Wiadukt im. Stanisława Markiewicza w Warszawie

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Wiadukt im. Stanisława Markiewicza w Warszawie
Obiekt zabytkowy nr rej. 681 z 1.07.1965
Wiadukt Markiewicza na Karowej
Wiadukt Markiewicza na Karowej
Państwo  Polska
Miejscowość Flag of Warsaw.svg Warszawa
Adres ulica Karowa
Typ budynku wiadukt
Styl architektoniczny neorenesansowy
Architekt Stefan Szyller
Rozpoczęcie budowy 1903
Ukończenie budowy 1905
Ważniejsze przebudowy 2006-2007(generalny remont)
Położenie na mapie Warszawy
Mapa lokalizacyjna Warszawy
Wiadukt im. Stanisława Markiewicza w Warszawie
Wiadukt im. Stanisława Markiewicza w Warszawie
Położenie na mapie Polski
Mapa lokalizacyjna Polski
Wiadukt im. Stanisława Markiewicza w Warszawie
Wiadukt im. Stanisława Markiewicza w Warszawie
Ziemia 52°14′35″N 21°01′06″E/52,243056 21,018333
Commons Multimedia w Wikimedia Commons
Rzeźba na wiadukcie
Widok od strony galerii
Widok od strony zakrętu
Widok ślimaka

Wiadukt im. dr. Stanisława Markiewicza na Karowej – wiadukt w stylu neorenesansowym, znajdujący się na Powiślu i przechodzący nad ul. Karową w Warszawie. Projekt konstrukcji wykonał inż. K. Sommer, architektury Stefan Szyller, a Jan Woydyga zaprojektował wystrój rzeźbiarski. Zbudowany został w latach 1902-1905, a oddany do użytku w 1905.

Historia wiaduktu[edytuj | edytuj kod]

Ważne daty w historii wiaduktu
Data Wydarzenie
1902 projekt wiaduktu
1903 rozpoczęcie budowy
1904 zakończenie robót konstrukcyjnych
1905 zakończenie budowy (oddanie do użytku)
1965 wpisanie wiaduktu do rejestru zabytków
2006-2007 generalny remont

Poznanie historii wiaduktu jest trudne ze względu na to że, materiały dotyczące obiektu, znajdujące się w aktach wydziału technicznego magistratu miasta Warszawy, uległy całkowitemu zniszczeniu w czasie powstania warszawskiego, kiedy spłonęły w Arsenale wraz z Archiwum Zarządu Miejskiego.

Wiadukt Stanisława Markiewicza połączył dwie dotąd niezależne części ulicy: górną na skarpie Krakowskie Przedmieście i dolną nad rzeką (Powiśle). Powstanie wiaduktu w ciągu ulicy Karowej wynikało z potrzeby przebudowy całej ulicy. Do 1895 była to wąska uliczka o szerokości 3 m, ostro opadająca ku Wiśle. Od strony Krakowskiego Przedmieścia uliczka zamknięta była bramą wzniesioną w 1856 wg projektu Henryka Marconiego. Pierwotnie ulica ta nie była miejscem reprezentacyjnym, istniał przy niej zakład oczyszczania miasta, a ulica służyła do zwożenia śmieci. W planach projektowano bulwary, szerokie arterie, parki i luksusowe kamienice. Okolica wiaduktu miała stać się prestiżowa. Zmiany zachodziły powoli, a wymarzonych inwestycji nie zrealizowano. Zmiany pojawiały się wraz z budową i pracami wykończeniowymi wiaduktu.

