Wiżajny

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
Ujednoznacznienie Ten artykuł dotyczy Wsi. Zobacz też: jezioro Wiżajny.
Wiżajny
Herb
Herb
Figura Jezusa
Figura Jezusa
Państwo  Polska
Województwo podlaskie
Powiat suwalski
Gmina Wiżajny
Wysokość 243 m n.p.m.
Liczba ludności (2008) 974
Strefa numeracyjna (+48) 87
Kod pocztowy 16-407
Tablice rejestracyjne BSU
SIMC 0772174
Położenie na mapie gminy Wiżajny
Mapa lokalizacyjna gminy Wiżajny
Wiżajny
Wiżajny
Położenie na mapie Polski
Mapa lokalizacyjna Polski
Wiżajny
Wiżajny
Ziemia 54°22′02″N 22°52′08″E/54,367222 22,868889Na mapach: 54°22′02″N 22°52′08″E/54,367222 22,868889
Commons Multimedia w Wikimedia Commons
Strona internetowa miejscowości

Wiżajnywieś w Polsce, w województwie podlaskim, w powiecie suwalskim, siedziba gminy Wiżajny.

Położenie[edytuj | edytuj kod]

Wiżajny od początków swego istnienia znajdowały się na terenach przygranicznych. Miejscowość położona jest na Pojezierzu Wschodniosuwalskim, na północno-wschodnim krańcu Polski, niedaleko granicy z Litwą i obwodem kaliningradzkim. Wieś leży na przesmyku między jeziorami Wistuć i Wiżajny[1]. We wsi znajduje się kościół oraz stare domy. Przez wieś biegnie droga wojewódzka nr 651[2]. Z powodu panujących tu niskich temperatur, są zwane polskim biegunem zimna. Jest to najwyżej (243 m n.p.m.) położone miasteczko Suwalszczyzny.

Historia[edytuj | edytuj kod]

Pierwsi mieszkańcy na terenach obecnych Wiżajn pojawili się około 11 tysięcy lat temu[3]. Około tysiąca lat przed naszą erą zaczęto uprawiać rośliny i prowadzić chów zwierząt. Już w II wieku przed naszą erą miejscowość pojawiła się na mapie krainy jaćwieskiej[3]. Miejscowość po raz pierwszy wzmiankowana była w roku 1253 jako Weyze[2]. Była to przypuszczalnie osada Jaćwingów. W 1249 nad jeziorem założony został przez bojara Piotra Łysego dwór. Piotr Łysy na dworze się nie utrzymał, a jego miejsce zajął Prokop Hryhoriewicz - dworzanin starosty mereckiego[2]. W XII wieku wieś została podbita przez Krzyżaków (podbój zakończył się w roku 1283)[3]. Już w XIV wieku we wsi na szlaku kupieckim prowadzącym w stronę Sejn była karczma . W podaniach wymienia się ją jako słynącą z tego, iż w jej menu sztandarowe miejsce zajmowały raki. W 1409 roku miano nimi tu poczęstować króla Jagiełłę[2]. W roku 1413 tereny pojaćwieskie, w tym teren gdzie dzisiaj są Wiżajny zostały włączone do województwa trockiego[3]. W wieku XV na tereny dzisiejszej gminy zaczęli przybywać osadnicy słowiańscy i litewscy[3]. Źródła pisane wymieniają Wiżajny w 1606 jako miasto, choć data otrzymania praw miejskich nie jest znana. Wiadomo natomiast, że zostały one potwierdzone w 1693[2].

Dzięki przygranicznemu położeniu nastąpił szybki i dynamiczny rozwój miasta, jednak zniszczone zostało podczas wojen szwedzkich[2]. Aby podnieść je z upadku król Jan III Sobieski ufundował szpital, szkołę i nowy kościół. Najlepsze lata dla Wiżajn to XVIII i XIX wiek[2].

W 1870 miejscowość została zdegradowana do rangi wsi, ale do czasów dzisiejszych zachował się miejski układ urbanistyczny[2].

W 1893 w XIII tomie Słownika geograficznego Królestwa Polskiego tak pisano o Wiżajnach[4]:

Quote-alpha.png
Wiżajny - osada, dawniej miasteczko, nad jeziorem t.n., w pow. suwalskim, gm. i par. Wiżajny, odl. 34 w. [wiorst] od Suwałk na północ a 11 w. od Kalwaryi (...) 175 dm. [domów], 2276 mk. [mieszkańców] (...) w osadzie odbywa się 6 jarmarków (...)

W latach 1975-1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa suwalskiego, wcześniej - do województwa białostockiego. W Wiżajnach stacjonowała strażnica WOP.

Etymologia[edytuj | edytuj kod]

Nazwa miejscowości wywodzi się prawdopodobnie od litewskiego vežys, oznaczającego raka[5].

Transport[edytuj | edytuj kod]

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Przypisy

  1. Grzegorz Rąkowski: Polska egzotyczna. Cz. 1. Pruszków: Rewasz, 1999, s. 37. ISBN 8385557636.
  2. 2,0 2,1 2,2 2,3 2,4 2,5 2,6 2,7 Polski biegun zimna. W: Wanda Bednarczyk-Rzepko, Urszula Zwolińska, Piotr Przyssawka, Wojciech Marek Darski, Aleksander Buczyński: Przewodnik Pascala. Pojezierze Suwalskie i Puszcza Augustowska. Bielsko-Biała: Wydawnictwo Pascal, 2005, s. 203-215. ISBN 8373044051.
  3. 3,0 3,1 3,2 3,3 3,4 Na polski biegun zimna. W: Grzegorz Rąkowski: Polska egzotyczna. Cz. 1. Wyd. 2 popr. i uzup.. Pruszków: Rewasz, 1999, s. 104-105. ISBN 8385557636.
  4. Słownik geograficzny Królestwa Polskiego, Warszawa 1893, tom XIII, s. 687.
  5. Biegun zimna i kartacze. W: Polska niezwykła. Województwo podlaskie. Przewodnik. Warszawa: Demart, 2008, s. 7-8. ISBN 9788374273985.

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]