Wieruszów

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Inne znaczenia Ten artykuł dotyczy miasta. Zobacz też: Wieruszów (ujednoznacznienie).
Wieruszów
Herb Flaga
Herb Wieruszowa Flaga Wieruszowa
Państwo  Polska
Województwo  łódzkie
Powiat wieruszowski
Gmina Wieruszów
gmina miejsko-wiejska
Burmistrz Rafał Przybył
Powierzchnia 5,98 km²
Populacja (2013)
• liczba ludności
• gęstość

8745
1462,37 os./km²
Strefa numeracyjna
+48 62
Kod pocztowy 98-400
Tablice rejestracyjne EWE
Położenie na mapie województwa łódzkiego
Mapa lokalizacyjna województwa łódzkiego
Wieruszów
Wieruszów
Położenie na mapie Polski
Mapa lokalizacyjna Polski
Wieruszów
Wieruszów
Ziemia 51°17′43″N 18°09′07″E/51,295278 18,151944
TERC
(TERYT)
1101218074
Urząd miejski
Rynek 1/7
98-400 Wieruszów
Strona internetowa
Pomnik Św. Floriana w Rynku
Kościół Ducha Świętego
Most w ciągu linii kolejowej nr 181 nad rzeką Prosną w Wieruszowie
Kościół Ewangelicki w Wieruszowie (Podzamczu)
Kościół pw. św. Rocha w Podzamczu

Wieruszówmiasto w województwie łódzkim, na ziemi wieluńskiej, na Wysoczyźnie Wieruszowskiej, nad Prosną, Niesobem i Brzeźnicą. Siedziba powiatu wieruszowskiego i gminy Wieruszów.

W latach 1975–1998 miasto administracyjnie należało do województwa kaliskiego.

Według danych z 1 stycznia 2013 miasto liczyło 8745 mieszkańców[1].

Położenie geograficzne[edytuj | edytuj kod]

Miasto Wieruszów położone jest w strefie przejściowej, od pasa starych gór i wyżyn do krainy wielkich dolin, na tzw. Progu Wieruszowskim. Można przyjąć, że Próg Wieruszowski łączy Wyżynę Śląską ze Wzgórzami Ostrzeszowskimi, oddzielając jednocześnie Kotlinę Śląską od Wysoczyzny Kaliskiej.

Transport[edytuj | edytuj kod]

Przez Miasto Wieruszów przebiega droga ekspresowa oraz wojewódzka:

Komunikację autobusową z większymi ośrodkami miejskimi zapewniają PKS Wieluń, PKS Kalisz, PKS Ostrów Wielkopolski.

Od 1926 roku przez Wieruszów przebiega linia kolejowa nr 181 z Kępna do Wielunia Dąbrowy. Miasto posiada dwa przystanki kolejowe Wieruszów Miasto oraz Wieruszów. Mimo iż nie przewiduje się likwidacji samego przystanku „Wieruszów Miasto”, we wrześniu 2010 roku, budynek byłej poczekalni i kas został zakwalifikowany do rozbiórki[2], którą przeprowadzono w lutym 2015 roku.[3]

Najbliższe porty lotnicze znajdują się we Wrocławiu (110 km), Łodzi (120 km) i Katowicach (140 km).

Informacje administracyjne[edytuj | edytuj kod]

Wieruszów jest miastem powiatowym liczącym niespełna 9 tys. mieszkańców. Gmina i miasto Wieruszów obejmują powierzchnię 97,31 km² (w tym miasto 5,98 km²). Zamieszkuje ją łącznie 14 000 mieszkańców[4]. Struktura użytkowania gruntów w gminie: użytki rolne – 6700 ha, tj. 68,8% powierzchni gminy; lasy – 2030 ha, tj. 20,9% powierzchni gminy; pozostałe grunty – 1000 ha, tj. 10,3% powierzchni gminy (tereny osiedlowe, komunikacyjne, wody, nieużytki).

Historia[edytuj | edytuj kod]

Osadnictwo nad Prosną sięga około 10 tys. lat. Świadczą o tym wykopaliska, stanowiska archeologiczne, a także pewne dowody materialne. W widłach Niesobu i Prosny znajdują się wały obronne grodziska z czasów kultury łużyckiej. Klaudiusz Ptolemeusz w dziele „Nauka geograficzna” (II w. n.e.), nanosząc szlak bursztynowy biegnący z południa Europy nad Bałtyk dochodzi z terenu Śląska do rzeki Prosny i dalej w dół rzeki w kierunku północnym, zaznaczył na tej prowizorycznej mapie dwie miejscowości na linii rzeki Prosny, są to Arsonium i Kalisia.

Tę pierwszą miejscowość stanowił zapewne wspomniany wyżej gród, na bazie którego powstał późniejszy Wieruszów. Przez wiele wieków miejscowość ta była prywatną własnością wielu bogatych rodów. Nazwa Wieruszów wywodzi się od rodu Wieruszów przybyłego na te tereny najprawdopodobniej ze Śląska w czasie bliżej nieokreślonym, gdyż istnieje ogromna luka historyczna pomiędzy funkcjonowaniem wspomnianego grodziska a pierwszą datą z użyciem nazwy Wieruszów (1368 r.).