Projekty poszerzenia Karowej i wybudowanie zjazdu o łagodnym spadku datowane są na lata 90. XIX w. Jeden z nich, opublikowany w 1900, zawiera projekt ślimakowego zjazdu z dwu-arkadowym wiaduktem. Ostateczny projekt konstrukcyjny opracował inż. K. Sommer dla firmy budowlanej inż. Arnolda Bronikowskiego. Datę wykonania projektu określa się na 1902, bowiem w lipcu 1902 wysłano go do zatwierdzenia władzom ministerialnym w Petersburgu. Budowę wiaduktu rozpoczęto na wiosnę 1903. Roboty konstrukcyjne zakończono w 1904. Z tego roku pochodzi niezrealizowana propozycja oblicowania wiaduktu okładziną kamienną zamiast stosowania tynku. Pomysłodawcy twierdzili, że wprowadzenie kamiennej okładziny powierzchni arkad nada wiaduktowi monumentalności. Zagadkowa jest data 1905 znajdująca się na kartuszu po zewnętrznej stronie południowej balustrady. Należy przypuszczać, że związana jest ona z ostatecznym wykonaniem grup rzeźbiarskich umieszczonych na wiadukcie.

Patronem wiaduktu został lekarz Stanisław Markiewicz, twórca pierwszych w Polsce kolonii dla dzieci.

Wiadukt ten został wpisany do rejestru zabytków pod nr 681 decyzją z dnia 1 lipca 1965 Miejskiego Konserwatora Zabytków w Warszawie.

Podczas generalnego remontu (2006-2007) przywrócono kamienny bruk, a na podstawie archiwalnych zdjęć odtworzono (już jako elektryczne, a nie gazowe, jak pierwotnie) latarnie zawieszone na ozdobnych wysięgnikach, które w latach 40. ubiegłego wieku usunięto jako przejaw burżuazyjnego gustu.

Wiadukt dziś[edytuj | edytuj kod]

Obecnie pod wiaduktem znajduje się galeria. Powyżej widoczny jest wczesnomodernistyczny budynek Polskiego Towarzystwa Higienicznego (arch. Jan Heurich). Tradycyjnie na wiadukcie odbywały się odcinki specjalne rajdów samochodowych, przede wszystkim Rajd Barbórki.

Architektura wiaduktu[edytuj | edytuj kod]

Koncepcję wiaduktu stworzyli inżynierowie Kajetan Mościcki i Kazimierz Dankowski. Ostateczny projekt konstrukcyjny opracował inż. K. Sommer dla firmy budowlanej inż. Arnolda Bronikowskiego. Jednak w największym stopniu zawdzięcza on swój wygląd Stefanowi Szyllerowi – autorowi eklektycznej oprawy architektonicznej. Architekt nawiązywał do historycznych form architektury, czerpiąc szczególnie z renesansu i baroku. Zaprojektował wiele warszawskich budynków, m.in. budynki Politechniki, gmach Zachęty, Starą bibliotekę UW i bramę Uniwersytetu Warszawskiego. Był też autorem wystroju mostu Poniatowskiego, z neorenesansowymi wieżycami, ławami i balustradami.

Wiadukt Markiewicza zdobią kompozycje rzeźb Jana Woydygi. Zjeżdżający na Powiśle oglądają piękną młodą Syrenę. W centralnej części wiaduktu umieszczono kompozycję rzeźbiarską: kobieta w koronie z miejskich murów symbolizuje Warszawę, w jednej dłoni trzyma księgę, w drugiej – atrybuty nauki i sztuki. Obok siedzi wąsaty siłacz z kołem zębatym i mieczem – to alegoria pracy. Nad nimi, na kamiennej kolumnie ozdobionej wieńcem – oznaką chwały – płonie znicz symbolizujący oświatę. Groźnie wyglądający mężczyzna z falującą mokrą brodą i włosami to Wisła.

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Drogownictwo 6/2007.
  • E. Szwankowski, Ulice i Place Warszawy, PWN, 1963.
  • J. Ossowski, Warszawa i jej ulice, wyd. Mówią wieki, 2003.
  • J. Kasprzycki, Korzenie miasta i pożegnanie Warszawskie, Veda, 2004.
  • K. Murawski, W. Głębocki, Warszawa, przewodnik turystyczny, Krajowa Agencja Wydawnicza.
  • Warszawa – wiadukt im. Stanisława Markiewicza (pol.).

Inne źródła[edytuj | edytuj kod]

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]