Wierchomla Wielka

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
Wierchomla Wielka
Wierchomla Wielka
Państwo  Polska
Województwo małopolskie
Powiat nowosądecki
Gmina Piwniczna-Zdrój
Strefa numeracyjna (+48) 18
Tablice rejestracyjne KNS
SIMC 0459840
Położenie na mapie województwa małopolskiego
Mapa lokalizacyjna województwa małopolskiego
Wierchomla Wielka
Wierchomla Wielka
Położenie na mapie Polski
Mapa lokalizacyjna Polski
Wierchomla Wielka
Wierchomla Wielka
Ziemia 49°25′N 20°48′E/49,416667 20,800000Na mapach: 49°25′N 20°48′E/49,416667 20,800000
Commons Multimedia w Wikimedia Commons
Dawna cerkiew

Wierchomla Wielka – wieś w Polsce, położona w województwie małopolskim, w powiecie nowosądeckim, w gminie Piwniczna-Zdrój.

Położenie[edytuj | edytuj kod]

Wieś leży przy drodze wojewódzkiej 971 i przy linii kolejowej 96.

Znajduje się na obszarze Popradzkiego Parku Krajobrazowego. Sąsiaduje z Wierchomlą Małą, gdzie mieści się duży ośrodek narciarski"Dwie Doliny Muszyna – Wierchomla". Wieś (sołectwo) Miasta i Gminy Piwniczna-Zdrój. Rozciąga się wzdłuż dolnego i środkowego biegu potoku Wierchomlanki, prawobrzeżnego dopływu Popradu. Graniczy z: Łomnicą-Zdrój, gm. Łabowa (Łabowiec i Uhryń), Wierchomla Małą, gm. Muszyna (Żegiestów) i Zubrzykiem, a przez Poprad ze Słowacją.

Wieś otaczają duże masywy leśne, w których wyróżnia się na zachodzie pasmo Kiczory z kulminacjami Drapy (650 m) i Kiczory (806 m ). Natomiast po stronie wschodniej piętrzą się Bystre (807 m) i Rąbaniska (788 m), a na północy Gaborówka (790 m)[1].

Historia[edytuj | edytuj kod]

Wierchomla Wielka (łem.Wierchomlia) lokowana była na prawie wołoskim w 1595 przez kardynała Jerzego Radziwiłła. Zasadźcą był Mikuta Zubrzycki z Zubrzyka. Osadnikami byli napływający tu pasterze wołoscy. Otrzymali aż 30 lat wolnizny na zagospodarowanie. Stanowiła część państwa muszyńskiego. Po likwidacji muszyńskiego państwa biskupów krakowskich (1781) stanowiła dobra kameralne (K.k. Muszyner Cameral Verwaltung). W XIX w osiedlili się tutaj również Polacy i Żydzi. W 1843 w Wiechomli Wielkiej przyszedł na świat ksiądz Wołodymyr Chylak, łemkowski pisarz tworzący w języku polskim i rosyjskim. W czasach autonomii galicyjskiej i do 1933 roku była gminą jednowioskową. Następnie należała do gminy zbiorowej w Piwnicznej. Miejscowa ludność repatriowała się w 1945 roku do ZSRR (Ukraina). Pozostałych ok. 150 rodzin[2] wysiedlono w 1947 r. Wieś zasiedlili Polacy z okolic Piwnicznej. W latach 1955-1972 gromada GRN Piwniczna-Wieś. Od 1973 sołectwo miasta i gminy Piwniczna Zdrój.

Znajduje się tu zabytkowa cerkiew połemkowska z XIX wieku z przyległym cmentarzem i inne stare zabudowania połemkowskie. Cerkiew pw. św. Michała Archanioła należała kiedyś do kościoła greckokatolickiego, obecnie należy do parafii rzymskokatolickiej. Jest konstrukcji zrębowej, podbita gontem i pokryta blachą. Poddasze cerkwi jest chronionym siedliskiem najrzadszych w Europie nietoperzypodkowca małego oraz nocka orzęsionego. W Wierchomli Wielkiej działa kopalnia piaskowca. Jest tu kilka nie eksploatowanych (12) źródeł wód mineralnych (szczawy żelaziste i siarczane, m.in. Wierchomlanka).

Demografia[edytuj | edytuj kod]

W 1921 r. spośród 1246 mieszkańców 24 było wyznania rzymskokatolickiego, 1203 greckokatolickiego i 19 mojżeszowego. Narodowość polską zadeklarowały 183 osoby, pozostałe 1063 rusińską[3].

Ludność według spisów powszechnych, w 2009 wg PESEL[4][3][5][6].

Budynki mieszkalne
Rok 1900 1921 1931 2002
Liczba 209 205 252 110
Zwierzęta hodowlane w 1900 roku[4]
Zwierzęta Konie Bydło Owce Świnie
Liczba 52 762 790 131

Przypisy

  1. Beskid Sądecki. Mapa 1:50 000. Piwniczna: Agencja Wyd. „Wit” s.c.. ISBN 83-915737-3-7.
  2. Opowieści Łemkowskie, Michał Żrołka, Wydawnictwo "WGP", Warszawa 1998 r., ISBN-83-87534-08-0
  3. 3,0 3,1 Skorowidz miejscowości Rzeczypospolitej Polskiej – Tom XII – Województwo Krakowskie i Śląsk Cieszyński, Główny Urząd Statystyczny Rzeczypospolitej Polskiej, Warszawa 1925
  4. 4,0 4,1 Gemeindelexikon der im Reichsrate vertretenen Königreiche und Länder. Bearbeitet auf Grund der Ergebnisse der Volkszählung vom 31. Dezember 1900, tom XII, "Galizien", Wien 1907
  5. Statystyka Polski , t. XXVI, Warszawa 1926, Główny Urząd Statystyczny
  6. Statystyka Polski seria C ,z . 88 Warszawa 1938 Główny Urząd Statystyczny

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]