Wikariusz Świętego Cesarstwa Rzymskiego

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Herb króla Polski Augusta III Sasa jako Wikariusza Świętego Cesarstwa

Wikariusz Świętego Cesarstwa Rzymskiego, Wikariusz Rzeszy (niem. Reichsvikar) – urząd powstały na mocy Złotej Bulli cesarza Karola IV z 10 stycznia 1356 roku. Zadaniem wikariuszy było wypełnianie zadań interrexa, czyli administrowanie Świętym Cesarstwem Rzymskim w czasie bezkrólewia.

Tron w Rzeszy niemieckiej był elekcyjny. Kiedy władca zmarł, a jego następca nie został wybrany za jego życia, władzę w cesarstwie przejmowali wikariusze. Wszystkie akty wydane przez nich podczas interregnum podlegały ratyfikacji przez nowo wybranego władcę. Wikariuszami byli na mocy Złotej Bulli z 1356, od momentu jej wydania, dwaj elektorzy cesarstwa:

W 1648 roku rozpoczął się spór o to, kto jest prawowitym wikariuszem. W 1623 r. tytuł elektorski palatyna reńskiego został przeniesiony na księcia Bawarii. Jednak już w 1648 roku utworzono osobny elektorski tytuł dla palatyna reńskiego, co doprowadziło do sporów z księciem Bawarii. W 1657 roku obaj ogłosili się wikariuszami, ale książę Saksonii uznał za prawowitego wikariusza elektora Bawarii. W 1711 r. elektor Palatynatu ponownie pełnił funkcję wikariusza, ale jego kuzyn został przywrócony na swoje stanowisko po jego renowacji trzy lata później. W 1724 r. dwaj elektorzy zawarli układ co do wspólnego działania jako wikariusze, lecz Sejm Rzeszy odrzucił to porozumienie. Wreszcie, w 1745 roku, w kolejnym układzie, elektorzy stwierdzili, że będą pełnić tę funkcje zamiennie. Porozumienie to zostało potwierdzone przez Sejm Rzeszy w Ratyzbonie w 1752 roku.

W 1806 r. cesarz Franciszek II ogłosił rozwiązanie Świętego Cesarstwa Rzymskiego. Jego decyzja o rozwiązaniu cesarstwa, a nie jedynie abdykacji miała mieć na celu zapobieżenie przejęciu władzy przez cesarskich wikariuszy i w konsekwencji wybrania Napoleona Bonaparte na cesarza[1].

Lista Wikariuszy Rzeszy 1437–1792[edytuj | edytuj kod]

Początek bezkrólewia Zakończenie bezkrólewia Czas trwania Palatyn saski Palatyn reński
9 grudnia 1437
śmierć Zygmunta Luksemburskiego
18 marca 1438
wybór Albrechta II
3 miesiące i 9 dni Fryderyk II Łagodny, elektor Saksonii Ludwik IV, elektor Palatynatu
27 października 1439
śmierć Albrechta II
2 lutego 1440
wybór Fryderyka III
3 miesiące i 6 dni
12 stycznia 1519
śmierć Maksymiliana I
17 czerwca 1519
wybór Karola V
5 miesięcy i 5 dni Fryderyk III Mądry, elektor Saksonii Ludwik V, elektor Palatynatu
20 stycznia 1612
śmierć Rudolfa II
13 czerwca 1612
wybór Macieja
4 miesiące i 24 dni Jan Jerzy I, elektor Saksonii Fryderyk V, elektor Palatynatu
20 marca 1619
śmierć Macieja
28 sierpnia 1619
wybór Ferdynanda II
5 miesięcy i 8 dni
2 kwietnia 1657
śmierć Ferdynanda III
18 lipca 1658
wybór Leopolda I
15 miesięcy i 16 dni Jan Jerzy II, elektor Saksonii Ferdynand Maria, elektor Bawarii
17 kwietnia 1711
śmierć Józefa I
12 października 1711
wybór Karola VI
5 miesięcy i 25 dni Fryderyk August I Mocny, elektor Saksonii (król Polski) Jan Wilhelm, elektor Palatynatu
20 października 1740
śmierć Karola VI
14 stycznia 1742
wybór Karola VII
14 miesięcy i 25 dni Fryderyk August II, elektor Saksonii (król Polski) Karol I Albrecht, elektor Bawarii (wybrany na cesarza)
20 stycznia 1745
śmierć Karola VII
13 września 1745
wybór Franciszka I
7 miesięcy i 24 dni Maksymilian III Józef, elektor Bawarii
20 lutego 1790
śmierć Józefa II
30 września 1790
wybór Leopolda II
7 miesięcy i 10 dni Fryderyk August III Sprawiedliwy, elektor Saksonii Karol II Teodor, elektor Bawarii
1 marca 1792
śmierć Leopolda II
5 lipca 1792
wybór Franciszka II
4 miesiące i 4 dni

Przypisy

  1. Peter H. Wilson, „Bolstering the Prestige of the Habsburgs: The End of the Holy Roman Empire in 1806”, The International History Review, Vol. 28, No. 4 (Dec., 2006), 730-736

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]