Wega
 |
Ten artykuł od 2011-08 wymaga uzupełnienia źródeł podanych informacji. Informacje nieweryfikowalne mogą zostać zakwestionowane i usunięte. Aby uczynić artykuł weryfikowalnym, należy podać przypisy do materiałów opublikowanych w wiarygodnych źródłach. |
Współrzędne: 
18h36m56,34s; +38°47'01,30"
| Wega | |
| α Lyrae | |
 Wega |
|
| Dane obserwacyjne (J2000) | |
| Gwiazdozbiór | Lutnia |
| Rektascensja | 18h 36m 56,34s |
| Deklinacja | +38° 47' 01,3" |
| Odległość | 25,3 ly (7,8 pc) |
| Charakterystyka fizyczna | |
| Rodzaj gwiazdy | gwiazda ciągu głównego |
| Typ widmowy | A0Va |
| Masa | 2,11 M☉ |
| Promień | 2,26 × 2,78 R☉ |
| Okres obrotu | 12,5 h |
| Wiek | 3,86–5,72×108 |
| Jasność obserwowana | 0,03m |
| Jasność absolutna | 0,58 m |
| Alternatywne oznaczenia | |
| Fidis, Harp Star HD 172167, HR 7001, Lucida Lyrae, 3 Lyr, GJ 721, BD +38°3238, GCTP 4293.00, LTT 15486, SAO 67174, HIP 91262 |
|
Wega (alfa Lyrae, α Lyr) – najjaśniejsza gwiazda w gwiazdozbiorze Lutni, piąta co do jasności gwiazda nieba, a trzecia na niebie północnym (wielkość gwiazdowa: +0,03m). Odległa od Słońca o 25,3 lat świetlnych.
Wraz z Deneb i Altair tworzy tzw. trójkąt letni.
Spis treści |
[edytuj] Właściwości fizyczne
Wega jest 47 ± 3 razy jaśniejsza od Słońca, ma od niego ponad dwukrotnie większą masę i prawie 3 razy większą średnicę. Należy ona do typu widmowego A0 Va i jest gwiazdą ciągu głównego (zob. diagram Hertzsprunga-Russella). Temperatura jej powierzchni sięga 9602 ± 180K. Wega jest gwiazdą bardzo szybko rotującą - na jeden obrót wokół własnej osi potrzebuje ok. 12,5 godziny. Tak prędka rotacja powoduje duże spłaszczenie biegunowe.
Astronomowie dzięki satelicie IRAS wiedzą od lat osiemdziesiątych XX wieku, że gwiazdę otacza dysk zimnego (ok. -180 °C) pyłu. Złożona struktura dysku, z wyraźną wewnętrzną granicą, stanowi silną sugestię że Wega posiada układ planetarny. Jak dotąd jednak żadne planety nie zostały zaobserwowane. Obserwacje z użyciem koronografu z 2005 roku ograniczają maksymalną masę ciał okrążających Wegę do 5-10 mas Jowisza.
[edytuj] Obserwacje
Wega była pierwszą sfotografowaną gwiazdą. Miało to miejsce 17 lipca 1850 roku, w Harvard Observatory. Była też pierwszą gwiazdą, której widmo zostało zarejestrowane (1872). W związku z tym, że wielkość gwiazdowa Wegi jest bardzo bliska 0, amatorzy astronomii (a kiedyś również zawodowcy) używają jej do kalibracji instrumentów fotometrycznych.
[edytuj] Wega jako gwiazda polarna
12 000 lat p.n.e. Wega leżała na północnym biegunie nieba, tzn. miała stałe położenie na niebie (tak jak teraz Gwiazda Polarna). Przez tysiąclecia zmieniała ona swe położenie względem bieguna na skutek precesji osi ziemskiej, a około roku 14000 n.e. ponownie stanie się gwiazdą biegunową.
[edytuj] Wega w fikcji
W książce Carla Sagana "Kontakt" z układu planetarnego tej gwiazdy odebrano sygnał od pozaziemskiej cywilizacji. Na podstawie książki powstał film pod tym samym tytułem w reżyserii Roberta Zemeckisa.
[edytuj] Zobacz też
[edytuj] Linki zewnętrzne
