Wdecki Park Krajobrazowy

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Wdecki Park Krajobrazowy
Logo parku
Logo parku
Położenie gminy: Cekcyn, Śliwice, Drzycim, Jeżewo, Lniano, Osie, Warlubie
Data utworzenia 16 lutego 1993
Powierzchnia 237,86 km²
Otulina 46,09 km²
Liczba rezerwatów 5
Położenie na mapie Polski
Położenie na mapie Polski
Położenie na mapie Polski
Mapa lokalizacyjna Polski
Wdecki Park Krajobrazowy
Wdecki Park Krajobrazowy
Ziemia 53°36′53″N 18°18′07″E/53,614722 18,301944Na mapach: 53°36′53″N 18°18′07″E/53,614722 18,301944
Galeria zdjęć w Wikimedia Commons Galeria zdjęć w Wikimedia Commons
Oficjalna strona
Portal Portal Ochrona środowiska
Położenie parku na mapie województwa kujawsko-pomorskiego[1]
Jezioro Mukrz w Tleniu

Wdecki Park Krajobrazowy – jeden z młodszych polskich parków. Został utworzony na mocy Rozporządzenia Nr 52/93 Wojewody Bydgoskiego z dnia 16 lutego 1993 r. Położony na Pojezierzu Południowopomorskim, w środkowo-wschodniej części Borów Tucholskich, w dorzeczu rzeki Wdy i jej dopływów Prusiny, Ryszki i Sobińskiej Strugi. Pod względem administracyjnym Wdecki Park Krajobrazowy znajduje się w całości na obszarze województwa kujawsko-pomorskiego. Swoim zasięgiem obejmuje dwa powiaty: świecki, w tym gminy Drzycim, Jeżewo, Lniano, Osie i Warlubie oraz powiat tucholski, w tym gminy Cekcyn i Śliwice (łącznie 7 gmin). Ok. 70% powierzchni parku leży na terenie Gminy Osie. Siedziba Zarządu Wdeckiego Parku Krajobrazowego znajduje się w Osiu.

Historia[edytuj | edytuj kod]

Po wybudowaniu elektrowni wodnej w Żurze w 1930 r. w wyniku spiętrzenia Wdy i zalania ujściowych odcinków jej dopływów powstał Zbiornik Żurski o powierzchni 440 ha. Spowodowało to podniesienie poziomu wody i połączenie rzeki Wdy z dwoma zalanymi obniżeniami terenu, tj. obecnymi jeziorami Wierzchy i Mukrza. W ten sposób na Zalewie Żurskim powstały liczne, malownicze wyspy. Najbardziej znana z nich to Madera[2].

Po spiętrzeniu Wdy, ekosystem tego fragmentu Borów Tucholskich uległ zmianie. Stał się siedliskiem nowych gatunków roślin i zwierząt. Dzięki temu obszar ten zwiększył swoje walory turystyczne, zwłaszcza pod względem turystyki wodnej.

Park został utworzony dnia 16 lutego 1993 na podstawie Rozporządzenia Nr 52/93 Wojewody Bydgoskiego z dnia 16.02.1993 r. w sprawie powołania Wdeckiego Parku Krajobrazowego

Flora[edytuj | edytuj kod]

Lasy stanowią ok. 60% powierzchni parku. W zdecydowanej większości są to zbiorowiska boru świeżego, z przewagą drzewostanu w postaci sosny zwyczajnej i brzozy brodawkowatej. Na szczególną uwagę wśród rozległych borów sosnowych zasługuje kępa dąbrowy z największym w Europie Środkowej skupiskiem jarzębu brekinii. Licznie reprezentowany jest także bór chrobotkowy oraz bór bagienny. W wyniku działalności człowieka las niegdyś o charakterze puszczańskim przekształcił się w typowy bór. Mimo tego w dolinach rzek i strumieni, na stromych zboczach rzecznych, w zagłębieniach pozostających stale pod wpływem wód powierzchniowych i gruntowych zachowały się lasy liściaste oraz niezwykle rzadkie torfowiska źródliskowe.

Na terenie Wdeckiego Parku Krajobrazowego występuje wiele interesujących gatunków roślin, m.in. pozostałości szaty roślinnej schyłku okresu lodowcowego:

Runo leśne pokrywają unikatowe, chronione gatunki roślin, np.:

oraz wyjątkowo rzadkie porosty, np.:

Spotykane są również cenne gatunki roślin wpisane do Czerwonej Księgi, np.

Od niedawna do listy rzadko spotykanych roślin występujących na terenie parku dopisano arcydzięgiel litwor Gatunek pod ochroną.svg – spotykany głównie na terenach górzystych, m.in. w Sudetach i Karpatach.

Fauna[edytuj | edytuj kod]

Zróżnicowanie ekosystemu sprzyja występowaniu rzadkich, nawet w skali kraju, gatunków zwierząt.

