Wiesiołek

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
Wiesiołek
Wiesiołek dwuletni
Wiesiołek dwuletni
Systematyka[1]
Domena eukarionty
Królestwo rośliny
Klad rośliny naczyniowe
Klad rośliny nasienne
Klasa okrytonasienne
Klad klad różowych
Rząd mirtowce
Rodzina wiesiołkowate
Rodzaj wiesiołek
Nazwa systematyczna
Oenothera L.
Sp. Pl. 346. 1753
"(comns)" Zdjęcia i grafiki w Commons
Oenothera albicaulis
Oenothera rosea

Wiesiołek (Oenothera L.) – rodzaj roślin zielnych z rodziny wiesiołkowatych (Onagraceae). Należy do niego ok. 120 gatunków pochodzących z Ameryki Północnej, Południowej a także szereg gatunków eurazjatyckich[2]. W Europie występuje ok. 70 gatunków, w Polsce ok. 30, przy czym najpospolitszym gatunkiem jest wiesiołek dwuletni (Oenothera biennis). Niemal wszystkie występujące u nas dziko gatunki wiesiołka to zadomowione antropofity. Gatunkiem typowym jest Oenothera biennis L.[3].

Morfologia[edytuj | edytuj kod]

Liście
Całobrzegie, mogą być pierzaste lub klapowane.
Kwiaty
Barwne, u większości gatunków żółte, rzadko białe, purpurowe lub różowe, otwierające się wieczorem (zapylane głównie nocne motyle i rzadko przez pszczoły)[2]. Płatki 4.

Systematyka[edytuj | edytuj kod]

Synonimy taksonomiczne[3]

Brunyera Bubani, Onagra Mill., Pseudo-oenothera Ruprecht, Usoricum Lunell

Pozycja systematyczna według APweb (2001...)

Rodzaj należący do podrodziny Onagroideae, rodziny wiesiołkowatych (Onagraceae Juss.), która wraz z siostrzaną grupą krwawnicowatych (Lythraceae) wchodzi w skład rzędu mirtowców (Myrtales). Rząd należy do kladu różowych (rosids) i w jego obrębie jest kladem siostrzanym bodziszkowców[1].

Pozycja w systemie Reveala (1993-1999)

Gromada okrytonasienne (Magnoliophyta Cronquist), podgromada Magnoliophytina Frohne & U. Jensen ex Reveal, klasa Rosopsida Batsch, podklasa różowe (Rosidae Takht.), nadrząd Myrtanae Takht., rząd mirtowce (Myrtales Rchb.), podrząd Onagrineae Rchb., rodzina wiesiołkowate (Onagraceae Juss.), podrodzina Oenotheroideae Kostel., plemię Oenothereae Bartl. podplemię Oenotherinae Torr. & A. Gray, rodzaj wiesiołek (Oenothera) L.)[4].

Gatunki flory Polski[5]

Według nowszych badań filogenetycznych wiele z wyżej wymienionych taksonów nie jest oddzielnymi gatunkami, lecz podgatunkami lub synonimami innych gatunków wiesiołka[6].

Uwagi taksonomiczne

Gatunki wiesiołka (poza dwoma najpospolitszymi O. biennis i O. rubricaulis) są trudne do rozróżnienia i tworzą często trwałe (genetycznie i morfologicznie) oraz płodne mieszańce, które mogą samodzielnie się rozprzestrzeniać i występować razem z gatunkami rodzicielskimi lub też osobno. Badania nad systematyką wiesiołków od wielu lat prowadzi polski botanik Krzysztof Rostański. Dzięki jego badaniom dobrze poznany został skład gatunkowy i rozmieszczenie wiesiołków w Polsce i Europie.

Zastosowanie[edytuj | edytuj kod]

Inne[edytuj | edytuj kod]

Różne gatunki wiesiołka wykazują znaczną zmienność mutacyjną, posłużyły one Hugo de Vriesowi za materiał doświadczalny w badaniach genetycznych nad zjawiskiem dziedziczności.

Przypisy

  1. 1,0 1,1 Stevens P.F.: Angiosperm Phylogeny Website (ang.). 2001–. [dostęp 2010-01-14].
  2. 2,0 2,1 zbiorowe: Botanica. Rośliny ogrodowe. Könemann, 2005. ISBN 3-8331-1916-0.
  3. 3,0 3,1 Index Nominum Genericorum. [dostęp 2009-02-10].
  4. Crescent Bloom: Systematyka rodzaju Oenothera (ang.). The Compleat Botanica. [dostęp 2009-02-10].
  5. Zbigniew Mirek, Halina Piękoś-Mirkowa, Adam Zając, Maria Zając: Flowering plants and pteridophytes of Poland : a checklist. Krytyczna lista roślin naczyniowych Polski. Instytut Botaniki PAN im. Władysława Szafera w Krakowie, 2002. ISBN 83-85444-83-1.
  6. Germplasm Resources Information Network (GRIN). [dostęp 2010-01-10].