Wega
| Ten artykuł od 2011-08 wymaga uzupełnienia źródeł podanych informacji. Informacje nieweryfikowalne mogą zostać zakwestionowane i usunięte. Aby uczynić artykuł weryfikowalnym, należy podać przypisy do materiałów opublikowanych w wiarygodnych źródłach. |
Współrzędne:
18h36m56,34s; +38°47'01,30"
| Wega | |
| α Lyrae | |
Wega |
|
| Dane obserwacyjne (J2000) | |
| Gwiazdozbiór | Lutnia |
| Rektascensja | 18h 36m 56,34s |
| Deklinacja | +38° 47' 01,3" |
| Odległość | 25,3 ly (7,8 pc) |
| Charakterystyka fizyczna | |
| Rodzaj gwiazdy | gwiazda ciągu głównego |
| Typ widmowy | A0Va |
| Masa | 2,11 M☉ |
| Promień | 2,26 × 2,78 R☉ |
| Okres obrotu | 12,5 h |
| Wiek | 3,86–5,72×108 |
| Jasność obserwowana | 0,03m |
| Jasność absolutna | 0,58m |
| Alternatywne oznaczenia | |
| Fidis, Harp Star HD 172167, HR 7001, Lucida Lyrae, 3 Lyr, GJ 721, BD +38°3238, GCTP 4293.00, LTT 15486, SAO 67174, HIP 91262 |
|
Wega (alfa Lyrae, α Lyr) – najjaśniejsza gwiazda w gwiazdozbiorze Lutni, piąta co do jasności gwiazda nieba, a trzecia na niebie północnym (wielkość gwiazdowa: +0,03m). Odległa od Słońca o 25,3 lat świetlnych. Nazwa gwiazdy pochodzi z arabskiego i znaczy „pikujący orzeł”.
Wraz z Deneb i Altair tworzy tzw. trójkąt letni.
Spis treści |
Właściwości fizyczne [edytuj]
Wega jest 47 ± 3 razy jaśniejsza od Słońca, ma od niego ponad dwukrotnie większą masę i prawie 3 razy większą średnicę. Należy ona do typu widmowego A0 Va i jest gwiazdą ciągu głównego (zob. diagram Hertzsprunga-Russella). Temperatura jej powierzchni sięga 9600 ± 180K. Wega jest gwiazdą bardzo szybko rotującą – na jeden obrót wokół własnej osi potrzebuje ok. 12,5 godziny. Tak prędka rotacja powoduje duże spłaszczenie biegunowe.
Astronomowie dzięki satelicie IRAS od 1983 roku wiedzą, że gwiazdę otacza dysk zimnego (ok. -180 °C) pyłu. Złożona struktura dysku, z wyraźną wewnętrzną granicą, stanowi silną sugestię że Wega posiada układ planetarny. Jak dotąd jednak żadne planety nie zostały zaobserwowane. Obserwacje z użyciem koronografu z 2005 roku ograniczają maksymalną masę ciał okrążających Wegę do 5-10 mas Jowisza.
Obserwacje [edytuj]
Wega była pierwszą sfotografowaną gwiazdą. Miało to miejsce 17 lipca 1850 roku. Jej dagerotyp otrzymano po stusekundowym naświetlaniu w obserwatorium Uniwersytetu Harvada Była też pierwszą gwiazdą, której widmo zostało zarejestrowane (1872). W związku z tym, że wielkość gwiazdowa Wegi jest bardzo bliska 0, amatorzy astronomii (a kiedyś również zawodowcy) używają jej do kalibracji instrumentów fotometrycznych.
Wega jako gwiazda polarna [edytuj]
12 000 lat p.n.e. Wega leżała na północnym biegunie nieba, tzn. miała stałe położenie na niebie (tak jak teraz Gwiazda Polarna). Odległość między Wegą i biegunem była jednak dziewięciokrotnie większa niż dzisiejsza odległość między biegunem i Gwiazdą Polarną.[1]Przez tysiąclecia zmieniała ona swe położenie względem bieguna na skutek precesji osi ziemskiej, a około roku 14000 n.e. ponownie stanie się gwiazdą biegunową.
Wega w fikcji [edytuj]
W książce Carla Sagana "Kontakt" z układu planetarnego tej gwiazdy odebrano sygnał od pozaziemskiej cywilizacji. Na podstawie książki powstał film pod tym samym tytułem w reżyserii Roberta Zemeckisa.
Przypisy
- ↑ Joachim Ekrutt: Gwiazdy i planety. Wyd. V. 2005, s. 145. ISBN 83-7079-770-9.
Bibliografia [edytuj]
- Encyklopedia Wszechświata, Praca zbiorowa, Wydawnictwo Naukowe PWN SA, Warszawa 2006, ISBN-978-83-01-14484-5
- Jan Desselberger, Jacek Szczepanik, Tablice astronomiczne,Wydawnictwo „PARK“, Bielsko-Biała,2002, ISBN-83-7266-156-1,
- Paul Mourdin, Tajemnice Wszechświata, Wydawnictwo „Albatros“ A. Kuryłowicz, Warszawa,2010,ISBN-978-7659-067-7
- Mark A. Garlick, Wielki atlas kosmosu,Wydawnictwo Buchmann 2006, ISBN-978-61048-72-5,
Zobacz też [edytuj]
- lista gwiazd w gwiazdozbiorze Lutni
- lista najjaśniejszych gwiazd w poszczególnych gwiazdozbiorach
- lista najjaśniejszych gwiazd według jasności wizualnej
Linki zewnętrzne [edytuj]