Wielki Kack

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Herb Gdyni Wielki Kack
Dzielnica Gdyni
Miasto Gdynia
Status Dzielnica
W granicach Gdyni 1953
Powierzchnia 14,91 km²
Ludność (2005)
 • liczba ludności
 • gęstość

10 012
671 os./km²
Położenie na planie Gdyni
Położenie na planie Gdyni
brak współrzędnych
Strona internetowa
Commons Galeria zdjęć w Wikimedia Commons

Wielki Kack (kaszb. Wiôldżi Kack, niem. Groß Katz) – najbardziej wysunięta na południe dzielnica Gdyni, granicząca z następującymi dzielnicami tego miasta: Karwiny, Dąbrowa (obie od północy), Mały Kack (od wschodu), od wschodu z miastem Sopot, od zachodu z gminą Żukowo, a od południa także z miastem Gdańsk.

Historia i zabytki[edytuj | edytuj kod]

Wielki Kack założony został w średniowieczu nad potokiem Źródło Marii. Pierwsza wzmianka o osadnictwie na terenie Wielkiego Kacka pochodzi z 1227 roku z dokumentu wystawionego przez księcia Mściwoja, który podarował wieś "Katzco" biskupom włocławskim. Zabudowa już wtedy skupiała się wzdłuż Potoku Źródła Marii i wzdłuż obecnej ulicy Źródła Marii. W 1282 roku istniała tu już parafia. W 1894, na miejscu starej świątyni, został tam wybudowany kościół św. Wawrzyńca, który zachował się do dziś. Na początku lat 20. XX wieku powstała tu linia kolejowa łącząca Gdynię z Kokoszkami. W 1930 oddano do dziś istniejący odcinek magistrali węglowej z Gdyni na Śląsk. Magistrala węglowa była najnowocześniejszą linią kolejową w Europie. W związku z budową kolei osuszono jezioro położone obok trasy kolejowej, zwane Morzem Kackim. Wioska Uchwałą Rady Ministrów z dnia 22 sierpnia 1953 roku została kolejną dzielnicą Gdyni. W 1987 roku nastąpiła secesja Karwin i Dąbrowy z Wielkiego Kacka.

Kapliczka Źródło Marii znajdująca się na Wielkim Kacku

W Wielkim Kacku można podziwiać także inne budynki pochodzące z wcześniejszych wieków, o charakterze świeckim, jak np. stare domy mieszkalne czy karczma.

Oprócz wymienionych zabytków, na terenie Wielkiego Kacku, nieopodal linii kolejowej Gdynia – Kościerzyna znajduje się kapliczka nazwana Źródło Marii, z której wybija potok o takiej samej nazwie.

Części Wielkiego Kacka[edytuj | edytuj kod]

Najstarsza część Wielkiego Kacka, o charakterze wiejskim, znajduje się w okolicy torów kolejowych oraz potoku Źródło Marii. Zabudowę stanowią domki jednorodzinne i liczne gospodarstwa.

Część dzielnicy zbudowana po przyłączeniu Wielkiego Kacku do Gdyni położona jest na skarpie i znajdują się tam głównie bloki mieszkalne.

Za obwodnicą trójmiejską i częścią Lasów Oliwskich, patrząc od strony centrum dzielnicy, położona jest jej trzecia część – Kacze Buki. Znajdują się tam głównie pola i gospodarstwa oraz zakład przemysłowy Polifarb i zajezdnia autobusowa.

Administracyjnie do Wielkiego Kacka należy też Wysoka składająca się z trzech ulic położonych w otoczeniu gdańskiej dzielnicy Osowa, położonych pomiędzy ul. Kielnieńską (należącą do Gdańska), Centrum Handlowym Osowa a pętlą autobusową linii ZTM Gdańsk nr 179; częścią Wielkiego Kacka są też osady leśne: Gołębiewo, leżące przy granicy z Sopotem, oraz Tasza.

Kultura[edytuj | edytuj kod]

Ważnym kulturalnym obiektem na dzielnicy jest kawiarenka Przystań. Działa tu między innymi Zrzeszenie Kaszubsko Pomorskie w Gdyni – Klub Wielki Kack.

W kościele parafii św. Warzyńca prowadzone są nabożeństwa w języku kaszubskim[potrzebne źródło]: liturgia odbywa się w kościele parafii św. Wawrzyńca w każdą drugą niedzielę miesiąca o godz. 08.00, nabożeństwa drogi krzyżowej w jęz. kaszubskim odbywają się w każdy wtorek Wielkiego Postu, o godz. 18.30, nabożeństwa różańcowe w każdy wtorek października o godz. 18.30, a także nabożeństwa majowe przy kapliczce Źródło Marii w każdy wtorek maja o godz. 19.00. Tradycje i rodzimą kulturę podtrzymują liczne festyny odbywające się na dzielnicy:

  • 3 maja – Festyn przy Źródle Marii
  • 23 czerwca – Noc Świętojańska na Kaczych Bukach
  • 10 sierpnia – odpust parafialny św. Wawrzyńca
  • 15 sierpnia – Festyn przy Źródle Marii
  • początek września – Święto ziemniaka przy szkole nr 20[potrzebne źródło]

Harcerstwo[edytuj | edytuj kod]

11 NGDH "Sherwood" podczas cotygodniowej zbiórki. Gdynia, 2012.

Wielki Kack jest ważnym ośrodkiem działalności Niezależnego Kręgu Instruktorów Harcerskich "Leśna Szkółka" - na jego terenie mieści się siedziba organizacji i działa 7 jednostek harcerskich. Niektóre z nich, np. 20 NGDH "Alhambra" i 50 NGDH "Wrzosiwo", oficjalnie prowadzą działalność przy Zespole Szkół nr 13 lub Zespole Szkół nr 10 na Karwinach[1].

Nieprzerwanie od 1999 roku, przy SP nr 20, działa 11 NGDH "Sherwood". Zastępy starsze drużyny od kilku lat przeprowadzają z powodzeniem tzw. "Akcję Wiosenną" - zbiórkę makulatury[2], a ostatnio także akcję krwiodawstwa, wśród społeczności Wielkiego Kacka. Dotychczas udało się w ten sposób zebrać ponad 7 500 kilogramów makulatury, a także ponad 35,5 litra krwi[3].

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Przypisy