Wieruszów

Wieruszów
Herb Wieruszowa Flaga Wieruszowa
Państwo	Polska
Województwo	łódzkie
Powiat	wieruszowski
Gmina	Wieruszów gmina miejsko-wiejska
Burmistrz	Bogdan Nawrocki
Powierzchnia	5,98 km²
Ludność (2008) • liczba • gęstość	8692 1461,4 os./km²
Strefa numeracyjna	+48 62
Kod pocztowy	98-400
Tablice rejestracyjne	EWE
Położenie na mapie Polski Wieruszów
51°18′N 18°09′E
TERC (TERYT)	1101218074
Urząd miejski Rynek 1/7 98-400 Wieruszów
Multimedia w Wikimedia Commons
Hasło Wieruszów w Wikisłowniku
Strona internetowa

Pomnik Św. Floriana w Rynku

Kościół Ducha Św

Stacja Kolejowa Wieruszów

Kościół Ewangelicki w Wieruszowie (Podzamczu)

Kościół pw. św. Rocha w Podzamczu

Wieruszów – miasto w Kaliskiem, na ziemi wieluńskiej, na Wysoczyźnie Wieruszowskiej, nad Prosną, Niesobem i Brzeźnicą, w województwie łódzkim, siedziba powiatu wieruszowskiego i gminy Wieruszów.

W latach 1975–1998 miasto administracyjnie należało do województwa kaliskiego.

Według danych z 31 grudnia 2008 miasto liczyło 8692 mieszkańców.

Położenie geograficzne

Wieruszów położony jest w strefie przejściowej, od pasa starych gór i wyżyn do krainy wielkich dolin, na tzw. Progu Wieruszowskim. Można przyjąć, że Próg Wieruszowski łączy Wyżynę Śląską ze Wzgórzami Ostrzeszowskimi, oddzielając jednocześnie Kotlinę Śląską od Wysoczyzny Kaliskiej.

Transport

Przez Wieruszów przebiega droga krajowa oraz wojewódzka:

• droga krajowa nr 8: granica państwa – Kudowa-Zdrój – Wrocław – Wieruszów – Wieluń – Piotrków Trybunalski – Warszawa – Białystok – Budzisko – granica państwa
• droga wojewódzka nr 450 relacji Kalisz – Wieruszów – Opatów

Komunikację autobusową z większymi ośrodkami miejskimi zapewniają PKS Wieluń, PKS Kalisz, PKS Ostrów Wielkopolski oraz inne.

Od 1926 roku przez Wieruszów przebiega także linia kolejowa nr 181 z Kępna do Wielunia Dąbrowy. Miasto posiada dwa przystanki kolejowe Wieruszów Miasto oraz Wieruszów. Mimo iż nie przewiduje się likwidacji samego przystanku "Wieruszów Miasto", we wrześniu 2010 roku, budynek byłej poczekalni i kas został zakwalifikowany do rozbiórki.

Informacje administracyjne

Obecnie Wieruszów jest miastem powiatowym liczącym niespełna 9 tys. mieszkańców. Gmina i miasto Wieruszów obejmują powierzchnię 9731 ha, tj. 97,31 km² (w tym miasto 598 ha, tj. 5,98 km²). Zamieszkuje ją łącznie 14 000 mieszkańców. Struktura użytkowania gruntów: użytki rolne – 6700 ha, tj. 68,8% powierzchni gminy; lasy – 2030 ha, tj. 20,9% powierzchni gminy; pozostałe grunty – 1000 ha, tj. 10,3% powierzchni gminy (tereny osiedlowe, komunikacyjne, wody, nieużytki).

