Whistleblower

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Kobieta protestująca przeciwko uciszaniu "gwizdkowych" donoszących na temat nieprawidłowości w bankach (demonstracja Occupy Wall Street, 17 września 2011).
Wikimedia Commons

Whistleblower (z ang. „gwizdkowy, dmuchający w gwizdek”), sygnalista, demaskator – ten, który bije na alarm [styl do poprawy] lub zdradza konspirację. Jest to termin znany i stosowany w Wielkiej Brytanii, USA, Kanadzie, Australii, Nowej Zelandii, Afryce Południowej.

Whistleblower bierze na siebie uwrażliwienie opinii publicznej na malwersacje, akty korupcji czy pogwałcenia prawa w jednostkach budżetowych i urzędach administracji państwowej, w których pracuje. Chodzi tu o zjawisko specyficznego donosicielstwa. Polega ono na tym, że określeni pracownicy informują osoby odpowiedzialne za sprawy etyczne i dyscyplinarne o nieuczciwości, nierzetelności lub złamaniu kodeksu etycznego czy prawa przez innych pracowników. Wiąże się to z mobbingiem, dlatego że osoby te (nazywane czasem sygnalistami) mają problemy w swoim środowisku pracy, są nierzadko prześladowane, poniżane przez współpracowników.

Na Zachodzie, zwłaszcza w Stanach Zjednoczonych i w Australii, istnieją instytucje, które chronią takie osoby. W USA jest to organizacja, która nazywa się National Whistleblower Center. Instytucja ta działa we wszystkich stanach i zajmuje się lobbingiem w celu ochrony osób informujących na przykład o fakcie korupcji.

Sarbanes-Oxley Act z 2002 terminem whistleblowers nazywa pracowników publicznie notowanych spółek, uczestniczących w śledztwie w sprawie oszustw w tych spółkach. Zapewnia im ochronę prawną przed zemstą ze strony menadżerów (grzywna lub nawet 10 lat więzienia).

W 2002 za działalność tego rodzaju tygodnik Time przyznał tytuł Człowieka Roku pracownicom FBI, Worldcomu i Enronu.

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • J. Marciniak: Przeciwdziałanie dyskryminacji w zatrudnieniu. Jak w praktyce zwalczać mobbing i inne formy dyskryminacji, WP ALPHA pro Sp. z o.o., s. 22 cyt. za: Publikacja Fundacji Batorego (materiały z seminarium: Przeciw korupcji, 19.02.2003).
  • Dr Małgorzata Sidor-Rządkowska, cyt. za: Ibidem, s.74