Wielki meczet i szpital Divriği

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
Wielki meczet i szpital Divriği
Divriği Ulu Cami ve Darüşşifa
a
Obiekt z listy światowego dziedzictwa UNESCO
DivrigiUluCami (2006).jpg
Kraj  Turcja
Typ kulturowe
Spełniane kryterium I, IV
Charakterystyka #358
Regionb Europa i Ameryka Północna
Historia wpisania na listę
Wpisanie na listę 1985
na 9. sesji
a Oficjalna nazwa wpisana na liście UNESCO
b Oficjalny podział dokonany przez UNESCO
Położenie na mapie Turcji
Mapa lokalizacyjna Turcji
Wielki Meczet i szpital
Wielki Meczet i szpital
Ziemia 39°22′16,50″N 38°07′18,30″E/39,371250 38,121750Na mapach: 39°22′16,50″N 38°07′18,30″E/39,371250 38,121750
Galeria zdjęć w Wikimedia Commons Galeria zdjęć w Wikimedia Commons

Wielki meczet i szpital Divriği (tur. Divriği Ulu Cami ve Darüşşifa) – to najbardziej charakterystyczny punkt orientacyjny miasta Divriği. Meczet i kompleks szpitalny zostały założone w latach 1228–29 przez emira Ahmeda Szaha. Meczet miał pojedynczą salę modlitw i był przekryty dwiema kopułami. Architektura meczetu charakteryzuje się wymyślną techniką konstrukcji sklepień i pomysłową dekoracją rzeźbiarską – zwłaszcza na trzech portalach, w kontraście do surowych ścian wewnętrznych. To arcydzieło sztuki islamu zostało w 1985 wpisane na listę światowego dziedzictwa UNESCO[1].

Wielki meczet i szpital Divriği stanowią najstarszy kompleks architektoniczny i zarazem najbardziej od strony detalu opracowany średniowieczny zabytek Anatolii[2].

Historia i architektura[edytuj | edytuj kod]

Miasto Divriği zostało po 1071 zdobyte przez Turków Seldżuckich. W 1118 zostało przekazane we władanie Mengücek Beyowi, którego ród rządził w zasadzie prowincją nieprzerwanie aż do najazdu mongolskiego w 1277[3].

Meczet w Divriği stanowi przykład architektury seldżuckich meczetów Anatolii. Nie ma on dziedzińca, kolumnad ani odkrytej misy do ablucji. Przyległy szpital nadaje całemu założeniu wyjątkowy charakter[3].

Prostokątny kompleks budynków zajmujący południowo-zachodnie zbocze wzgórza, na którym wznosi się zamek Divriği został założony w latach 1228–29 przez emira Ahmeda Shaha z rodu Mengüceków, natomiast szpital dla umysłowo chorych (marestan) ufundowała jego małżonka, Malikaturan Malik. Te dwie dopełniające się budowle wzniósł ten sam architekt Khurramshad z Ahlat[3].

Portal prowadzący do szpitala

Pojedyncza sala modlitw wielkiego meczetu składa się z pięciu naw, z których każda dzieli się na pięć przęseł. Salę przekrywa kamienne sklepienie nad którym wznoszą się dwie nierównej wysokości kopułami, z których jedna znajduje się nad misą do ablucji a druga nad mihrabem[3].

Nawa centralna jest szersza od pozostałych. Na południowej ścianie znajduje się kibla oraz największy i najbardziej udekorowany minbar w Anatolii, wyrzeźbiony w kamieniu, elegancki ale bardziej powściągliwy niż którykolwiek z portali. Bogato dekorowany jest również mahoniowy minbar zbudowany w 1241 przez Ahmada z Tyflisu. Ma on 20 inskrypcji wplecionych w dekorację rzeźbiarską[2].

Z zewnątrz kompleks Divriği przedstawia fascynujący kontrast między niskimi, ślepymi murami prostokątnego założenia a trzema ogromnymi portalami, które zapewniają dostęp do szpitala od zachodu i do meczetu od północy i zachodu. Te trzy wysokie wnękowe portale, z ich wybujałą dekoracją, zarówno kwiatową i geometryczną były przedmiotem najbardziej paradoksalnych porównań z zabytkami khmerskimi i gotyckimi. W przypadku sklepień w meczecie i w szpitalu architekt prawdopodobnie czerpał inspiracje z architektonicznych motywów ówczesnej Armenii i Gruzji, przetwarzając je w pomysłowy sposób. Istnieje też czwarte, ostatnie wejście od strony wschodniej, którego początki prawdopodobnie sięgają 1241[3].

Przypisy

  1. Polski Komitet ds. UNESCO: Turcja. [dostęp 2011-11-11].
  2. 2,0 2,1 ArchNet: Great Mosque and Hospital of Divrigi (ang.). [dostęp 2011-11-12].
  3. 3,0 3,1 3,2 3,3 3,4 UNESCO World Heritage Centre: Great Mosque and Hospital of Divriği (ang.). [dostęp 2011-11-11].

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]