Historia

Osadnictwo nad Prosną sięga około 10 tys. lat. Świadczą o tym wykopaliska, stanowiska archeologiczne, a także pewne dowody materialne. W widłach Niesobu i Prosny znajdują się wały obronne grodziska z czasów kultury łużyckiej. Klaudiusz Ptolemeusz w dziele "Nauka geograficzna" (II w. n.e.), nanosząc szlak bursztynowy biegnący z południa Europy nad Bałtyk dochodzi z terenu Śląska do rzeki Prosny i dalej w dół rzeki w kierunku północnym, zaznaczył na tej prowizorycznej mapie dwie miejscowości na linii rzeki Prosny, są to Arsonium i Calisia. Tę pierwszą miejscowość stanowił zapewne wspomniany wyżej gród, na bazie którego powstał późniejszy Wieruszów. Przez wiele wieków miejscowość ta była prywatną własnością wielu bogatych rodów. Nazwa Wieruszów wywodzi się od rodu Wieruszów przybyłego na te tereny najprawdopodobniej ze Śląska w czasie bliżej nieokreślonym, gdyż istnieje ogromna luka historyczna pomiędzy funkcjonowaniem wspomnianego grodziska a pierwszą datą z użyciem nazwy Wieruszów (1368 r.).

Z racji położenia, przez Wieruszów zawsze biegły ważne szlaki komunikacyjne, co było przyczyną częstych napaści, grabieży i palenia miasta głównie przez książąt śląskich. Poważne straty poniósł Wieruszów w czasie wojny północnej, kiedy to przez miasto przechodziły różne armie. W 1815 roku na podstawie decyzji kongresu wiedeńskiego ustalona na rzece Prośnie i Niesobie granica rozdzieliła miasto na dwie części, część zachodnia zwana Podzamczem znalazła się w zaborze pruskim i otrzymała później nazwę Wilhelmsbrück, zaś część wschodnia w województwie kaliskim Królestwa Polskiego. W 1816 roku Wieruszów na kilkadziesiąt lat stał się powiatem. W okresie powstania listopadowego i styczniowego przez miasto były organizowane przerzuty broni i emisariuszy. W 1870 roku Wieruszów utracił prawa miejskie.

W 1918 r. miasto stało się częścią państwa polskiego, a w 1919 r. odzyskało prawa miejskie. Wielkich zniszczeń dokonały I i II wojna światowa. W 1919 roku zniszczony został przez oddziały Grenzschutzu zamek wieruszowski. W 1945 roku zniszczone były w 60% zabudowania miasta, a liczba mieszkańców wynosiła niewiele powyżej 2000 osób.

W latach 1955-1975 znów był miastem powiatowym, dzięki czemu jego ranga wzrastała i nastąpił znaczny rozwój przemysłu oraz budownictwa jedno- i wielorodzinnego. W 1990 roku nastąpiło odrodzenie samorządu terytorialnego. Kolejne samorządy postawiły na rozwój infrastruktury technicznej, ochrony środowiska oraz działalność kulturalną i oświatową.

Ludzie związani z Wieruszowem

• Bonawentura Niemojowski (1787–1835), poseł województwa kaliskiego na sejmy Królestwa Polskiego
• Teodor Urbański (1792–1850), inżynier budownictwa wodnego, twórca Kaliskiego Węzła Wodnego
• Augustyn Kordecki, przeor klasztoru paulinów i dowódca obrony twierdzy na Jasnej Górze
• Paweł Bryliński (1814-1890), rzeźbiarz, artysta ludowy
• Adam Musiałek (ur.1957), biskup De Aar

Kościoły

Na terenie miasta działalność duszpasterską prowadzą następujące kościoły:

• Kościół Rzymskokatolicki
• Kościół Ewangelicko-Augsburski

Zobacz też

• Cmentarz żydowski w Wieruszowie
• miasta w Polsce, Związek Miast Polskich
• podział administracyjny województwa łódzkiego
• powiat wieruszowski
• Podzamcze

Linki zewnętrzne

• Strona internetowa miasta: http://www.wieruszow.pl/

• Mapy: Emapi • Google Maps • Targeo • Zumi
• Zdjęcia satelitarne: Google Maps • Wikimapia • Zumi
• Wieruszów w Słowniku geograficznym Królestwa Polskiego i innych krajów słowiańskich, Tom XIII (Warmbrun – Worowo) z 1893 r.