Wda
RiverIcon-AffluentL.svg 77,6 Kałębnica
RiverIcon-AffluentR.svg 75,1 Święta Struga
RiverIcon-City.svg 69,0 Łuby
RiverIcon-City.svg 62,2 Błędno
RiverIcon-City.svg 50,0 Stara Rzeka
RiverIcon-City.svg 41,8 Tleń
RiverIcon-AffluentR.svg 41,8 Prusina
RiverIcon-SmallLake.svg 41,0 Jezioro Żurskie
RiverIcon-City.svg 34,5 Wałkowiska
RiverIcon-City.svg 32,0 Żur
RiverIcon-SmallLake.svg 26,0 Jezioro Gródkowskie
RiverIcon-City.svg 11,5 Wyrwa
RiverIcon-AffluentR.svg 11,5 Struga Wyrwa
RiverIcon-City.svg 8,0 Świecie
RiverIcon-estuary.svg 0 Wisła
Świecie Dolina Fordońska
23 m n.p.m.
Galeria zdjęć w Wikimedia Commons Galeria zdjęć w Wikimedia Commons
Rzeki Polski

Wda (inaczej Czarna Woda, niem. Schwarzwasser) – rzeka w północnej Polsce, lewy dopływ Wisły.

Długość rzeki wynosi 198 km, a powierzchnia dorzecza 2325 km²[1]. Ma początek na Równinie Charzykowskiej gdzie wypływa z jeziora Krążno w pobliżu wsi Osława-Dąbrowa koło Bytowa. Przepływa przez tzw. kaszubską wielką wodę (jeziora Wdzydze, Gołuń, Radolne, Słupinko i Jelenie). Następnie płynie przez Bory Tucholskie. Uchodzi do Wisły w okolicach Świecia.

Kajaki na Wdzie.
Wda na Górskim Moście zaraz za śluzą

Jest rzeką o charakterze nizinnym. Dno rzeki jest piaszczyste, z licznie występującymi głazami narzutowymi w korycie. Rzeka silnie meandruje, przerzucając swoje wody z jednej strony doliny na drugą. Ze względu na swą zmienność (od górskiego potoku do szerokiej, wolno płynącej rzeki), zakola, często wysokie a miejscami urwiste, zalesione brzegi oraz przełomy, stanowi jeden z najbardziej atrakcyjnych w kraju szlaków kajakowych. Organizowany jest tu na przełomie stycznia i lutego Ogólnopolski Zimowy Spływ Kajakowy.

Nazwa "Czarna Woda", funkcjonująca również w niemieckiej tradycji nazewniczej, wzięła się prawdopodobnie od koloru wód rzeki: ciemnych, a czasami wręcz czarnych. Na zabarwienie wód wpływ miały (lub mieć mogły) takie czynniki, jak zabagnione brzegi, ilość związków mineralnych niesionych przez wodę, a także dopływ ścieków ze smolarni, istniejących nawet do XIX wieku w przyległych do rzeki wsiach i przysiółkach.

Na Wdzie znajduje się 5 elektrowni wodnych:w Wojtalu, we Wdeckim Młynie, w Żurze, Gródku oraz Kozłowie.

Ochrona przyrody[edytuj | edytuj kod]

Ponad 30% długości rzeki Wdy leży na obszarach objętych ochroną przyrody. Są to tereny parków krajobrazowych i rezerwatów przyrody:

Przypisy

  1. Choiński A. 2002. Rzeki Borów Tucholskich. [W:] Park Narodowy Bory Tucholskie na tle projektowanego rezerwatu biosfery (red. Banaszak J., Tobolski K.). Homini, Charzykowy: 139-150.

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Roman. Janusiewicz: Wda: Lipusz-Świecie: szlak kajakowy: 1:60 000 = Wda Stromabwärts = Wda river fairway. Wrocław: Wydawnictwo Kartograficzne Eko-Graf, 2005. ISBN 83-86645-68-7.
  • Przemysław. Jujka: Bory Tucholskie : informator krajoznawczy: mapa turystyczna : 1:75 000. Warszawa: Wydawnictwo "Demart" Wp. z o.o., 2006. ISBN 83-74271-18-3.

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]