Wiązowna

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Wiązowna
Herb
Herb Wiązowny
Kościół pw. św. Wojciecha
Kościół pw. św. Wojciecha
Państwo  Polska
Województwo mazowieckie
Powiat otwocki
Gmina Wiązowna
Liczba ludności 980
Strefa numeracyjna (+48) 22
Kod pocztowy 05-462
Tablice rejestracyjne WOT
SIMC 0010100
Położenie na mapie gminy Wiązowna
Mapa lokalizacyjna gminy Wiązowna
Wiązowna
Wiązowna
Położenie na mapie Polski
Mapa lokalizacyjna Polski
Wiązowna
Wiązowna
Ziemia 52°10′22″N 21°18′08″E/52,172778 21,302222
Strona internetowa miejscowości

Wiązownawieś w Polsce położona w województwie mazowieckim, w powiecie otwockim, w gminie Wiązowna. Wiązowna dzieli się na trzy sołectwa: Wiązownę Gminną, Wiązownę Kościelną oraz Osiedle Parkowe. W Wiązownie Kościelnej znajduje się przy ulicy Kościelnej kościół, wybudowany w latach 1794-1797.[1] Parafia jest pod wezwaniem św. Wojciecha.

W latach 1975-1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa warszawskiego.

Bogactwem Wiązowny jest przyroda; ponad 70% obszaru gminy objęte jest różnego rodzaju formami ochrony. Są to rezerwaty przyrody, Mazowiecki Park Krajobrazowy, obszar chronionego krajobrazu, które obejmują swoim zasięgiem większość terenów leśnych, łąkowych i polnych położonych w centralnej i południowej części gminy. Ochroną rezerwatową objęte są również rzeki Świder i Mienia wraz z dolinami (pow. 238 ha).

Miejscowość jest siedzibą gminy Wiązowna.

Co roku w Wiązownie odbywa się półmaraton Wiązowski.

Nierzadko spotkać można nieprawidłową odmianę nazwy miejscowości. Prawidłowo nazwa odmienia się przez przypadki jak rzeczownik (a nie przymiotnik) (np. do Wiązowny, w Wiązownie, natomiast wszelkie formy zakończone na -nej są niepoprawne)[2].

Kościół pod wezwaniem św. Wojciecha[edytuj | edytuj kod]

Znajdujący się przy ulicy Kościelnej kościół parafialny pw. św. Wojciecha powstał z fundacji właścicielki dóbr wiązowskich, miecznikowej litewskiej Marii z Lubomirskich Radziwiłłowej. Został oddany do użytku w 1797 roku. Stanął na miejscu dawnego kościółka drewnianego, wzniesionego w 1580 roku z fundacji starosty czerskiego Wojciecha Radzymińskiego. Nawa główna jest trójprzęsłowa o rzucie prostokąta i o ściętych wewnątrz narożach. Od zachodu przylega do niej kruchta z chórem, od wschodu natomiast węższe prezbiterium. Na ścianie frontowej znajduje się monumentalny, czterokolumnowy portyk joński zwieńczony trójkątnym szczytem, gdzie znajduje się oko opatrzności. Na ścianie prawej południowej znajduje się namalowany prawdopodobnie przez Antoniego Brodowskiego, przebywającego w Wiązownie w 1820 roku obraz "Ukrzyżowanie", na lewym bocznym ołtarzu natomiast obraz Wojciecha Gersona, przedstawiający św. Wojciecha. Freski, zdobiące ściany oraz plafon pochodzą z I połowy XX w. Ich autorem jest Zygmunt Wieniawa-Narkiewicz. Aspersorium pochodzi z końca XVIII wieku.

Zespół pałacowo-parkowy[edytuj | edytuj kod]

We wsi znajduje się XVIII w. zespół pałacowo-parkowy Lubomirskich, później Branickich, Potockich, Radziwiłłów, Mostowskich, Maltzhanów, Szlenkierów, Neumanów. 6 maja 1809 roku książę Józef Poniatowski ogłosił tu odezwę „Do Polaków w zaborze austriackim”. Walory zespołu pałacowo-dworskiego były inspiracją do opisów z powieści "Trędowata" Heleny Mniszkówny, a w latach 30. XX wieku kręcono tu sceny do znanych obrazów polskiego kina, takich jak "Ułan księcia Józefa" i "Trędowata". We wrześniu 1939 r. kwaterowała tu grupa operacyjna gen. Władysława Andersa. W czasie okupacji w pałacu urzędowali Niemcy budujący okoliczne fortyfikacje. W czasach PRL gościło w jego murach wiele instytucji, m.in. szkoła rolnicza, ośrodek szkolenia ZMP, ośrodek kolonijny Urzędu Rady Ministrów. Po 1981 r. obiekt przejął Urząd Gminy lokalizując tu ośrodek zdrowia i aptekę oraz młodsze klasy szkoły podstawowej. W okresie transformacji lat 90. zespół pałacowo-parkowy przechodził w kolejne prywatne władania, m.in. w posiadanie firmy "Polska Grupa Interim Sp. z o.o." (2002). Podjęto próbę renowacji parku, ale jest to wyzwanie na długie lata. Pałac otacza park krajobrazowy o pow. 4,5 ha z kilkoma pomnikowymi drzewami m.in. rośnie tu dąb szypułkowy o obwodzie 557 cm i wysokości 25 m[3].

1 stycznia 2014 do Wiązowny przyłączono sąsiednią wieś Wiązownę Kościelną, w tym jej integralne części Annopol, Piekło, Płachta i Zdroja[4].

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Przypisy

  1. Oficjalna strona Gminy Wiązowna
  2. Słownik odmiany wyrazów, Odmiana wyrazów
  3. Kałuszko Jacek, Ajdacki Paweł: Otwock i okolice. Pruszków: Oficyna Wydawnica REWASZ, 2006.
  4. Rozporządzenie Ministra Administracji i Cyfryzacji z dnia 13 grudnia 2013 r. w sprawie ustalenia, zmiany i zniesienia urzędowych nazw niektórych miejscowości oraz ustalenia nazwy obiektu fizjograficznego (Dz. U. z 2013 r. poz. 1629)

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Kałuszko Jacek i Ajdacki Paweł, Otwock i okolice, Oficyna Wydawnica REWASZ, Pruszków, 2006, ISBN 83-89188-49-X.

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]