Wieloryb grenlandzki

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Wieloryb grenlandzki
Balaena mysticetus[1]
Linnaeus, 1758
Wieloryby grenlandzkie z lotu ptaka
Wieloryby grenlandzkie z lotu ptaka
Systematyka
Domena eukarionty
Królestwo zwierzęta
Typ strunowce
Podtyp kręgowce
Gromada ssaki
Podgromada ssaki żyworodne
Infragromada łożyskowce
Rząd walenie
Podrząd fiszbinowce
Rodzina wieloryby gładkoskóre
Rodzaj Balaena
Linnaeus, 1758
Gatunek wieloryb grenlandzki
Kategoria zagrożenia (CKGZ)[2]
Status iucn3.1 LC pl.svg
Zasięg występowania
Mapa występowania
Systematyka Systematyka w Wikispecies
Commons Multimedia w Wikimedia Commons

Wieloryb grenlandzki (Balaena mysticetus) zwany także walem grenlandzkim – gatunek ssaka łożyskowego z rodziny wielorybów gładkoskórych, rzędu waleni, występujący w morzach arktycznych i subarktycznych. Jedyny przedstawiciel rodzaju Balaena[3]

Długość: 14-15 m (maksymalnie do 20 m)
Masa ciała: 50-60 ton (obserwowano także osobniki szacowane na sto ton)
Ubarwienie: czarne lub ciemnoszare, spód białoszary
Pożywienie: kryl, inne małe skorupiaki.
Występowanie: wody Arktyki i obszary subarktyczne; Ocean Atlantycki, Morze Beringa, Morze Czukockie, Morze Ochockie i Morze Beauforta[4][2].
Ciąża: 12-16 mies. (noworodek ma długość ok. 4 m i waży tonę)
Długość życia: ponad 200 lat (najdłużej żyjący ssak)
Status: podwyższonego ryzyka (szacuje się, że na świecie żyje 9-12 tys. osobników)

Wieloryb grenlandzki ma masywną budowę, zaokrągloną dużą głowę stanowiącą do 1/3 długości ciała z białymi łatami na policzkach. W olbrzymim pysku znajduje się ok. 700-800 płyt fiszbinu, który jest czarnej barwy i jest najdłuższy spośród wszystkich fiszbinowców (do 5 m). Brak płetwy grzbietowej, płetwy piersiowe do 2 m długości. Fontanna wody wypuszczanej z nozdrzy ma kształt litery V.

Wal grenlandzki jest zwierzęciem stadnym, żyje w grupach po kilka osobników, ale trafiają się stada liczące do 50 osobników. Wiosną i latem zwierzęta te przemieszczają się daleko na północ (wody wokół północnej Alaski, Morze Beringa, Morze Beauforta), wykorzystując szczeliny w pękającym lodzie, natomiast zimą migruje na północny Atlantyk i na Morze Czukockie. Prawdopodobnie umie ocenić przy pomocy dźwięku grubość i jakość lodu (echolokacja) i wyłamuje otwory w pokrywie lodowej (można prześledzić ich trasy po wybrzuszeniach pokrywy lodowej); zaobserwowano, że potrafi pokonać lód grubości nawet 0,6 m. Pływa powoli (5-8 km/godz) i dlatego jest łatwym łupem Inuitów, którzy chętnie polują na ten gatunek. Dzięki dużemu pyskowi i gęstym włosom fiszbinowym odżywia się w sposób odmienny od innych wielorybów, wolno płynąc przy powierzchni oceanu z otwartą paszczą "zagęszczając" i "spijając" nawet bardzo drobne organizmy żyjące w toni wodnej (czasem robią to grupowo, w postaci małej "flotylli"). Na płytszych wodach także nurkują, pożywiając się wtedy organizmami przydennymi, zawartymi w mule.

Badania składu aminokwasów w oku i składu tranu pozyskanego z upolowanych wielorybów grenlandzkich przeprowadzone w 2000 r. w Monterey Bay Aquarium w Kalifornii udowodniły, że badane osobniki miały od 135 do 211 lat, co oznacza, że są to najdłużej żyjące ssaki. Potwierdziły to analizy znajdowanych w ciele odłamków kościanych harpunów, które wykazały, że niektóre osobniki były celem nieudanych polowań przed co najmniej 120 laty (stalowych harpunów zaczęto używać dopiero w latach 80. XIX wieku).

Przypisy

  1. Balaena mysticetus w: Integrated Taxonomic Information System (ang.)
  2. 2,0 2,1 Balaena mysticetus. Czerwona Księga Gatunków Zagrożonych (IUCN Red List of Threatened Species) (ang.)
  3. Balaena glacialis (dwa podgatunki B.g. glacialis i B.g. australis) są obecnie klasyfikowane w rodzaju Eubalaena jako odrębne gatunki.
  4. Wilson Don E. & Reeder DeeAnn M. (red.) Balaena mysticetus. w: Mammal Species of the World. A Taxonomic and Geographic Reference (Wyd. 3.) [on-line]. Johns Hopkins University Press, 2005. (ang.) [dostęp 14 grudnia 2009]