Wierzba

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Inne znaczenia Ten artykuł dotyczy rośliny. Zobacz też: inne znaczenia tego słowa.
Wierzba
Wierzba: zdjęcie
Wierzba iwa
Systematyka[1]
Domena eukarionty
Królestwo rośliny
Klad rośliny naczyniowe
Klad rośliny nasienne
Klasa okrytonasienne
Klad klad różowych
Rząd malpigiowce
Rodzina wierzbowate
Rodzaj wierzba
Nazwa systematyczna
Salix L.
Sp.Pl.2. 1015. 1753
Morfologia organów wierzby iwy
Kwiatostan męski (kotka) wierzby iwy

Wierzba (Salix L.) – rodzaj drzew, krzewów lub płożących krzewinek z rodziny wierzbowatych (Salicaceae Mirb.). Występuje około 400 gatunków tego rodzaju. Rośnie na wszystkich kontynentach z wyjątkiem Australii i Antarktydy[2]. W Polsce dziko rośnie około 30 gatunków (ich liczba jest różna, zależnie od ujęcia taksonomicznego). Ponadto wiele gatunków jest uprawianych (głównie jako rośliny ozdobne). Gatunkiem typowym jest wierzba biała (S. alba)[3].

Morfologia[edytuj | edytuj kod]

Pokrój
Drzewa, krzewy i krzewinki o sezonowym ulistnieniu. Wytwarzają odrosty korzeniowe.
Liście
Zwykle wąskie, lancetowate, piłkowane i zazwyczaj krótkoogonkowe, na ogonkach często występują gruczołki.
Kwiaty
Zazwyczaj dwupienne, bez okwiatu, osadzone w kątach przysadek i zebrane w kotki (bazie). Kwiatostany zwykle sterczące. Kwiaty owadopylne, zwykle z 1 – 2 miodnikami, wiatropylne u gatunków alpejskich i arktycznych.

Systematyka[edytuj | edytuj kod]

Pozycja systematyczna według APweb (2001...)

Rodzaj siostrzany dla topoli (Populus) w obrębie plemienia Saliceae w rodzinie wierzbowate (Salicaceae), wchodzącej w skład obszernego rzędu malpigiowców (Malpighiales), reprezentującego klad różowych w obrębie okrytonasiennych[1].

Pozycja w systemie Reveala (1993-1999)

Gromada okrytonasienne (Magnoliophyta Cronquist), podgromada Magnoliophytina Frohne & U. Jensen ex Reveal, klasa Rosopsida Batsch, podklasa ukęślowe Dilleniidae Takht. ex Reveal & Tahkt., nadrząd Violanae R. Dahlgren ex Reveal, rząd wierzbowce (Salicales Lindl.), rodzina wierzbowate (Salicaceae Mirb.), podrodzina Salicoideae Rich. ex Arn., plemię Saliceae Rchb., rodzaj wierzba (Salix L.)[4].

Gatunki flory Polski[5]
Inne gatunki i mieszańce uprawiane w Polsce[6]

Wierzby łatwo tworzą mieszańce międzygatunkowe.

Ochrona[edytuj | edytuj kod]

W Polsce pod ścisłą ochroną gatunkową są: wierzba lapońska i wierzba borówkolistna.

Zastosowanie[edytuj | edytuj kod]

  • Roślina ozdobna – dekoracyjna ze względu na pokrój i efektowne zabarwienie bezlistnych pędów lub ich powyginaną lub staśmioną formę, także ze względu na kwiaty.
  • Roślina miododajna.
  • Roślina leczniczakora wierzby zawiera kwas salicylowy.
  • Szybko rosnące gatunki wierzby znajdują zastosowanie jako naturalny materiał opałowy.
  • Od dawien dawna długie młode gałązki wierzby znajdują zastosowanie w wikliniarstwie.
  • Wierzba ma wszechstronne zastosowanie w gospodarce, gdyż drzewa te dają dziesięciokrotnie szybszy przyrost masy drzewnej z ha niż sosna i świerk, a ich drewno ma podobne właściwości jak drewno topól.
  • Wierzby sadzi się jako rośliny pionierskie przy zagospodarowaniu nieużytków i w celu zapobieżenia erozji gleb. Wykorzystywana jest także w zadrzewieniach krajobrazu otwartego, w parkach i osiedlach mieszkaniowych[7].

Przypisy

  1. 1,0 1,1 Stevens P.F.: Angiosperm Phylogeny Website (ang.). 2001–. [dostęp 2009-12-10].
  2. Johnson O., More D.: Drzewa. Warszawa: Multico, 2009, s. 160. ISBN 978-83-7073-643-9.
  3. Index Nominum Genericorum (ING) (ang.). [dostęp 2009-12-10].
  4. Crescent Bloom: Salix (ang.). The Compleat Botanica. [dostęp 2009-12-10].
  5. Zbigniew Mirek, Halina Piękoś-Mirkowa, Adam Zając, Maria Zając: Vascular Plants of Poland - A Checklist. Krytyczna lista roślin naczyniowych Polski. Instytut Botaniki PAN im. Władysława Szafera w Krakowie, 1995. ISBN 83-85444-38-6.
  6. Rutkowski Lucjan. Klucz do oznaczania roślin naczyniowych Polski niżowej. Wyd. Naukowe PWN, 2006. ISBN 83-01-14342-8
  7. Marek Żukow-Karczewski, Wierzba - drzewo najmniej cenione, "AURA", nr 3/1994 r.