Wielka Wieś (powiat tarnowski)

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
Ujednoznacznienie Ten artykuł dotyczy wsi w gminie Wojnicz. Zobacz też: inne znaczenia tej nazwy.
Wielka Wieś
Państwo  Polska
Województwo małopolskie
Powiat tarnowski
Gmina Wojnicz
Liczba ludności (2008) 1311
Strefa numeracyjna (+48) 14
Kod pocztowy 32-830
Tablice rejestracyjne KTA
SIMC 0836187
Położenie na mapie województwa małopolskiego
Mapa lokalizacyjna województwa małopolskiego
Wielka Wieś
Wielka Wieś
Położenie na mapie Polski
Mapa lokalizacyjna Polski
Wielka Wieś
Wielka Wieś
Ziemia 49°56′N 20°49′E/49,933333 20,816667Na mapach: 49°56′N 20°49′E/49,933333 20,816667

Wielka Wieświeś w Polsce położona w województwie małopolskim, w powiecie tarnowskim, w gminie Wojnicz.

W latach 1975-1998 miejscowość należała administracyjnie do województwa tarnowskiego.

Parafia[edytuj | edytuj kod]

W Wielkiej Wsi znajduje się parafia pw. Podwyższenia Krzyża Świętego, erygowana w 1982 roku przez biskupa Jerzego Ablewicza, oraz kościół parafialny zbudowany w latach 1985-1993.

Wielka Wieś - widok z Dąbrówki Szczepanowskiej

Parafia Podwyższenia Krzyża Świętego należy do dekanatu w Wojniczu w diecezji tarnowskiej[1].

Historia[edytuj | edytuj kod]

Wielka Wieś, notowana w źródłach od 1420 roku, w końcu XIV i na początku XV wieku była własnością Deresława Białonia z Więckowic, Piotra z Brnia Trzewlińskiego i Andrzeja Trzewlińskiego; pieczętowali się oni herbem Rawicz. W XV wieku miejscowość wraz z zamkiem Trzewlin, wzniesionym w XIV wieku, przeszła w ręce Wielowieyskich herbu Półkozic, a w XVIII wieku stała się własnością Stadnickich herbu Szreniawa. Pozostawała w rękach Stadnickich do 1945 roku, gdy obszar dworski uległ parcelacji w ramach reformy rolnej.

Podczas II wojny światowej na terenie wsi toczyły się ciężkie walki[potrzebne źródło], zarówno podczas kampanii wrześniowej, jak i w trakcie okupacji niemieckiej, gdy w miejscowych lasach aktywnie działała partyzantka. Do dziś nad brzegami przepływającego przez wieś Dunajca można znaleźć rozmaite pamiątki tamtych wydarzeń, od łusek po pociskach począwszy, a na bagnetach lub częściach broni skończywszy.

W miejscowości funkcjonuje klub piłkarski Zryw Wielka Wieś obecnie biorący udział w rozgrywkach B-klasy.

W 2008 roku Wielka Wieś liczyła 1311 mieszkańców i miała powierzchnię 871,85 hektarów.

Zabytki, pomniki przyrody[edytuj | edytuj kod]

Zamek Trzewlin[edytuj | edytuj kod]

Information icon.svg Osobny artykuł: Zamek Trzewlin.

Na szczycie Panieńskiej Góry, na lewym brzegu Dunajca, 120 metrów nad dnem doliny rzeki, znajdują się pozostałości średniowiecznego zamku rycerskiego Trzewlin. Jego budowę rozpoczęto w XIV wieku; zapewne miał on być centrum włości i siedzibą rodu Białoniów herbu Rawicz, którzy pisali się „z Trzewlina” lub posługiwali się nazwiskiem Trzewliński. Najstarsza wzmianka o Trzewlinie pochodzi z końca XIV wieku; wymieniony jest wówczas Mszczuj z Trzewlina.

W XV wieku zamek Trzewlin przeszedł w ręce Wielowieyskich herbu Półkozic; w XVII wieku popadł w ruinę i został rozebrany przez mieszczan z Wojnicza. Obecnie zachowały się jedynie ślady suchej fosy oraz niewielkie fragmenty murów; w 2004 roku ruiny zamku zostały wpisane do rejestru zabytków.

Z zamkiem Trzewlin wiążą się legendy ludowe o niewiernych żonach rycerzy Bolesława Śmiałego, które schroniły się na szczycie góry przed gniewem mężów powracających z wyprawy do Kijowa[2].

Panieńska Góra, rezerwat przyrody, Krzyż Jubileuszowy[edytuj | edytuj kod]

Information icon.svg Osobny artykuł: Panieńska Góra.

Na Górze Panieńskiej znajduje się florystyczny rezerwat przyrody o obszarze 109 hektarów, chroniący występującą tutaj rzadką roślinność, głównie kilka rzadkich gatunków storczyków. Na szczycie góry stoi monumentalny Krzyż Jubileuszowy, wzniesiony w 2000 roku, do którego odbywają się procesje.

Dwór szlachecki z XVIII wieku[edytuj | edytuj kod]

Kolejny zabytek Wielkiej Wsi, tym razem zachowany i odrestaurowany po II wojnie światowej, to szlachecki dwór rodu Stadnickich z XVIII wieku, w którym mieści się dziś plebania. Obok dworu znajduje się figura św. Jana Nepomucena z XVIII wieku z herbem Szreniawa na postumencie.

Turystyka[edytuj | edytuj kod]

Do ruin zamku Trzewlin i do rezerwatu przyrody prowadzi niebieski szlak turystyczny niebieski szlak turystyczny rozpoczynający się na rynku w Wojniczu, dostępny także u stóp wzniesienia.

Przypisy

  1. Informacje o parafii w Wielkiej Wsi na stronie Archiwum Diecezjalnego w Tarnowie [1]
  2. Tarnów i jego okolice w legendach i podaniach ludowych, oprac. R. Iwaniec, Tarnów 2000, na stronach Miejskiej Biblioteki Publicznej w Tarnowie [2]

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]