Z racji położenia przez Wieruszów zawsze biegły ważne szlaki komunikacyjne, co było przyczyną częstych napaści, grabieży i palenia miasta głównie przez książąt śląskich. Poważne straty poniósł Wieruszów w czasie wojny północnej, kiedy to przez miasto przechodziły różne armie.

W 1793 roku w wyniku II rozbioru Rzeczypospolitej Obojga Narodów Miasto Wieruszów zostało włączone do Królestwa Prus. W 1815 roku podczas kongresu wiedeńskiego zaborcy wytyczyli na rzece Prośnie i Niesobie granicę Prus i autonomicznego Królestwa Polskiego pozostającego pod zależnością Imperium Rosyjskiego. W ten sposób położony w województwie kaliskim Wieruszów stał polskim miastem granicznym, zaś jego zachodnie przedmieście, zwane Podzamczem, znalazło się w Wielkim Księstwie Poznańskim Królestwa Prus i otrzymało później nazwę Wilhelmsbrück.

W 1816 roku Wieruszów na kilkadziesiąt lat stał się miastem powiatowym. W okresie powstania listopadowego i styczniowego przez miasto były organizowane przerzuty broni i emisariuszy. Mimo miejskiego charakteru w 1870 roku Wieruszów utracił prawa miejskie.

W 1918 r. miejscowość wróciła w skład odrodzonej Rzeczypospolitej Polskiej, a w 1919 r. Wieruszów odzyskał prawa miejskie. W 1919 roku uszkodzony został przez oddziały Grenzschutzu zamek wieruszowski[5]. Miasto doznało poważnych zniszczeń w 1939 roku – według szacunków z 1945 r. zniszczeniu uległo 60% zabudowań miasta.

Kiedy w 1939 r. Niemcy napadli na Polskę, wielu Polaków z Wieruszowa wzięło udział w obronie ojczyzny. Polskich cywilów wielokrotnie Niemcy rozstrzeliwali i wywozili do obozu Auschwitz. W 1939 r. Niemcy zaczęli prześladować 2400 Żydów zamieszkujących wówczas Wieruszów. W październiku 1941 r. utworzyli żydowskie getto (między ulicami Dąbrowskiego, Kilińskiego a Nadrzeczną), zamykając w nim 3400 Żydów z miasta i okolic. 26 sierpnia 1942 r. wszyscy z getta zostali wywiezieni do obozu Birkenau. 86 osób niezdolnych do transportu zamordowanych zostało przez Niemców w nocy z 26 na 27 sierpnia 1942 r. w budynku mykwy. W momencie oswobodzenia miasta od Niemców w 1945 r. jego liczba mieszkańców wynosiła niewiele powyżej 2000 osób.

W latach 1955–1975 Wieruszów znów był miastem powiatowym, dzięki czemu jego ranga wzrastała i nastąpił znaczny rozwój przemysłu oraz budownictwa jedno- i wielorodzinnego. W latach 60 XX w. rozebrane zostały ostatecznie pozostałości wieruszowskiego zamku. W 1990 roku nastąpiło odrodzenie samorządu terytorialnego.

Ludzie związani z Wieruszowem[edytuj | edytuj kod]

Sport[edytuj | edytuj kod]

W Wieruszowie działa klub sportowy WKS Prosna, założony w 1924 roku jako drużyna "Harcerz-Skaut". Stadion miejski znajduje się przy ulicy Sportowej 4. Obecnie piłkarze klubu występują w sieradzkiej klasie okręgowej.

Na terenie miasta funkcjonują 4 nowoczesne boiska wielofunkcyjne z nawierzchnią tartanową oraz boisko do gry w piłkę nożną Orlik z nawierzchnią ze sztucznej trawy.

Trwają prace mające na celu ponowne wykorzystanie rzeki Prosny i reaktywację sekcji kajakowej, która w latach 80. i 90. XX wieku odnosiła liczne sukcesy w zawodach ogólnopolskich.[6]

W 1985 roku w Wieruszowie urodził się reprezentant Polski w piłce nożnej, Marcin Kowalczyk.

Wspólnoty wyznaniowe[edytuj | edytuj kod]

Na terenie miasta działalność religijną prowadzą następujące kościoły i związki wyznaniowe:

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Przypisy

  1. Ireneusz Budzyński, Ewa Kacperczyk, Krystyna Korczak-Żydaczewska, Magdalena Milusz. POWIERZCHNIA I LUDNOŚĆ W PRZEKROJU TERYTORIALNYM W 2013 R.. , 2013. GUS, Departament Badań Statystycznych. Główny Urząd Statystyczny. ISSN 1505-5507 (pol.). 
  2. Ok-Kolej.
  3. Nie ma dworca, będzie wiata - tugazeta.pl. [dostęp 2015-02-10].
  4. Bank Danych Regionalnych – Strona główna (pol.). GUS. [dostęp 2010-09-14].
  5. M. Michalski, Wieruszów w ogniu, "Ziemia Łódzka" 2013, nr 11 (145), s. 19. http://www.lodzkie.pl/files/ziemia/archiwum/2013/zl_2013_11.pdf
  6. Odbudowa sekcji kajakowej - Polski Związek Kajakowy. [dostęp 2015-02-10].
  7. Dane według raportów wyszukiwarki zborów (www.jw.org) z 4 czerwca 2014.

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]