Wiedza milcząca

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania

Wiedza milcząca (lub wiedza cicha, wiedza ukryta, ang. tacit knowledge) to pojęcie, które do filozofii nauki wprowadził Michael Polanyi, pozostając pod wpływem metody przykładów paradygmatycznych Wittgensteina, kwestionując utożsamianie całości wiedzy z wiedzą zwerbalizowaną. Argumentował on, że możemy wiedzieć więcej niż możemy wypowiedzieć. Pojęcie to jest obecnie ważne w dziedzinie zarządzenia wiedzą.

Wiedza cicha lub ukryta jest to rodzaj wiedzy wykorzystywanej w codziennych działaniach, której istoty nie do końca jednak można określić, przez co formalizacja i przekazywanie innym osobom wiedzy cichej jest bardzo utrudnione; do wiedzy cichej zaliczane są tzw. know-how (tzn. wiedzieć jak, w kontraście do “know-what” (znajomość faktów), “know-why” (wiedza naukowa), czy “know-who” (powiązania społeczne)). Wiedza cicha to wiedza personalna, którą trudno wyartykułować lub przekazać komuś innemu.

Przykład[edytuj | edytuj kod]

Przykładem wiedzy milczącej może być wiedza jak się jeździ na rowerze. Trudno tę wiedzę wyartykułować. Wiedza milcząca może być czasem wyrażona. Ale wciąż niemożliwym jest nauczyć się jazdy na rowerze przez studiowanie zasady, że:[1]

Quote-alpha.png
W celu kompensacji danego kąta braku balansu (α), należy wybrać łuk jazdy, skierowany w stronę braku balansu, z promieniem (r) proporcjonalnym do prędkości ruchu (v) do kwadratu, podzielonej przez kąt braku balansu r~v2

Wiedzy milczącej nie należy identyfikować z umiejętnościami manualnymi lub motorycznymi. Polanyi używa pojęcia wiedzy milczącej w celu zrozumienia tzw. paradoksu Menona ("Szukać rozwiązania problemu to absurd; ponieważ albo wiesz czego szukasz, i wtedy nie problemu; albo nie wiesz czego szukasz, a wtedy nie możesz oczekiwać że cokolwiek znajdziesz"[2]).

Zastosowanie[edytuj | edytuj kod]

Zdaniem Polanyi'ego, wiedza cicha tłumaczy: (1) prawdziwe rozpoznanie problemu; (2) zdolność do poszukiwań naukowych przez wyczucie kiedy rozwiązanie staje się bliższe; (3) przeczucie niemożliwych jeszcze do wypowiedzenia przyszłych implikacji końcowego odkrycia[3].

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Przypisy

  1. Michael Polanyi,The Logic of Tacit Inference. Philosophy, 1966. 41(1): s. 1–18. Cytat oryginalny: “In order to compensate for a given angle of imbalance (α) we must take a curve on the side of the imbalance, of which the radius (r) should be proportionate to the square of the velocity (v) over the imbalance r~v2/α ".
  2. Michael Polanyi, "The Tacit Dimension", The University of Chicago Press, 1966, p.22. Cytat oryginalny:"...to search for the solution of a problem is an absurdity; for either you know what you are looking for, and then there is no problem; or you do not know what you are looking for, and then you cannot expect to find anything."
  3. Michael Polanyi, ibid, strona 24.

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • M. Polanyi, Science and Man's Place in the Universe w: H. Wolf (ed.), Science as Cultural Force, The John Hopkins Press, Baltimore 1964, s.54-55.