Ryby[edytuj | edytuj kod]

W bogatej faunie występują ryby, m.in.:

Płazy[edytuj | edytuj kod]

Na terenie Wdeckiego Parku Krajobrazowego żyje poza tym 13 gatunków płazów, m.in.:

Gady[edytuj | edytuj kod]

Wyróżniono 5 gatunków chronionych gadów:

Ptaki[edytuj | edytuj kod]

Posusz nad jeziorem Miedzno, miejsce bytowania bielika

Obszary podmokłe i bagniste stanowią dobre siedlisko dla wielu gatunków ptaków. Na terenie parku występuje 149 gatunków, z czego pod ochroną jest 113, w tym:

Ssaki[edytuj | edytuj kod]

Spośród 42 gatunków ssaków żyjących na terytorium Wdeckiego Parku Krajobrazowego, 16 objętych jest ochroną. Są to między innymi:

Bory sosnowe zasiedlane są przez stosunkowo niewielką liczbę zwierząt kręgowych. Schronienie dla saren, jeleni, danieli i dzików stanowią więc lasy liściaste i mieszane.

Pomniki przyrody[edytuj | edytuj kod]

Natura nieożywiona[edytuj | edytuj kod]

Nr Opis Zdjęcie
249 W bliskim sąsiedztwie Wdeckiego Parku Krajobrazowego, na terenie gminy Drzycim, w okolicach miejscowości Leosia znajduje się Kamień św. Wojciecha, zwany również Diabelcem. Jest to jeden z największych głazów narzutowych na Pomorzu. Mierzy 24,5 m w obwodzie[4]. W wykazie zinwentaryzowanych pomników przyrody figuruje pod numerem 249. Głaz leży w obrębie administracyjnym Nadleśnictwa Osie, ale prawnie jest własnością Skarbu Państwa. Kamien Sw Wojciecha Leosia 2007.JPG
473 Głaz narzutowy w Tleniu na terenie gminy Osie. Znajduje się w odległości kilku metrów od linii kolejowej nr 215, tuż za mostem kolejowym nad Wdą, na prawym brzegu Zalewu Żurskiego. W wykazie zinwentaryzowanych pomników przyrody figuruje pod numerem 473. Głaz leży w obrębie administracyjnym Dyrekcji Okręgowych Kolei Państwowych w Gdańsku, ale prawnie jest własnością Skarbu Państwa. Głaz narzutowy w Tleniu.JPG

Obiekty architektoniczne[edytuj | edytuj kod]

Most kolejowy w Leosi.

Nad rzeką Wdą, w okolicach wsi Leosia znajduje się betonowo-ceglany most kolejowy o wysokości ok. 27 m oraz punkt widokowy[5].

Rezerwaty przyrody na terenie parku[edytuj | edytuj kod]

Rezerwaty przyrody na obszarach mających według planu znaleźć się na terenie parku[6][edytuj | edytuj kod]

Zespoły przyrodniczo-krajobrazowe na terenie parku[edytuj | edytuj kod]

Dolina Rzeki Sobińska Struga

Turystyka[edytuj | edytuj kod]

"Witacz" przy wjeździe na teren parku od strony wschodnie, przy DK238
Skrzyżowanie szlaków turystycznych w Starej Rzece

Ze względu na obecność rzeki Wdy oraz licznych jezior, obszar Wdeckiego Parku Krajobrazowego jest rozwinięty turystycznie, najbardziej w zakresie turystyki wodnej. Poza tym, na terenie parku zostały wytyczone następujące szlaki piesze lub rowerowe:

  1. szlak turystyczny czerwony "Stu z nieba"
  2. szlak turystyczny czerwony im. Z. Zyglera
  3. szlak turystyczny żółty "Piętaszków"
    • długość: 4,5 km
    • przebieg: Tleń – Jezioro Wierzchy – Tleń
  4. szlak turystyczny żółty "Hoffmana"
  5. szlak turystyczny niebieski "Wszędołazów"
  6. szlak turystyczny niebieski "Partyzantów Armii Krajowej"
  7. szlak turystyczny niebieski "Harcerzy Światowida"
Jezioro Piaseczno
  1. szlak turystyczny zielony "Cisów Staropolskich"
  2. szlak turystyczny zielony Szlak łącznikowy
    • długość: 4 km
    • przebieg: Osieszlak turystyczny czerwony szlak Z. Zyglera
  3. szlak turystyczny czarny "Ścieżynka Zagłoby"

Przypisy

  1. Na podstawie mapy z bibliografii, pkt.4
  2. Madera w Google Maps
  3. Gatunek pod ochroną.svg – gatunek pod ochroną
  4. http://www.murki.pl/ppm.skaly.acs Przypis 2
  5. Most znajduje się w bliskim sąsiedztwie Wdeckiego Parku Krajobrazowego, lecz poza jego administracyjnymi granicami.
  6. Formy ochrony przyrody. Wdecki Park Krajobrazowy. [dostęp 2010-05-09].

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]