Wielka Szachownica

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania

Wielka szachownica - koncepcja geopolityczna stworzona przez Zbigniewa Brzezińskiego. Wielka Szachownica (ang. The Grand Chessboard: American Primacy and Its Geostrategic Imperatives) jest zarazem tytułem książki, która została napisana w 1997 roku. Autor dedykuje ją swoim studentom, by pomogła im kształtować świat jutra. Książka zawiera wiele map i podzielona jest na 7 rozdziałów. W każdym z nich został omówiony odrębny geopolitycznie kluczowy obszar świata.

Źródła koncepcji[edytuj | edytuj kod]

Wśród źródeł koncepcji Wielkiej szachownicy wymienia się głównie:

Wielka Szachownica[edytuj | edytuj kod]

Obszar Wielkiej Szachownicy:

  • obszar Eurazji
  • znajdują się na nim 2 z 3 kluczowych globalnych regionów
  • wytwarza 60 % światowego PKB
  • posiada ¾ światowych zasobów surowców energetycznych
  • żyje tu 75 % ludności świata
  • stanowi wrota do Afryki i Australii
  • Szachownica euroazjatycka
  1. Obszar zachodni
  2. Obszar południowy
  3. Obszar wschodni
  4. Obszar centralny
  • Kluczowe są peryferia: Azja Południowo-Wschodnia i Europa
  • Największe geopolityczne zagrożenie stworzyłoby połączenie się Centrum z innym regionem

Gracze[edytuj | edytuj kod]

Powierzchnia kuli ziemskiej to pole gry - szachownica. W rozgrywce uczestniczą gracze o różnym statusie:

  • Stany Zjednoczone - jedyny globalny hegemon;
  • Aktywni globalni gracze na szachownicy. Prowadzą zaangażowaną, wielowymiarową politykę, śmiało artykułują swoje cele, angażują się ideologicznie. Należą do nich - Francja, Niemcy, Rosja, Chiny, Indie;
  • Państwa bardzo ważne, ale nieaktywne na arenie międzynarodowej: Wielka Brytania, Japonia, Indonezja;
  • Państwa krytycznie istotne geopolitycznie - tzw. sworznie (geopolitical pivots): Ukraina, Azerbejdżan, Korea Południowa, Turcja, Iran. O ich statusie decyduje położenie geograficzne oraz zasoby surowców;
  • W pewnych sytuacjach sworzniami okazują się być także Afganistan (głównie ze względu na swoje położenie) i Uzbekistan (stosunkowo jednolity etnicznie, bogaty w surowce naturalne, oddzielony od bezpośredniego wpływu Rosji).

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]