Wielka Szachownica
Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
 |
Ten artykuł od 2010-03 wymaga uzupełnienia źródeł podanych informacji. Informacje nieweryfikowalne mogą zostać zakwestionowane i usunięte. Aby uczynić artykuł weryfikowalnym, należy podać przypisy do materiałów opublikowanych w wiarygodnych źródłach. |
Wielka szachownica - koncepcja geopolityczna stworzona przez Zbigniewa Brzezińskiego. Wielka Szachownica (ang. "The Grant Chessboard. American Primacy and Its Geaostrategic Imperatives") jest zarazem tytułem książki, która została napisana w 1997 roku. Autor dedykuje ją swoim studentom, by pomogła im kształtować świat jutra. Książka zawiera wiele map i podzielona jest na 7 rozdziałów. W każdym z nich został omówiony odrębny geopolitycznie kluczowy obszar świata.
Spis treści |
Źródła koncepcji [edytuj]
Wśród źródeł koncepcji Wielkiej szachownicy wymienia się głównie:
- Koncepcję nawalną A. T. Mahana - podstawą potęgi jest marynarka wojenna i kontrola wybrzeży. Kładzie nacisk na tereny rdzeniowe Azji;
- teorię Halforda Mackindera - uważał, że era potęgi morskiej minęła. Kluczowym obszarem jest Heartland, na który składają się obszary Azji Środkowo-Wschodniej, do których wrotami są tereny Europy Środkowo-Wschodniej;
- teorię Nicholasa Spykmana, który twierdził, że najważniejszy jest tzw. Rimland - wybrzeża Eurazji. Stanowią one bufor pomiędzy mocarstwami lądowymi i morskimi.
Wielka Szachownica [edytuj]
Obszar Wielkiej Szachownicy:
- obszar Eurazji
- znajdują się na nim 2 z 3 kluczowych globalnych regionów
- wytwarza 60 % światowego PKB
- posiada ¾ światowych zasobów surowców energetycznych
- żyje tu 75 % ludności świata
- stanowi wrota do Afryki i Australii
- Szachownica euroazjatycka
- Obszar zachodni
- Obszar południowy
- Obszar wschodni
- Obszar centralny
- Kluczowe są peryferia: Azja Południowo-Wschodnia i Europa
- Największe geopolityczne zagrożenie stworzyłoby połączenie się Centrum z innym regionem
Gracze [edytuj]
Powierzchnia kuli ziemskiej to pole gry - szachownica. W rozgrywce uczestniczą gracze o różnym statusie:
- Stany Zjednoczone - jedyny globalny hegemon;
- Aktywni globalni gracze na szachownicy. Prowadzą zaangażowaną, wielowymiarową politykę, śmiało artykułują swoje cele, angażują się ideologicznie. Należą do nich - Francja, Niemcy, Rosja, Chiny, Indie;
- Państwa bardzo ważne, ale nieaktywne na arenie międzynarodowej: Wielka Brytania, Japonia, Indonezja;
- Państwa krytycznie istotne geopolitycznie - tzw. sworznie (geopolitical pivots): Ukraina, Azerbejdżan, Korea Południowa, Turcja, Iran. O ich statusie decyduje położenie geograficzne oraz zasoby surowców;
- W pewnych sytuacjach sworzniami okazują się być także Afganistan (głównie ze względu na swoje położenie) i Uzbekistan (stosunkowo jednolity etnicznie, bogaty w surowce naturalne, oddzielony od bezpośredniego wpływu Rosji).
